परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना। नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः
हा लंका द्वीप समुद्राने वेढलेला आहे आणि शंभर योजन रुंद आहे; इंद्रासह देव किंवा दैत्यसुद्धा याला जिंकू शकत नाहीत.
न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु नर्षिषु। अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत्
देव, यक्ष, गंधर्व किंवा ऋषी यांच्यात, मला कुठेही माझ्या सामर्थ्याला तोड नाही असाच कोणी दिसत नाही.
राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन पदातिना। किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा
राज्य गमावलेला, दुःखी, तपस्वी, पायी चालणारा, अशा त्या सामान्य माणूस रामासोबत तू काय करशील?
भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव। यौवनं त्वध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह
सीते, फक्त मलाच पती म्हणून स्वीकार, कारण मी तुझ्या योग्य आहे. हे तरुणपण क्षणभंगुर आहे, भीरू, म्हणून इथे माझ्यासोबत आनंद घे.
दर्शने मा कृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने। कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः
सुंदर मुखवाली, तुझ्या मनात राघवाला पाहण्याची इच्छा ठेवू नकोस. सीते, इथे कोणालाही फक्त इच्छेनेसुद्धा तुझ्याजवळ येण्याची शक्ती नाही.
न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः। दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्ग्रहीतुं विमलाः शिखाः
जसं आकाशातला वेगवान वारा दोरांनी बांधता येत नाही, किंवा प्रज्वलित अग्नीच्या शुद्ध ज्वाळा पकडता येत नाहीत—
त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने। विक्रमेण नयेद् यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम्
सुंदरी, या तिन्ही लोकांत माझ्या बाहूंमध्ये सुरक्षित असताना तुला बळाने कोणीही घेऊन जाऊ शकतो, असं मला कुठेच दिसत नाही.
लङ्कायाः सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय। त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचरम्
लंकेंचं हे भव्य राज्य तूच चालव. माझ्यासारखे आणि देवतासुद्धा, चराचर सगळे, तुझे सेवक राहू देत.
अभिषेकजलक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व च। दुष्कृतं यत्पुरा कर्म वनवासेन तद्गतम्
अभिषेकाच्या पवित्र पाण्याने न्हाल्यावर तू आनंदी हो आणि सुख उपभोग. वनवासामुळे जे काही वाईट घडलं, ते आता मागे राहिलं.
यच्च ते सुकृतं कर्म तस्येह फलमाप्नुहि। इह सर्वाणि माल्यानि दिव्यगन्धानि मैथिलि
तू केलेल्या चांगल्या कर्मांचे फळ इथेच मिळू दे. मैथिली, इथे सर्व दिव्य सुगंधी फुले आणि हार आहेत.
भूषणानि च मुख्यानि तानि सेव मया सह। पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे
इथे उत्तम दागिनेही आहेत, ते माझ्यासोबत घाल आणि आनंद घे. सुंदर कटीवाली, पुष्पक हे माझ्या भाऊ वैश्रवणाचं आहे—
विमानं सूर्यसंकाशं तरसा निर्जितं रणे। विशालं रमणीयं च तद्विमानं मनोजवम्
हे विमान सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहे, युद्धात वेगाने जिंकलेलं, विशाल आणि रमणीय, आणि विचारासारखं झपाट्याने उडणारं आहे.
तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम्। वदनं पद्मसंकाशं विमलं चारुदर्शनम्
सीते, त्या विमानात माझ्यासोबत मनाप्रमाणे विहार कर. तुझं कमळासारखं, निर्मळ आणि सुंदर मुख—
शोकार्तं तु वरारोहे न भ्राजति वरानने। एवं वदति तस्मिन् सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना
पण सुंदर अंगवाली, दुःखाने व्याकुळ झाल्यामुळे तुझं तेजस्वी मुख तसं उजळत नाही. तो असं बोलत असताना, ती श्रेष्ठ नारी वस्त्राच्या कडेला—
पिधायेन्दुनिभं सीता मन्दमश्रूण्यवर्तयत्। ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां सीतां चिन्ताहतप्रभाम्
सीतेने, जी चंद्रासारखी शोभिवंत होती, हलकेच अश्रू थांबवले. ती विचारात गुंतली होती, अस्वस्थ दिसत होती, आणि चिंता तिच्या तेजाला मावळवत होती.
उवाच वचनं वीरो रावणो रजनीचरः। अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन ते
मग रावण, तो रात्रभर हिंडणारा, म्हणाला: 'वैदेही, तुझ्या धर्मभंगामुळे आलेल्या या लाजेचं आता पुरे.'
आर्षोऽयं देवि निष्पन्दो यस्त्वामभिभविष्यति। एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ
'देवी, हे जडपणा म्हणजे एका ऋषीचा शाप आहे, जो तुला जिंकणार आहे. माझे पाय, जे तुझ्याशी प्रेमळ आहेत, माझ्या डोक्याने दाबले गेले आहेत.'
प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मि ते। इमाः शून्या मया वाचः शुष्यमाणेन भाषिताः
'लवकर माझ्यावर कृपा कर, मी तुझा आज्ञाधारक दास आहे. मी बोललेली ही वाक्ये रिकामी आहेत, आतून कोरडी पडली आहेत.'
न चापि रावणः कांचिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह। एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम्। कृतान्तवशमापन्नो ममेयमिति मन्यते
'रावण कधीच कोणत्याही स्त्रीला डोकं टेकवणार नाही.' असं म्हणून, दशमुखाने जनकनंदिनी मैथिलीला, नियतीच्या अधीन होऊन, 'ही माझीच आहे' असं मनाशी ठरवलं.
thumb|षट्पञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे षट्पञ्चाशः सर्गः ॥३-
आता छप्पन्नावा सर्ग ऐका.
सा तथोक्ता तु वैदेही निर्भया शोककर्शिता। तृणमन्तरतः कृत्वा रावणं प्रत्यभाषत
असं म्हणून, दुःखाने कृश झालेली वैदेही निर्भय झाली; तिने रावणासमोर एक गवताचं पातं ठेवून उत्तर दिलं.
राजा दशरथो नाम धर्मसेतुरिवाचलः। सत्यसंधः परिज्ञातो यस्य पुत्रः स राघवः
दशरथ नावाचा राजा आहे, जो धर्माचा आधार आहे आणि सत्यवचनात नेहमी ठाम असतो. त्यांचा मुलगा म्हणजे हा राघव आहे.
रामो नाम स धर्मात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः। दीर्घबाहुर्विशालाक्षो दैवतं स पतिर्मम
राम नावाचा तो धर्मात्मा, तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहे. त्याचे हात लांब आहेत, डोळे मोठे आहेत, आणि तो माझ्यासाठी देवासारखा पती आहे.
इक्ष्वाकूणां कुले जातः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा यस्ते प्राणान् वधिष्यति
तो इक्ष्वाकू कुळात जन्मलेला, सिंहासारखा खांद्याचा आणि तेजस्वी आहे. तो आपल्या भाऊ लक्ष्मणासोबत तुझे प्राण घेईल.
प्रत्यक्षं यद्यहं तस्य त्वया वै धर्षिता बलात्। शयिता त्वं हतः संख्ये जनस्थाने यथा खरः
जर त्याच्या समोर तू मला जबरदस्तीने स्पर्श केलास, तर जनस्थानात युद्धात खरासारखा तू मारला जाशील.
य एते राक्षसाः प्रोक्ता घोररूपा महाबलाः। राघवे निर्विषाः सर्वे सुपर्णे पन्नगा यथा
हे भयंकर आणि बलाढ्य राक्षस, ज्यांचा तू अभिमान बाळगतोस, ते सर्व राघवापुढे अगदी गरुडासमोर सर्प जसे असहाय आहेत तसेच आहेत.
तस्य ज्याविप्रमुक्तास्ते शराः काञ्चनभूषणाः। शरीरं विधमिष्यन्ति गङ्गाकूलमिवोर्मयः
त्याच्या धनुष्याच्या दोरीवरून सुटलेले, सोन्याने मढवलेले बाण तुझ्या शरीरावर गंगेच्या काठी लाटांप्रमाणे आदळतील.
असुरैर्वा सुरैर्वा त्वं यद्यवध्योऽसि रावण। उत्पाद्य सुमहद् वैरं जीवंस्तस्य न मोक्ष्यसे
रावण, जरी तू देव किंवा दानव यांच्या हातून मारता येत नसशील, तरी एवढा मोठा वैर करून तू त्याच्यापासून जिवंत सुटू शकणार नाहीस.
स ते जीवितशेषस्य राघवोऽन्तकरो बली। पशोर्यूपगतस्येव जीवितं तव दुर्लभम्
तो बलवान राघव तुझ्या उरलेल्या आयुष्याचा अंत करील; जसे यज्ञासाठी नेलेल्या जनावराचे प्राण वाचत नाहीत, तसे तुझेही वाचणे अशक्य आहे.
यदि पश्येत् स रामस्त्वां रोषदीप्तेन चक्षुषा। रक्षस्त्वमद्य निर्दग्धो यथा रुद्रेण मन्मथः
जर राम तुला रागाने पेटलेल्या डोळ्यांनी पाहील, तर आजच तू, राक्षस, जसा कामदेव रुद्राने जाळला तसा भस्मसात व्हशील.