ततः पूर्वेण तौ गत्वा त्रिक्रोशं भ्रातरौ तदा। क्रौञ्चारण्यमतिक्रम्य मतङ्गाश्रममन्तरे
तेव्हा दोन्ही भाऊ पूर्वेकडे तीन कोस चालले. त्यांनी क्रौंच अरण्य ओलांडले आणि मटंग ऋषींच्या आश्रमाजवळ पोहोचले.
दृष्ट्वा तु तद् वनं घोरं बहुभीममृगद्विजम्। नानावृक्षसमाकीर्णं सर्वं गहनपादपम्
तेव्हा त्यांनी ते भयंकर जंगल पाहिले, जिथे अनेक भीतीदायक प्राणी आणि पक्षी होते, वेगवेगळ्या झाडांनी भरलेले आणि घनदाट वृक्षांनी व्यापलेले होते.
ददृशाते गिरौ तत्र दरीं दशरथात्मजौ। पातालसमगम्भीरां तमसा नित्यसंवृताम्
दशरथपुत्रांना तिथे डोंगरावर एक गुहा दिसली, जी पाताळाएवढी खोल आणि कायम अंधाराने वेढलेली होती.
आसाद्य च नरव्याघ्रौ दर्यास्तस्याविदूरतः। ददर्शतुर्महारूपां राक्षसीं विकृताननाम्
त्या दोन्ही नरसिंहांनी त्या गुहेजवळ जाऊन, थोड्याच अंतरावर, एक मोठ्या आकाराची, विकृत चेहऱ्याची राक्षसी पाहिली.
भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्। लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम्
ती दुर्बल मनाच्या लोकांना घाबरवणारी, कुरूप, भयंकर दिसणारी, लोंबत्या पोटाची, तीक्ष्ण दातांची, रौद्र आणि खरड त्वचेची होती.
भक्षयन्तीं मृगान् भीमान् विकटां मुक्तमूर्धजाम्। अवैक्षतां तु तौ तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
ती भीषण प्राणी खात होती, अत्यंत विकट आणि विस्कटलेल्या केसांची होती—राम आणि लक्ष्मण या दोन्ही भावांनी तिथे तिला पाहिले.
सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः। एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्भत लक्ष्मणम्
ती राक्षसी दोन्ही वीरांच्या जवळ आली, ज्यात लक्ष्मण पुढे चालत होता, आणि म्हणाली, 'ये, आपण आनंद घेऊया,' असे म्हणून तिने लक्ष्मणाला पकडले.
उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगुह्य च। अहं त्वयोमुखी नाम लाभस्ते त्वमसि प्रियः
सौमित्राला मिठी मारून ती म्हणाली, 'माझे नाव अयोमुखी आहे; तुला माझ्यासारखा लाभ झाला, तू मला प्रिय आहेस.'
नाथ पर्वतदुर्गेषु नदीनां पुलिनेषु च। आयुश्चिरमिदं वीर त्वं मया सह रंस्यसे
'स्वामी, पर्वतांच्या कड्यांमध्ये आणि नद्यांच्या काठावर, तू माझ्यासोबत खूप दिवस आनंदाने राहशील, हे वीर.'
एवमुक्तस्तु कुपितः खड्गमुद्धृत्य लक्ष्मणः। कर्णनासस्तनं तस्या निचकर्तारिसूदनः
असे ती म्हणताच, लक्ष्मण रागावला, तलवार काढली आणि शत्रूंचा संहार करणारा लक्ष्मणाने तिचे कान, नाक आणि स्तन कापले.
कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं विननाद सा। यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी घोरदर्शना
कान आणि नाक कापल्यावर ती कर्कश आवाजात किंचाळली आणि ती भयंकर दिसणारी राक्षसी ज्या वाटेने आली होती, त्या वाटेने पळून गेली.
तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा। आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
ती निघून गेल्यावर, राम आणि लक्ष्मण हे दोन्ही भाऊ, शत्रूंचा नाश करणारे, जोमाने त्या घनदाट जंगलात पुढे गेले.
लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्छीलवाञ्छुचिः। अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम्
मग तेजस्वी, धीरगंभीर, सद्गुणी आणि शुद्ध लक्ष्मणाने हात जोडून आपल्या तेजस्वी भावाला असे सांगितले.
स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः। प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये
माझा हात जोरात फडफडतो आहे, मन अस्वस्थ झाले आहे आणि मला अनेक अशुभ शकून दिसत आहेत.
तस्मात् सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं मम। ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम्
म्हणून, आर्य, तू तयार रहा आणि माझे ऐक; कारण माझे हे शकून त्वरित काहीतरी अनिष्ट घडणार असल्याचे सांगतात.
एष वञ्जुलको नाम पक्षी परमदारुणः। आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति
हा वंजुलक नावाचा पक्षी, फारच भयंकर, जणू काही युद्धात आपली विजयाची वर्दी देतोय असे ओरडतो आहे.
तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद् वनमोजसा। संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद् वनम्
दोघेही अशा प्रकारे शोध घेत असताना, त्या जंगलात एक मोठा आवाज झाला, जणू काही ते जंगल फोडून टाकतोय.
संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना। वनस्य तस्य शब्दोऽभूद् वनमापूरयन्निव
त्या जंगलात वाऱ्याने घट्ट वेढल्यासारखा आवाज झाला, आणि तो आवाज जणू संपूर्ण जंगल भरून गेला.
तं शब्दं कांक्षमाणस्तु रामः खड्गी सहानुजः। ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम्
त्या आवाजाची वाट पाहत असताना, हातात तलवार घेऊन आणि भावासोबत असलेला राम, विशाल छातीचा, प्रचंड शरीराचा राक्षस पाहतो.
आसेदतुश्च तद्रक्षस्तावुभौ प्रमुखे स्थितम्। विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरेमुखम्
ते दोघे पुढे गेले आणि समोर उभ्या असलेल्या त्या राक्षसाजवळ पोहोचले. तो डोक्याविना, मानेविना, पोटावर तोंड असलेला कबंध होता.
रोमभिर्निशितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्। नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम्
त्याचे अंग टोकदार, उभे राहिलेले केसांनी झाकलेले होते; तो मोठ्या डोंगरासारखा उंच, काळ्या मेघासारखा काळा, भयंकर आणि मेघगर्जनेसारखा आवाज करणारा होता.
अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता। महापक्षेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च
त्याच्या कपाळावर जणू ज्वाळेसारखा तेज होता, त्याच्या मोठ्या, पिंगट, पसरलेल्या पंखांनी तो झाकलेला होता.
एकेनोरसि घोरेण नयनेन सुदर्शिना। महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम्
त्याच्या छातीवर एक मोठे, भीतीदायक आणि स्पष्ट दिसणारे डोळे होते; मोठ्या दातांनी आणि मोठ्या तोंडाला चाटत होता.
भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विजान्। घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ
तो भयंकर अस्वले, सिंह, हरिणे आणि पक्षी खात होता; त्याचे दोन भयंकर हात, प्रत्येकी एक योजन लांब, सतत हालचाल करत होते.
कराभ्यां विविधान् गृह्य ऋक्षान् पक्षिगणान् मृगान्। आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान् मृगयूथपान्
तो आपल्या हातांनी वेगवेगळ्या अस्वले, पक्ष्यांचे थवे आणि हरिणे पकडत होता, आणि अनेक कळपांचे पुढारी ओढत आणि फरफटत होता.
स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः। अथ तं समतिक्रम्य क्रोशमात्रं ददर्शतुः
तो त्या दोन्ही भावांचा रस्ता अडवून उभा राहिला. ते दोघे पुढे गेले आणि एक क्रोश अंतरावर त्याला पाहिले.
महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्। कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम्
त्यांनी कबंधाला पाहिले – तो प्रचंड, भयंकर, भीतीदायक, हातांनी झाकलेला आणि अत्यंत भेसूर दिसणारा, जणू केवळ धडासारखा होता.
स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ। जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन् बलात्
त्या महाबलीने आपले मोठे हात पूर्णपणे पसरले आणि दोन्ही राघवांना एकत्र पकडून जोरात दाबले.
खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ। भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ
दोन्ही भाऊ, हातात तलवार आणि मजबूत धनुष्य घेऊन, तेजस्वी आणि बलवान असूनही, त्या प्रचंड शक्तीमुळे असहाय्यपणे ओढले गेले.
तत्र धैर्याच्च शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे। बाल्यादनाश्रयाच्चैव लक्ष्मणस्त्वभिविव्यथे
त्या वेळी, आपल्या धैर्यामुळे शूर राघव घाबरला नाही; पण लहानपणामुळे आणि आधार नसल्यामुळे लक्ष्मण मात्र घाबरला.