कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं विननाद सा। यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी घोरदर्शना
कान आणि नाक कापल्यावर ती कर्कश आवाजात किंचाळली आणि ती भयंकर दिसणारी राक्षसी ज्या वाटेने आली होती, त्या वाटेने पळून गेली.
तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा। आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
ती निघून गेल्यावर, राम आणि लक्ष्मण हे दोन्ही भाऊ, शत्रूंचा नाश करणारे, जोमाने त्या घनदाट जंगलात पुढे गेले.
लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्छीलवाञ्छुचिः। अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम्
मग तेजस्वी, धीरगंभीर, सद्गुणी आणि शुद्ध लक्ष्मणाने हात जोडून आपल्या तेजस्वी भावाला असे सांगितले.
स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः। प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये
माझा हात जोरात फडफडतो आहे, मन अस्वस्थ झाले आहे आणि मला अनेक अशुभ शकून दिसत आहेत.
तस्मात् सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं मम। ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम्
म्हणून, आर्य, तू तयार रहा आणि माझे ऐक; कारण माझे हे शकून त्वरित काहीतरी अनिष्ट घडणार असल्याचे सांगतात.
एष वञ्जुलको नाम पक्षी परमदारुणः। आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति
हा वंजुलक नावाचा पक्षी, फारच भयंकर, जणू काही युद्धात आपली विजयाची वर्दी देतोय असे ओरडतो आहे.
तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद् वनमोजसा। संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद् वनम्
दोघेही अशा प्रकारे शोध घेत असताना, त्या जंगलात एक मोठा आवाज झाला, जणू काही ते जंगल फोडून टाकतोय.
संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना। वनस्य तस्य शब्दोऽभूद् वनमापूरयन्निव
त्या जंगलात वाऱ्याने घट्ट वेढल्यासारखा आवाज झाला, आणि तो आवाज जणू संपूर्ण जंगल भरून गेला.
तं शब्दं कांक्षमाणस्तु रामः खड्गी सहानुजः। ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम्
त्या आवाजाची वाट पाहत असताना, हातात तलवार घेऊन आणि भावासोबत असलेला राम, विशाल छातीचा, प्रचंड शरीराचा राक्षस पाहतो.
आसेदतुश्च तद्रक्षस्तावुभौ प्रमुखे स्थितम्। विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरेमुखम्
ते दोघे पुढे गेले आणि समोर उभ्या असलेल्या त्या राक्षसाजवळ पोहोचले. तो डोक्याविना, मानेविना, पोटावर तोंड असलेला कबंध होता.
रोमभिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्। नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम्
त्याचे अंग टोकदार, उभे राहिलेले केसांनी झाकलेले होते; तो मोठ्या डोंगरासारखा उंच, काळ्या मेघासारखा काळा, भयंकर आणि मेघगर्जनेसारखा आवाज करणारा होता.
अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता। महापक्षेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च
त्याच्या कपाळावर जणू ज्वाळेसारखा तेज होता, त्याच्या मोठ्या, पिंगट, पसरलेल्या पंखांनी तो झाकलेला होता.
एकेनोरसि घोरेण नयनेन सुदर्शिना। महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम्
त्याच्या छातीवर एक मोठे, भीतीदायक आणि स्पष्ट दिसणारे डोळे होते; मोठ्या दातांनी आणि मोठ्या तोंडाला चाटत होता.
भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विजान्। घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ
तो भयंकर अस्वले, सिंह, हरिणे आणि पक्षी खात होता; त्याचे दोन भयंकर हात, प्रत्येकी एक योजन लांब, सतत हालचाल करत होते.
कराभ्यां विविधान् गृह्य ऋक्षान् पक्षिगणान् मृगान्। आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान् मृगयूथपान्
तो आपल्या हातांनी वेगवेगळ्या अस्वले, पक्ष्यांचे थवे आणि हरिणे पकडत होता, आणि अनेक कळपांचे पुढारी ओढत आणि फरफटत होता.
स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः। अथ तं समतिक्रम्य क्रोशमात्रं ददर्शतुः
तो त्या दोन्ही भावांचा रस्ता अडवून उभा राहिला. ते दोघे पुढे गेले आणि एक क्रोश अंतरावर त्याला पाहिले.
महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्। कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम्
त्यांनी कबंधाला पाहिले – तो प्रचंड, भयंकर, भीतीदायक, हातांनी झाकलेला आणि अत्यंत भेसूर दिसणारा, जणू केवळ धडासारखा होता.
स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ। जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन् बलात्
त्या महाबलीने आपले मोठे हात पूर्णपणे पसरले आणि दोन्ही राघवांना एकत्र पकडून जोरात दाबले.
खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ। भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ
दोन्ही भाऊ, हातात तलवार आणि मजबूत धनुष्य घेऊन, तेजस्वी आणि बलवान असूनही, त्या प्रचंड शक्तीमुळे असहाय्यपणे ओढले गेले.
तत्र धैर्याच्च शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे। बाल्यादनाश्रयाच्चैव लक्ष्मणस्त्वभिविव्यथे
त्या वेळी, आपल्या धैर्यामुळे शूर राघव घाबरला नाही; पण लहानपणामुळे आणि आधार नसल्यामुळे लक्ष्मण मात्र घाबरला.
उवाच च विषण्णः सन् राघवं राघवानुजः। पश्य मां विवशं वीर राक्षसस्य वशंगतम्
लक्ष्मण, मनात खचलेला, राघवाला म्हणाला – 'हे वीर, बघ, मी या राक्षसाच्या तावडीत असहाय्य झालो आहे.'
मयैकेन तु निर्युक्तः परिमुच्यस्व राघव। मां हि भूतबलिं दत्त्वा पलायस्व यथासुखम्
'राघवा, तू एकट्याने सुटून जा; मला या भूतांसाठी अर्पण करून तू सुखाने पळून जा.'
अधिगन्तासि वैदेहीमचिरेणेति मे मतिः। प्रतिलभ्य च काकुत्स्थ पितृपैतामहीं महीम्
'माझा ठाम विश्वास आहे की, तू लवकरच वैदेहीपर्यंत पोहोचशील आणि ककुत्स्थ वंशज, पुन्हा आपल्या पूर्वजांचे राज्य मिळवशील.'
तत्र मां राम राज्यस्थः स्मर्तुमर्हसि सर्वदा। लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिमब्रवीत्
'रामा, जेव्हा तू राज्यावर विराजमान व्हशील, तेव्हा नेहमी मला आठवत जा.' असे लक्ष्मणाने म्हटल्यावर, रामाने सुमित्रानंदनाला उत्तर दिले.
मा स्म त्रासं वृथा वीर नहि त्वादृग् विषीदति। एतस्मिन्नन्तरे क्रूरो भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
'वीरा, उगाच घाबरू नकोस; तुझ्यासारखा पुरुष कधीच खचत नाही.' एवढ्यात तो भयंकर राक्षस राम आणि लक्ष्मणाजवळ आला.
तावुवाच महाबाहुः कबन्धो दानवोत्तमः। कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ
तेव्हा महाबली कबंध, दानवांमध्ये श्रेष्ठ, त्यांना म्हणाला – 'तुम्ही दोघे कोण? बैलासारखे खांदे, मोठी तलवार आणि धनुष्य घेऊन आलेले?'
घोरं देशमिमं प्राप्तौ दैवेन मम चाक्षुषौ। वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम्
तुम्ही या भयंकर प्रदेशात माझ्या नजरेत सापडला आहात, हे नक्कीच दैवाने घडले आहे. सांगा, येथे येण्यामागचं तुमचं कारण काय? आणि तुम्ही दोघं इथे का आलात?
इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः। सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ
मी इथे उपासमारीने व्याकुळ होऊन थांबलो आहे, आणि तुम्ही धनुष्य, बाण, तलवारी घेऊन, टोकदार शिंग असलेल्या बैलांसारखे उभे आहात.
मां तूर्णमनुसम्प्राप्तौ दुर्लभं जीवितं हि वाम्। तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः
तुम्ही दोघं पटकन माझ्याजवळ आलात; आता तुमचं प्राण वाचणं कठीण आहे. त्या दुष्ट कबंधाचं हे बोलणं ऐकून—
उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता। कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम
रामाने, तोंड कोरडं पडलेलं असताना, लक्ष्मणाला म्हटलं, "हे खरं शूरवीर, या कठीण प्रसंगानंतर आणखी मोठं संकट आपल्या वाट्याला आलं आहे."