असिरत्नं महाबाहो ददामि नृवरात्मज । गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः ॥१-२७-
महाबाहू, राजश्रेष्ठ पुत्रा, मी तुला उत्तम तलवार, प्रिय गंधर्वास्त्र आणि मोहना नावाचं अस्त्र देतो.
प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव । वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने ॥१-२७-
मी तुला प्रस्वापन (झोप आणणारं), प्रशमन (शांत करणारे), सौम्य अस्त्र, तसेच वर्षण (पाऊस पाडणारं), शोषण (कोरडं करणारे), संतापन आणि विलापन (दाह व शोक आणणारे) ही अस्त्रं देतो, हे राघवा.
मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा । गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः ॥१-२७-
कठीण मातृक अस्त्र, मदनप्रिय अस्त्र आणि प्रिय गंधर्वास्त्र, जे मानव नावाने ओळखलं जातं, मी तुला देतो.
पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः । प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः ॥१-२७-
प्रिय पिशाच्चास्त्र, ज्याचं नाव मोहना आहे, तेही मी तुला देतो; हे नरशार्दूल, हे कीर्तिवंत राजपुत्रा, ही अस्त्रं स्वीकार.
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम् । संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज ॥१-२७-
तामस अस्त्र, हे नरशार्दूल, सामुना नावाचं बलवान अस्त्र, दुर्धर्ष संवार्त अस्त्र आणि मुसळ नावाचं अस्त्र, हे राजपुत्रा, मी तुला देतो.
सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम् । सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम् ॥१-२७-
महाबाहू, मी तुला सत्यास्त्र, श्रेष्ठ मायामय अस्त्र, सौर अस्त्र ज्याचं नाव तेजःप्रभ आहे आणि जे दुसऱ्याचं तेज कमी करतं, हे सर्व देतो.
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम् । दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम् ॥१-२७-
सोमास्त्र, ज्याचं नाव शिशिर (थंड करणारे) आहे, भयंकर त्वष्टास्त्र, दारुण भगास्त्र, शितेषु आणि मानव अस्त्र मी तुला देतो.
एतान् राम महाबाहो कामरूपान् महाबलान् । गृहाण परमोदारान् क्षिप्रमेव नृपात्मज ॥१-२७-
हे राम, महाबाहू, इच्छेनुसार रूप धारण करणारी, अत्यंत बलवान आणि श्रेष्ठ अशी ही सर्व अस्त्रं, राजपुत्रा, त्वरेने स्वीकार.
स्थितस्तु प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिर्मुनिवरस्तदा । ददौ रामाय सुप्रीतो मन्त्रग्राममनुत्तमम् ॥१-२७-
त्या वेळी, पूर्वेकडे तोंड करून, पवित्र होऊन, त्या महर्षींनी अत्यंत आनंदाने रामाला श्रेष्ठ मंत्रसंग्रह दिला.
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम् । तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत् ॥१-२७-
ज्या अस्त्रांचं संपूर्ण ज्ञान देवांनाही मिळणं कठीण आहे, ती सर्व अस्त्रं त्या वेळी त्या ऋषीने राघवाला शिकवली.
जपतस्तु मुनेस्तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः । उपतस्थुर्महार्हाणि सर्वाण्यस्त्राणि राघवम् ॥१-२७-
त्या बुद्धिमान विश्वामित्र ऋषीने जप सुरू केला, तेव्हा सर्व तेजस्वी अस्त्रं राघवाजवळ आली.
ऊचुश्च मुदिता रामं सर्वे प्राञ्जलयस्तदा । इमे च परमोदार किंकरास्तव राघव ॥१-२७-
त्या वेळी सर्व अस्त्रांनी आनंदाने हात जोडून रामाला म्हटलं, 'हे राघव, आम्ही तुझ्या सेवेस नेहमी तयार आहोत, तू अत्यंत उदार आहेस.'
यद्यदिच्छसि भद्रं ते तत्सर्वं करवाम वै । ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः ॥१-२७-
'तुला जे हवं असेल, ते सर्व आम्ही पूर्ण करू; तुझं कल्याण होवो,' असं त्यांनी म्हटलं. मग त्या सामर्थ्यशाली अस्त्रांनी असं बोलल्यावर रामाचा मन शांत आणि प्रसन्न झाला.
ततः प्रीतमना रामो विश्वामित्रं महामुनिम्। अभिवाद्य महातेजा गमनायोपचक्रमे ॥१-२७-
मग रामाने अत्यंत आनंदित मनाने तेजस्वी विश्वामित्र ऋषीला वंदन केलं आणि निघायची तयारी केली.
thumb|अष्टाविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे अष्टाविंशः सर्गः ॥१-
ऐका, हे श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील बालकांडाचा अठ्ठाविसावा सर्ग आहे.
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः । गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥१-२८-
अस्त्रं मिळवून, प्रसन्न आणि निर्मळ मनाने काकुत्स्थ राम चालता चालता विश्वामित्राला म्हणाला.
गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि । अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुङ्गव ॥१-२८-
'भगवंत, मी आता अस्त्रं मिळवली आहेत, त्यामुळे देवांनाही मला जिंकणं शक्य नाही. पण, ऋषिश्रेष्ठा, मला ही अस्त्रं परत घेण्याची पद्धत शिकायची आहे.'
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः । संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः ॥१-२८-
काकुत्स्थाने असं म्हटल्यावर, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, दृढनिश्चयी, व्रतस्थ आणि पवित्र विश्वामित्र ऋषीने ती अस्त्रं परत घेण्याची विद्या शिकवली.
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च । प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम् ॥१-२८-
त्यांनी सत्यवंत, सत्यकीर्ती, धृष्ट, रभस आणि प्रतिहारतर, तसेच समोर आणि मागे वळवण्याची अस्त्रं शिकवली.
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ । दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ ॥१-२८-
त्यांनी लक्ष्य, अलक्ष्य, दृढनाभ, सुनाभक, दशाक्ष, शतवक्त्र, दशशीर्ष आणि शतउदर ही अस्त्रं शिकवली.
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभसुनाभकौ । ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ ॥१-२८-
पद्मनाभ, महानाभ, दुंदुनाभ, सुनाभक, ज्योतिष, शकुन आणि नैरास्य, विमल ही दोन्ही अस्त्रंही त्यांनी शिकवली.
यौगन्धरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा । शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा । सार्चिर्माली धृतिमाली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा ॥१-२८-
त्यांनी यौगंधर, विनिद्र, दैत्यांचा नाश करणारी अस्त्रं, शुचिबाहू, महाबाहू, निष्कल, विरुच, सार्चिर्माळी, धृतिमाळी, वृत्तिमान आणि रुचिर ही अस्त्रं शिकवली.
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ । परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव ॥१-२८-
पितृ, सौमनेस, दोन्ही विधूतमकर, परवीर, रती आणि धनधान्य ही अस्त्रंही राघवाला शिकवली.
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा । जृम्भकं सर्वनाभं च पन्थनवरुणौ तथा ॥१-२८-
कामरूप, कामरुचि, मोहआवरण, जृंभक, सर्वनाभ आणि पंथनवरुण ही अस्त्रंही त्यांनी शिकवली.
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः । प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव ॥१-२८-
हे राम, कृष्णाश्वाचे तेजस्वी आणि इच्छेनुसार रूप बदलणारे पुत्र माझ्याकडून स्वीकार; तू त्यासाठी पात्र आहेस, तुझे कल्याण होवो.
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः ॥१-२८-
काकुत्स्थाने 'हो' असं आनंदाने उत्तर दिलं. मग दिव्य तेजस्वी आणि मूर्तिमंत अस्त्रं प्रकट झाली आणि आनंद देऊ लागली.
केचिदङ्गारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा । चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा ॥१-२८-
काही अस्त्रं जणू अग्नीच्या निखाऱ्यासारखी, काही धुरासारखी, काही चंद्रसूर्यासारखी तेजस्वी, तर काही हात जोडून नम्रपणे उभी होती.
रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः । इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते ॥१-२८-
रामासमोर येवून, हात जोडून ते मधुर बोलणारे पुरुष म्हणाले, "हे नरश्रेष्ठ, आम्ही तयार आहोत. आम्हाला सांग, तुझ्यासाठी काय करावं?"
गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः । मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ ॥१-२८-
रघुनंदन राम म्हणाला, "जसं तुम्हाला हवं तसं जा. योग्य वेळी, तुम्ही मनाने मला मदत कराल."
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम् ॥१-२८-
मग त्यांनी रामाला नमस्कार केला, त्याची प्रदक्षिणा घातली आणि काकुत्स्थाला 'तसं होवो' असं म्हणून जसे आले तसे परत गेले.