पाद्यमाचमनीयं च सर्वं प्रादाद् यथाविधि। तामुवाच ततो रामः श्रमणीं धर्मसंस्थिताम्
तिने पाय धुण्यासाठी आणि आचमनासाठी पाणी योग्य रीतीने दिलं. त्यानंतर रामाने त्या धर्मनिष्ठ साध्वीला विचारलं.
कच्चित्ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित्ते वर्धते तपः। कच्चित्ते नियतः कोप आहारश्च तपोधने
तुझ्या मार्गातील अडथळे दूर झाले आहेत ना? तुझं तप वाढतंय ना? तुझा राग आवरलेला आहे ना, आणि तुझं खाणंपिणंही योग्य आहे ना, हे तपशक्तीने संपन्न असलेल्या?
कच्चित्ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित्ते मनसः सुखम्। कच्चित्ते गुरुशुश्रूषा सफला चारुभाषिणि
तुझे नियम पाळले जात आहेत ना? तुझ्या मनाला शांतता मिळाली आहे ना? आणि तू गुरूंची सेवा करून त्याचा लाभ मिळवला आहेस ना, हे मधुर बोलणाऱ्या?
रामेण तापसी पृष्टा सा सिद्धा सिद्धसम्मता। शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रत्यवस्थिता
रामाने असे विचारल्यावर, सिद्ध आणि सिद्धांनी मान्य केलेली वृद्ध शबरी, जी दृढ होती, तिने रामाला उत्तर दिलं.
अद्य प्राप्ता तपःसिद्धिस्तव संदर्शनान्मया। अद्य मे सफलं जन्म गुरवश्च सुपूजिताः
आज तुझं दर्शन झाल्यामुळे माझ्या तपाचं फळ मिळालं; आज माझं जन्मही सफल झालं आणि माझ्या गुरूंची योग्य सेवा झाली.
अद्य मे सफलं तप्तं स्वर्गश्चैव भविष्यति। त्वयि देववरे राम पूजिते पुरुषर्षभ
आज माझं तप सफल झालं आणि मला स्वर्गही मिळेल, कारण राम, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ आणि देवतुल्य, तुझी मी पूजा केली.
तवाहं चक्षुषा सौम्य पूता सौम्येन मानद। गमिष्याम्यक्षयांल्लोकांस्त्वत्प्रसादादरिंदम
हे सौम्य, तुझ्या कृपादृष्टीने मी पवित्र झाले; तुझ्या आशीर्वादाने, शत्रूंना जिंकणाऱ्या, मी अमर लोकांना जाईन.
चित्रकूटं त्वयि प्राप्ते विमानैरतुलप्रभैः। इतस्ते दिवमारूढा यानहं पर्यचारिषम्
तू चित्तरकूटावर आलास तेव्हा, तेजस्वी विमानांतून, मी तुझी सेवा करून स्वर्गात गेले.
तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः। आगमिष्यति ते रामः सुपुण्यमिममाश्रमम्
त्या धर्मज्ञ आणि पुण्यवान महर्षींनी मला सांगितलं होतं, 'राम तुझ्या या पवित्र आश्रमात येईल.'
स ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रिसहितोऽतिथिः। तं च दृष्ट्वा वरांल्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि
'त्याचं आणि सौमित्राचा अतिथी म्हणून स्वागत कर; आणि त्याचं दर्शन घेतल्यावर तू श्रेष्ठ, अमर लोकांना जाशील.'
एवमुक्ता महाभागैस्तदाहं पुरुषर्षभ। मया तु संचितं वन्यं विविधं पुरुषर्षभ
महर्षींनी असं सांगितल्यावर, हे पुरुषश्रेष्ठ, मी तुझ्यासाठी वेगवेगळ्या वनातील फळफळावळ गोळा केली आहे.
तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्। एवमुक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीमिदम्
हे पुरुषसिंहा, पंपा नदीच्या काठी मिळणाऱ्या या वन्य फळांचा मी तुझ्यासाठी संग्रह केला आहे. असं म्हणून धर्मात्मा शबरीने रामाशी बोलली.
राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यमबहिष्कृताम्। दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनाम्
राघवाने तिला विचारलं, जी नेहमी समाजाबाहेर होती, तिला दानुच्या वंशातील त्या महान आत्म्यांची खरी शक्ती माहित होती.
श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि संद्रष्टुं यदि मन्यसे। एतत्तु वचनं श्रुत्वा रामवक्त्रविनिःसृतम्
मी हे ऐकलं आहे, पण प्रत्यक्ष पाहायचं आहे, जर तू परवानगी दिलीस तर. रामाच्या मुखातून हे शब्द ऐकल्यावर,
शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्। पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम्
शबरीने दोघांनाही ते महान वन दाखवलं: 'पहा, मेघासारखं दाट आणि पशुपक्ष्यांनी गजबजलेलं.'
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन। इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महाद्युते। जुहवांचक्रिरे नीडं मन्त्रवन्मन्त्रपूजितम्
'हेच ते प्रसिद्ध मत्तंगवन, हे रघुनंदना; इथे माझे तेजस्वी आणि पुण्यवान गुरू, मंत्रांनी पूजलेलं वेदी बांधून यज्ञ करत असत.'
इयं प्रत्यक्स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः। पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमादुद्वेपिभिः करैः
'ही पूर्वेकडे असलेली वेदी, जिथे माझे आदरणीय गुरू, श्रमाने थरथरणाऱ्या हातांनी, फुलांची अर्पण करायचे.'
तेषां तपःप्रभावेण पश्याद्यापि रघूत्तम। द्योतयन्ती दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यतुलप्रभा
'त्यांच्या तपशक्तीमुळे, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ, आजही ही वेदी अपूर्व तेजाने उजळून निघते आणि सर्व दिशांना प्रकाश देते.'
अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः। चिन्तितेनागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान्
उपवासाने आणि थकव्याने अगदी दमलेले ते पुढे जाऊ शकले नाहीत, म्हणून त्यांनी मनानेच सातही समुद्रांना इथे बोलावले, आणि ते सर्व येथे एकत्र आले — हे पाहा.
कृताभिषेकैस्तैर्न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्विह। अद्यापि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन
त्यांनी स्नान करून आपली झाडाच्या सालीची वस्त्रे या झाडांवर ठेवली; रघुकुळातील आनंदा, त्या वस्त्रांना अजूनही या ठिकाणी वाळवता आलेले नाही.
देवकार्याणि कुर्वद्भिर्यानीमानि कृतानि वै। पुष्पैः कुवलयैः सार्धं म्लानत्वं न तु यान्ति वै
त्यांनी देवांच्या कार्यासाठी केलेली ही पुष्पार्पणे आणि निळ्या कमळांसह ठेवलेली फुले अजूनही कोमेजलेली नाहीत.
कृत्स्नं वनमिदं दृष्टं श्रोतव्यं च श्रुतं त्वया। तद् इच्छाम्य् अभ्यनुज्ञाता त्यक्ष्याम्य् एतत् कलेवरम्
हे सर्व वन तू पाहिलेस आणि त्याची कथा ऐकलीस; म्हणून तुझी परवानगी मिळाली, तर मी हे शरीर सोडू इच्छिते.
तेषामिच्छाम्यहं गन्तुं समीपं भावितात्मनाम्। मुनीनामाश्रमो येषामहं च परिचारिणी
ज्यांच्या आश्रमात मी सेवा केली, त्या पुण्यात्मा ऋषींच्या जवळ मला जायचे आहे.
धर्मिष्ठं तु वचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः। प्रहर्षमतुलं लेभे आश्चर्यमिति चाब्रवीत्
धर्मयुक्त तिचे बोल ऐकून, राघव आणि लक्ष्मण दोघेही अत्यंत आनंदित झाले आणि म्हणाले, 'किती अद्भुत आहे हे!''
तामुवाच ततो रामः शबरीं संशितव्रताम्। अर्चितोऽहं त्वया भद्रे गच्छ कामं यथासुखम्
मग रामाने कठोर व्रत पाळणाऱ्या शबरीला सांगितले, 'तू मला आदराने पूजलेस, सुभगे; आता जिथे मनात येईल तिथे सुखाने जा.'
इत्येवमुक्ता जटिला चीरकृष्णाजिनाम्बरा। अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वाऽऽत्मानं हुताशने
अशी आज्ञा मिळाल्यावर, जटाधारी, झाडाच्या साली आणि काळ्या मृगचर्माने परिधान केलेली ती, रामाची परवानगी घेऊन स्वतःला अग्निकुंडात अर्पण केली.
ज्वलत्पावकसंकाशा स्वर्गमेव जगाम ह। दिव्याभरणसंयुक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना
ती जणू काही धगधगत्या अग्निसारखी दिसत होती; दिव्य दागिने घालून, दिव्य हार आणि सुगंध लावून ती स्वर्गात गेली.
दिव्याम्बरधरा तत्र बभूव प्रियदर्शना। विराजयन्ती तं देशं विद्युत्सौदामनी यथा
तेथे ती दिव्य वस्त्रे परिधान करून, सुंदर दिसत होती आणि त्या ठिकाणी जणू वीज चमकावी तशी तेजस्वी झाली.
यत्र ते सुकृतात्मानो विहरन्ति महर्षयः। तत् पुण्यं शबरी स्थानं जगामात्मसमाधिना
जिथे पुण्यवान महर्षी आनंदाने वावरतात, त्या पवित्र स्थळी शबरीने आपल्या एकाग्रतेने पोहोचली.
thumb|पञ्चसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चसप्ततितमः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील पंच्याहत्तेरावा सर्ग.