प्रस्थितौ त्वं व्रजस्वेति वाक्यमूचतुरन्तिके। गम्यतां कार्यसिद्ध्यर्थमिति तावब्रवीत् स च
तो आकाशात जवळ उभा असताना, राम आणि लक्ष्मण दोघांनी त्याला सांगितले, 'जा, पुढे चल!' त्यावर तो म्हणाला, 'तुमचे कार्य सिद्ध व्हावे म्हणून जा.'
सुप्रीतौ तावनुज्ञाप्य कबन्धः प्रस्थितस्तदा
त्यावेळी, राम आणि लक्ष्मण यांची परवानगी घेऊन, अत्यंत प्रसन्न झालेला कबंध तेथून निघून गेला.
स तत् कबन्धः प्रतिपद्य रूपं वृतः श्रिया भास्वरसर्वदेहः। निदर्शयन् राममवेक्ष्य खस्थः सख्यं कुरुष्वेति तदाभ्युवाच
कबंधाने आपले खरे रूप धारण केले, संपूर्ण देह तेजाने झळाळत होता; तो आकाशात प्रकट होऊन रामाला म्हणाला, 'मैत्री कर.'
thumb|चतुःसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे चतुःसप्ततितमः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील चौसष्टाव्या सर्गाचे वाचन करा.
तौ कबन्धेन तं मार्गं पम्पाया दर्शितं वने। आतस्थतुर्दिशं गृह्य प्रतीचीं नृवरात्मजौ
कबंधाने पम्पा सरोवराजवळील जंगलातील मार्ग दाखवल्यावर, नरश्रेष्ठांच्या पुत्रांनी, म्हणजे राम आणि लक्ष्मण, पश्चिम दिशेला मार्गस्थ झाले.
तौ शैलेष्वाचितानेकान् क्षौद्रपुष्पफलद्रुमान्। वीक्षन्तौ जग्मतुर्द्रष्टुं सुग्रीवं रामलक्ष्मणौ
राम आणि लक्ष्मण हे दोघे, मध, फुले आणि फळांनी बहरलेल्या अनेक पर्वतांवर नजर टाकत, सुग्रीवाचा शोध घेत पुढे गेले.
कृत्वा तु शैलपृष्ठे तु तौ वासं रघुनन्दनौ। पम्पायाः पश्चिमं तीरं राघवावुपतस्थतुः
रघुकुलातील हे दोघे, पर्वताच्या उतारावर मुक्काम करून, पम्पा सरोवराच्या पश्चिम किनाऱ्यावर पोहोचले.
तौ पुष्करिण्याः पम्पायास्तीरमासाद्य पश्चिमम्। अपश्यतां ततस्तत्र शबर्या रम्यमाश्रमम्
पम्पा या सुंदर पुष्करिणीच्या पश्चिम तीरावर पोहोचल्यावर, त्यांनी तिथे शबरीचे रमणीय आश्रम पाहिले.
तौ तमाश्रममासाद्य द्रुमैर्बहुभिरावृतम्। सुरम्यमभिवीक्षन्तौ शबरीमभ्युपेयतुः
ते दोघे त्या आश्रमाजवळ गेले, जो अनेक झाडांनी वेढलेला आणि अत्यंत सुंदर होता; त्यांनी त्याकडे पाहिले आणि शबरीकडे पुढे गेले.
तौ दृष्ट्वा तु तदा सिद्धा समुत्थाय कृताञ्जलिः। पादौ जग्राह रामस्य लक्ष्मणस्य च धीमतः
त्यांना पाहताच, सिद्ध शबरी उठली, हात जोडून नमस्कार केला आणि राम व बुद्धिमान लक्ष्मण यांच्या पायांवर डोके ठेवले.
पाद्यमाचमनीयं च सर्वं प्रादाद् यथाविधि। तामुवाच ततो रामः श्रमणीं धर्मसंस्थिताम्
तिने पाय धुण्यासाठी आणि आचमनासाठी पाणी योग्य रीतीने दिलं. त्यानंतर रामाने त्या धर्मनिष्ठ साध्वीला विचारलं.
कच्चित्ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित्ते वर्धते तपः। कच्चित्ते नियतः कोप आहारश्च तपोधने
तुझ्या मार्गातील अडथळे दूर झाले आहेत ना? तुझं तप वाढतंय ना? तुझा राग आवरलेला आहे ना, आणि तुझं खाणंपिणंही योग्य आहे ना, हे तपशक्तीने संपन्न असलेल्या?
कच्चित्ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित्ते मनसः सुखम्। कच्चित्ते गुरुशुश्रूषा सफला चारुभाषिणि
तुझे नियम पाळले जात आहेत ना? तुझ्या मनाला शांतता मिळाली आहे ना? आणि तू गुरूंची सेवा करून त्याचा लाभ मिळवला आहेस ना, हे मधुर बोलणाऱ्या?
रामेण तापसी पृष्टा सा सिद्धा सिद्धसम्मता। शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रत्यवस्थिता
रामाने असे विचारल्यावर, सिद्ध आणि सिद्धांनी मान्य केलेली वृद्ध शबरी, जी दृढ होती, तिने रामाला उत्तर दिलं.
अद्य प्राप्ता तपःसिद्धिस्तव संदर्शनान्मया। अद्य मे सफलं जन्म गुरवश्च सुपूजिताः
आज तुझं दर्शन झाल्यामुळे माझ्या तपाचं फळ मिळालं; आज माझं जन्मही सफल झालं आणि माझ्या गुरूंची योग्य सेवा झाली.
अद्य मे सफलं तप्तं स्वर्गश्चैव भविष्यति। त्वयि देववरे राम पूजिते पुरुषर्षभ
आज माझं तप सफल झालं आणि मला स्वर्गही मिळेल, कारण राम, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ आणि देवतुल्य, तुझी मी पूजा केली.
तवाहं चक्षुषा सौम्य पूता सौम्येन मानद। गमिष्याम्यक्षयांल्लोकांस्त्वत्प्रसादादरिंदम
हे सौम्य, तुझ्या कृपादृष्टीने मी पवित्र झाले; तुझ्या आशीर्वादाने, शत्रूंना जिंकणाऱ्या, मी अमर लोकांना जाईन.
चित्रकूटं त्वयि प्राप्ते विमानैरतुलप्रभैः। इतस्ते दिवमारूढा यानहं पर्यचारिषम्
तू चित्तरकूटावर आलास तेव्हा, तेजस्वी विमानांतून, मी तुझी सेवा करून स्वर्गात गेले.
तैश्चाहमुक्ता धर्मज्ञैर्महाभागैर्महर्षिभिः। आगमिष्यति ते रामः सुपुण्यमिममाश्रमम्
त्या धर्मज्ञ आणि पुण्यवान महर्षींनी मला सांगितलं होतं, 'राम तुझ्या या पवित्र आश्रमात येईल.'
स ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रिसहितोऽतिथिः। तं च दृष्ट्वा वरांल्लोकानक्षयांस्त्वं गमिष्यसि
'त्याचं आणि सौमित्राचा अतिथी म्हणून स्वागत कर; आणि त्याचं दर्शन घेतल्यावर तू श्रेष्ठ, अमर लोकांना जाशील.'
एवमुक्ता महाभागैस्तदाहं पुरुषर्षभ। मया तु संचितं वन्यं विविधं पुरुषर्षभ
महर्षींनी असं सांगितल्यावर, हे पुरुषश्रेष्ठ, मी तुझ्यासाठी वेगवेगळ्या वनातील फळफळावळ गोळा केली आहे.
तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्। एवमुक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीमिदम्
हे पुरुषसिंहा, पंपा नदीच्या काठी मिळणाऱ्या या वन्य फळांचा मी तुझ्यासाठी संग्रह केला आहे. असं म्हणून धर्मात्मा शबरीने रामाशी बोलली.
राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यमबहिष्कृताम्। दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनाम्
राघवाने तिला विचारलं, जी नेहमी समाजाबाहेर होती, तिला दानुच्या वंशातील त्या महान आत्म्यांची खरी शक्ती माहित होती.
श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि संद्रष्टुं यदि मन्यसे। एतत्तु वचनं श्रुत्वा रामवक्त्रविनिःसृतम्
मी हे ऐकलं आहे, पण प्रत्यक्ष पाहायचं आहे, जर तू परवानगी दिलीस तर. रामाच्या मुखातून हे शब्द ऐकल्यावर,
शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्। पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम्
शबरीने दोघांनाही ते महान वन दाखवलं: 'पहा, मेघासारखं दाट आणि पशुपक्ष्यांनी गजबजलेलं.'
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन। इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महाद्युते। जुहवांचक्रिरे नीडं मन्त्रवन्मन्त्रपूजितम्
'हेच ते प्रसिद्ध मत्तंगवन, हे रघुनंदना; इथे माझे तेजस्वी आणि पुण्यवान गुरू, मंत्रांनी पूजलेलं वेदी बांधून यज्ञ करत असत.'
इयं प्रत्यक्स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः। पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमादुद्वेपिभिः करैः
'ही पूर्वेकडे असलेली वेदी, जिथे माझे आदरणीय गुरू, श्रमाने थरथरणाऱ्या हातांनी, फुलांची अर्पण करायचे.'
तेषां तपःप्रभावेण पश्याद्यापि रघूत्तम। द्योतयन्ती दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यतुलप्रभा
'त्यांच्या तपशक्तीमुळे, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ, आजही ही वेदी अपूर्व तेजाने उजळून निघते आणि सर्व दिशांना प्रकाश देते.'
अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः। चिन्तितेनागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान्
उपवासाने आणि थकव्याने अगदी दमलेले ते पुढे जाऊ शकले नाहीत, म्हणून त्यांनी मनानेच सातही समुद्रांना इथे बोलावले, आणि ते सर्व येथे एकत्र आले — हे पाहा.
कृताभिषेकैस्तैर्न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्विह। अद्यापि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन
त्यांनी स्नान करून आपली झाडाच्या सालीची वस्त्रे या झाडांवर ठेवली; रघुकुळातील आनंदा, त्या वस्त्रांना अजूनही या ठिकाणी वाळवता आलेले नाही.