पश्य लक्ष्मण यक्षिण्या भैरवं दारुणं वपुः । भिद्येरन् दर्शनादस्या भीरूणां हृदयानि च ॥१-२६-
लक्ष्मणा, या यक्षिणीचं भयंकर आणि भीतीदायक रूप पहा; तिचं दर्शन जरी झालं तरी भित्र्यांच्या हृदयाला धक्का बसेल.
एतां पश्य दुराधर्षां मायाबलसमन्विताम् । विनिवृत्तां करोम्यद्य हृतकर्णाग्रनासिकाम् ॥१-२६-
ही फारच भयानक आणि मायाबळाने युक्त आहे, लक्ष्मणा, आज मी हिचं कान आणि नाक कापून तिला शक्तिहीन करणार आहे.
न ह्येनामुत्सहे हन्तुं स्त्रीस्वभावेन रक्षिताम् । वीर्यं चास्या गतिं चैव हन्यामिति हि मे मतिः ॥१-२६-
ती स्त्री असून तिच्या स्त्रीस्वभावामुळे मी तिला मारू शकत नाही; पण तिचं बळ आणि हालचाल मी नष्ट करणार, असं माझं ठरलं आहे.
एवं ब्रुवाणे रामे तु ताटका क्रोधमूर्छिता । उद्यम्य बाहू गर्जन्ती राममेवाभ्यधावत ॥१-२६-
राम असं बोलत असताना, ताटका संतापाने भरून, हात उंचावत गर्जना करत थेट रामाकडे धावली.
विश्वामित्रस्तु ब्रह्मर्षिर्हुंकारेणाभिभर्त्स्य ताम् । स्वस्ति राघवयोरस्तु जयं चैवाभ्यभाषत ॥१-२६-
त्यावेळी ब्रह्मर्षी विश्वामित्रानं मोठ्या आवाजात तिला झापलं आणि राघव बंधूंना शुभेच्छा व विजयाची प्रार्थना केली.
उद्धुन्वाना रजो घोरं ताटका राघवावुभौ । रजोमेघेन महता मुहूर्तं सा व्यमोहयत् ॥१-२६-
ताटकेनं भयंकर धूळ उडवली आणि त्या मोठ्या धुळीच्या वादळाने राघव बंधू काही क्षण गोंधळले.
ततो मायां समास्थाय शिलावर्षेण राघवौ । अवाकिरत् सुमहता ततश्चुक्रोध राघवः ॥१-२६-
मग तिने आपल्या मायेमुळे मोठ्या प्रमाणात दगडांचा वर्षाव केला; हे पाहून राघव रागावला.
शिलावर्षं महत् तस्याः शरवर्षेण राघवः । प्रतिवार्योपधावन्त्याः करौ चिच्छेद पत्रिभिः ॥१-२६-
तिच्या त्या दगडांच्या वर्षावाला राघवाने बाणांच्या वर्षावाने उत्तर दिलं आणि ती पुढे येत असताना त्याने तिचे दोन्ही हात बाणांनी छाटले.
ततश्च्छिन्नभुजां श्रान्तामभ्याशे परिगर्जतीम् । सौमित्रिरकरोत् क्रोधाद्धृतकर्णाग्रनासिकाम् ॥१-२६-
नंतर ती हात नसलेली, थकलेली आणि जवळ उभी राहून गर्जना करत असताना, सौमित्रीनं रागाने तिचे कान आणि नाकाचा टोक कापला.
कामरूपधरा सा तु कृत्वा रूपाण्यनेकशः । अन्तर्धानं गता यक्षी मोहयन्ती स्वमायया ॥१-२६-
ती यक्षिणी इच्छेनुसार अनेक रूपं घेत होती; तिने वेगवेगळ्या रूपांत येऊन आपल्या मायेमुळे अदृश्य झाली आणि सर्वांना गोंधळवून टाकलं.
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा १-२६-
ती भयंकरपणे इकडून तिकडे फिरत होती आणि दगडांचा वर्षाव करत होती.
दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् । अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी ॥१-२६-
हे पाहून गाधीपुत्र विश्वामित्र म्हणाला, 'राम, आता पुरे तुझं दयाळूपण; ही फारच पापी आणि वाईट वागणारी आहे.'
यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया । वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते ॥१-२६-
'ही यक्षिणी पूर्वी मायेमुळे वाढली आणि यज्ञांचा विघ्न घालते; संध्याकाळ होण्यापूर्वीच हिचा वध कर.'
रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि । इत्युक्तः स तु तां यक्षीमश्मवृष्ट्याभिवर्षणीम् ॥१-२६-
सायंकाळी राक्षस फारच भयंकर होतात, असं सांगितल्यावर त्याने त्या दगडांचा वर्षाव करणाऱ्या यक्षीला सामोरं गेलं.
दर्शयञ्शब्दवेधित्वं तां रुरोध स सायकैः । सा रुद्धा बाणजालेन मायाबलसमन्विता ॥१-२६-
आपल्या आवाजावरून बाण मारण्याच्या कौशल्याचं दर्शन घडवत त्याने तिला बाणांनी रोखलं. जादूच्या शक्तीने युक्त असली तरी ती बाणांच्या माऱ्याने अडवली गेली.
अभिदुद्राव काकुत्स्थं लक्ष्मणं च विनेषुदी । तामापतन्तीं वेगेन विक्रान्तामशनीमिव ॥१-२६-
ती प्रचंड वेगाने काकुत्स्थ आणि लक्ष्मण यांच्या दिशेने धावली, जणू काही प्रज्वलित वज्रच त्यांच्या अंगावर झेपावत आहे.
साधु साध्विति काकुत्स्थं सुराश्चाप्यभिपूजयन् । उवाच परमप्रीतः सहस्राक्षः पुरन्दरः ॥१-२६-
'शाबास! शाबास!' असं म्हणत देवांनी काकुत्स्थाचं गौरव केलं. आणि हजार डोळ्यांचा इंद्र अत्यंत आनंदाने बोलला.
सुराश्च सर्वे संहृष्टा विश्वामित्रमथाब्रुवन् । मुने कौशिक भद्रं ते सेन्द्राः सर्वे मरुद्गणाः ॥१-२६-
सर्व देव आनंदित होऊन विश्वामित्राला म्हणाले, 'मुनी कौशिक, तुझं कल्याण होवो! इंद्रासह सर्व मरुतगण इथे आले आहेत.'
तोषिताः कर्मणानेन स्नेहं दर्शय राघवे । प्रजापतेः कृशाश्वस्य पुत्रान् सत्यपराक्रमान् ॥१-२६-
'या कृत्यामुळे आम्ही संतुष्ट झालो आहोत. राघवावर आपुलकी दाखव आणि प्रजापतीच्या क्रीशाश्व नावाच्या सत्यवीर पुत्रांची ओळख त्याला करून दे.'
तपोबलभृतो ब्रह्मन् राघवाय निवेदय । पात्रभूतश्च ते ब्रह्मंस्तवानुगमने रतः ॥१-२६-
'तपश्चर्येची शक्ती लाभलेले ब्राह्मण, हे सर्व राघवाला शिकव. तो तुझ्या मागे जाण्यास नेहमी तयार आहे आणि त्याला हे योग्य आहे.'
कर्तव्यं सुमहत् कर्म सुराणां राजसूनुना । एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुर्हृष्टा विहायसम् ॥१-२६-
'राजपुत्राने देवांसाठी एक महान कार्य करायचं आहे.' असं सांगून सर्व देव आनंदाने आकाशात निघून गेले.
विश्वामित्रं पूजयन्तस्ततः संध्या प्रवर्तते । ततो मुनिवरः प्रीतस्ताटकावधतोषितः ॥१-२६-
विश्वामित्राचं पूजन करत असतानाच संध्या सुरू झाली. ताडकेचा वध झाल्याने तो महान मुनी अत्यंत प्रसन्न झाला.
मूर्ध्नि राममुपाघ्राय इदं वचनमब्रवीत् । इहाद्य रजनीं राम वसाम शुभदर्शन ॥१-२६-
त्याने रामाचं मस्तक जवळ घेतलं आणि म्हणाला, 'शुभ दर्शन असलेल्या राम, आपण आजची रात्र इथेच थांबूया.'
श्वः प्रभाते गमिष्यामस्तदाश्रमपदं मम । विश्वामित्रवचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथात्मजः ॥१-२६-
'उद्या पहाटे आपण माझ्या आश्रमाकडे जाऊ.' विश्वामित्राचं हे बोल ऐकून दशरथपुत्र आनंदित झाला.
उवास रजनीं तत्र ताटकाया वने सुखम् । मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि । रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम् ॥१-२६-
त्याने ताडकेच्या वनात ती रात्र आनंदाने घालवली. त्या दिवशीच शापमुक्त झालेलं ते वन सुंदरतेने उजळून निघालं, जणू काही चित्ररथाचंच वन.
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः ::प्रशस्यमानः सुरसिद्धसङ्घैः । उवास तस्मिन् मुनिना सहैव ::प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः ॥१-२६-
त्या यक्षीचा वध करून, देव आणि सिद्धांच्या स्तुतीने राम तिथे त्या मुनीसोबत राहिला आणि पहाटे त्याला उठवलं गेलं.
thumb|सप्तविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे बालकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ॥१-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणाच्या बालकांडातील सत्ताविसावा सर्ग येथे सुरू होतो.
अथ तां रजनीमुष्य विश्वामित्रो महायशाः । प्रहस्य राघवं वाक्यमुवाच मधुरस्वरम् ॥१-२७-
मग ती रात्र घालवून, कीर्तीमान विश्वामित्र हसत गोड आवाजात राघवाला म्हणाला.
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते राजपुत्र महायशः । प्रीत्या परमया युक्तो ददाम्यस्त्राणि सर्वशः ॥१-२७-
'राजपुत्रा, मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे. मोठ्या प्रेमाने मी तुला सर्व अस्त्रं देतो.'
देवासुरगणान् वापि सगन्धर्वोरगान् भुवि । यैरमित्रान् प्रसह्याजौ वशीकृत्य जयिष्यसि ॥१-२७-
'या अस्त्रांनी तू युद्धात देव, असुर, गंधर्व किंवा नाग अशा कोणत्याही शत्रूंना सहज जिंकू शकशील.'