जम्बूप्रियालपनसा न्यग्रोधप्लक्षतिन्दुकाः। अश्वत्थाः कर्णिकाराश्च चूताश्चान्ये च पादपाः
इथे जांभूळ, प्रियांळ, फणस, वड, पिंपळ, तिंडूळ, अश्वत्थ, कर्णिकार, आंबा आणि इतरही बरेच वृक्ष आहेत.
धन्वना नागवृक्षाश्च तिलका नक्तमालकाः। नीलाशोकाः कदम्बाश्च करवीराश्च पुष्पिताः
इथे नागवृक्ष, तिळक, रात्री फुलणारे जाई, निळ्या रंगाचा अशोक, कदंब आणि फुलांनी बहरलेले करवीर आहेत.
अग्निमुख्या अशोकाश्च सुरक्ताः पारिभद्रकाः। तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वा च तान् बलात्
इथे तेजस्वी अशोक आणि गडद लाल परिभद्र वृक्ष आहेत; तुम्ही हे झाडांवर चढून किंवा त्यांना जोरात हलवून खाली पाडू शकता.
फलान्यमृतकल्पानि भक्षयित्वा गमिष्यथः। तदतिक्रम्य काकुत्स्थ वनं पुष्पितपादपम्
तिथली अमृतासारखी गोड फळं खाऊन तुम्ही पुढे जाऊ शकता.
नन्दनप्रतिमं चान्यत् कुरवस्तूत्तरा इव। सर्वकालफला यत्र पादपा मधुरस्रवाः
या पुढे, हे काकुत्स्थ, आणखी एक फुलांनी बहरलेलं वन आहे, जे उत्तरेकडील कुरवाच्या बागेसारखं आणि नंदनवनासारखं भासते.
सर्वे च ऋतवस्तत्र वने चैत्ररथे यथा। फलभारनतास्तत्र महाविटपधारिणः
तिथे, चैत्ररथाच्या बागेसारखे, सर्व ऋतूंचा अनुभव येतो; मोठ्या फांद्यांनी आणि फळांनी वाकलेली झाडं सर्वत्र शोभून दिसतात.
शोभन्ते सर्वतस्तत्र मेघपर्वतसंनिभाः। तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वाथवा सुखम्
तिथे ढगांसारखी आणि पर्वतासारखी झाडं सर्वत्र दिसतात; तुम्ही त्यावर चढून किंवा सहज हलवून त्यांची फळं खाली पाडू शकता.
फलान्यमृतकल्पानि लक्ष्मणस्ते प्रदास्यति। चङ्क्रमन्तौ वरान् शैलान् शैलाच्छैलं वनाद् वनम्
लक्ष्मण तुला अमृतासारखी फळं देईल; आणि तुम्ही दोघं डोंगरावरून डोंगरावर, वनातून वनात फिरत राहाल.
ततः पुष्करिणीं वीरौ पम्पां नाम गमिष्यथः। अशर्करामविभ्रंशां समतीर्थामशैवलाम्
त्यानंतर, हे वीरांनो, तुम्ही पंपा नावाच्या कमळांनी भरलेल्या सरोवराजवळ पोहोचाल, जी सपाट, गोट्यांशिवाय आणि गवताशिवाय आहे.
राम संजातवालूकां कमलोत्पलशोभिताम्। तत्र हंसाः प्लवाः क्रौञ्चाः कुरराश्चैव राघव
राम, त्या पंपा सरोवराच्या काठावर नवे वाळूचे कण आहेत आणि ती कमळ व निलकमळांनी सजलेली आहे; तिथे हंस, जलपक्षी, क्रौंच आणि कुरर हे पक्षी आढळतात, हे राघव.
वल्गुस्वरा निकूजन्ति पम्पासलिलगोचराः। नोद्विजन्ते नरान् दृष्ट्वा वधस्याकोविदाः शुभाः
पंपाच्या पाण्यात हे पक्षी गोड आवाजात कूजन करतात; ते निरुपद्रवी आणि शुभ असल्यामुळे माणसांना पाहून घाबरत नाहीत.
घृतपिण्डोपमान् स्थूलांस्तान् द्विजान् भक्षयिष्यथः। रोहितान् वक्रतुण्डांश्च नलमीनांश्च राघव
तिथे मोठे, तुपाच्या गोळ्यासारखे दिसणारे पक्षी, तांबडे, वाकड्या चोचीचे आणि नळामध्ये राहणारे मासे, हे राघव, तू खाऊ शकतोस.
पम्पायामिषुभिर्मत्स्यांस्तत्र राम वरान् हतान्। निस्त्वक्पक्षानयस्तप्तानकृशानैककण्टकान्
पंपा सरोवरात मिळणारे उत्तम मासे, ज्यांची त्वचा आणि पर नाहीत, भाजलेले, सडपातळ आणि एक काटा असलेले, हे राम, तिथे तू खाऊ शकतोस.
तव भक्त्या समायुक्तो लक्ष्मणः सम्प्रदास्यति। भृशं तान् खादतो मत्स्यान् पम्पायाः पुष्पसंचये
लक्ष्मण तुझ्यावर प्रेमाने ते मासे आणून देईल; आणि तू पंपाच्या फुलांच्या सान्निध्यात ते खात राहशील.
पद्मगन्धि शिवं वारि सुखशीतमनामयम्। उद्धृत्य स तदाक्लिष्टं रूप्यस्फटिकसंनिभम्
पंपा सरोवरातून कमळाच्या सुवासिक, शीतल, निर्मळ आणि रुपेरी किंवा स्फटिकासारख्या स्वच्छ पाण्याचा घोट लक्ष्मण तुझ्यासाठी काढून देईल.
अथ पुष्करपर्णेन लक्ष्मणः पाययिष्यति। स्थूलान् गिरिगुहाशय्यान् वानरान् वनचारिणः
मग लक्ष्मण कमळाच्या पानाने तुला पाणी पाजेल आणि डोंगराच्या गुहेत राहणारे, जाडजूड आणि वनात भटकणारे वानरही तुला दाखवेल.
सायाह्ने विचरन् राम दर्शयिष्यति लक्ष्मणः। अपां लोभादुपावृत्तान् वृषभानिव नर्दतः
सांजवेळी, राम, जेव्हा तू फिरत असशील, तेव्हा लक्ष्मण तुला दाखवेल की, काही वानर पाण्याच्या लोभामुळे दूर गेले आहेत आणि बैलासारखे मोठ्याने हंबरतात.
स्थूलान् पीतांश्च पम्पायां द्रक्ष्यसि त्वं नरोत्तम। सायाह्ने विचरन् राम विटपी माल्यधारिणः
हे नरश्रेष्ठ, पंपा सरोवरात मोठे पिवळसर वानर तुला दिसतील; सांजवेळी, राम, तू फिरताना फुलांच्या माळांनी सजलेली झाडेही पाहशील.
शिवोदकं च पम्पायां दृष्ट्वा शोकं विहास्यसि। सुमनोभिश्चितास्तत्र तिलका नक्तमालकाः
पंपेच्या पवित्र पाण्याकडे पाहून तुझा दुःख दूर होईल; तिथे झाडांवर तिलक आणि रातराणीच्या फुलांनी शोभा आलेली आहे.
उत्पलानि च फुल्लानि पङ्कजानि च राघव। न तानि कश्चिन्माल्यानि तत्रारोपयिता नरः
राघव, तिथे उमललेली कमळे आणि पाणकमळेही तुला दिसतील; ती फुलमाळ कुण्या माणसाने तिथे ठेवलेली नाही.
न च वै म्लानतां यान्ति न च शीर्यन्ति राघव। मतङ्गशिष्यास्तत्रासन्नृषयः सुसमाहिताः
राघव, ती फुले ना कधी कोमेजतात, ना गळून पडतात; तिथे मतंग ऋषींचे शिष्य, मन लावून तप करणारे, वास करतात.
तेषां भाराभितप्तानां वन्यमाहरतां गुरोः। ये प्रपेतुर्महीं तूर्णं शरीरात् स्वेदबिन्दवः
गुरूंसाठी वनातील फळफळावळ आणताना, भाराने थकलेल्या त्या शिष्यांच्या शरीरातून जे घामाचे थेंब जमिनीवर पडले.
तानि माल्यानि जातानि मुनीनां तपसा तदा। स्वेदबिन्दुसमुत्थानि न विनश्यन्ति राघव
राघव, त्या तपस्व्यांच्या तपामुळे, घामाच्या थेंबांपासूनच त्या फुलमाळा निर्माण झाल्या आणि त्या कधीच नष्ट होत नाहीत.
तेषां गतानामद्यापि दृश्यते परिचारिणी। श्रमणी शबरी नाम काकुत्स्थ चिरजीविनी
काकुत्स्था, आजही तिथे त्यांची सेवा करणारी, शबरी नावाची, दीर्घायुषी आणि श्रमण स्त्री दिसते.
त्वां तु धर्मे स्थिता नित्यं सर्वभूतनमस्कृतम्। दृष्ट्वा देवोपमं राम स्वर्गलोकं गमिष्यति
राम, ती नेहमी धर्मात स्थित असून सर्व जीवांना वंदनीय आहे; तुझ्यासारख्या देवतुल्य पुरुषाचे दर्शन घेतल्यावर ती स्वर्गलोकाला जाईल.
ततस्तद्राम पम्पायास्तीरमाश्रित्य पश्चिमम्। आश्रमस्थानमतुलं गुह्यं काकुत्स्थ पश्यसि
काकुत्स्था, मग पंपेच्या पश्चिम किनाऱ्यावर असलेले ते अद्वितीय आणि गुप्त आश्रमस्थान तू पाहशील.
न तत्राक्रमितुं नागाः शक्नुवन्ति तदाश्रमे। ऋषेस्तस्य मतङ्गस्य विधानात् तच्च काननम्
मतंग ऋषींच्या आज्ञेने, त्या आश्रमात किंवा त्या जंगलात हत्तीही प्रवेश करू शकत नाहीत.
मतङ्गवनमित्येव विश्रुतं रघुनन्दन। तस्मिन् नन्दनसंकाशे देवारण्योपमे वने
रघुनंदना, ते वन 'मतंगवन' म्हणून प्रसिद्ध आहे; ते नंदनवनासारखे आणि देवांच्या अरण्यासारखे सुंदर आहे.
नानाविहगसंकीर्णे रंस्यसे राम निर्वृतः। ऋष्यमूकस्तु पम्पायाः पुरस्तात् पुष्पितद्रुमः
त्या विविध पक्ष्यांनी गजबजलेल्या वनी, राम, तू आनंदाने रमशील; आणि पंपेच्या पुढे, फुलांनी बहरलेला ऋष्यमूक पर्वत उभा आहे.
सुदुःखारोहणश्चैव शिशुनागाभिरक्षितः। उदारो ब्रह्मणा चैव पूर्वकालेऽभिनिर्मितः
तो पर्वत चढायला अत्यंत कठीण असून, लहान हत्ती त्याचे रक्षण करतात; आणि तो प्राचीन काळी ब्रह्मदेवाने मोठ्या कौशल्याने घडवला आहे.