दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषं तप्तकाञ्चनभूषणम्। सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह
स्वर्गीय डमरूंच्या गजरांनी निनादणारे, तळपत्या सोन्याने सजलेले, तो तिच्यासह त्या सुंदर सोन्याच्या जिन्यावरून वर गेला.
दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः। हेमजालावृताश्चासंस्तत्र प्रासादपङ्क्तयः
तेथे महालांच्या रांगेत हत्तीच्या दातांचे व चांदीचे सुंदर खिडक्या होत्या आणि त्या सर्व सोन्याच्या जाळ्यांनी झाकलेल्या होत्या.
सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः। दशग्रीवः स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम्
दशग्रीवाने आपल्या घरात मैथिलीला चूना व रत्नांनी शोभिवलेली सर्व अंगणे दाखवली.
दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानापुष्पसमावृताः। रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम्
रावणाने तिला विविध फुलांनी भरलेली तलाव व सरोवरे दाखवली, तरीही सीता दुःखातच गर्क होती.
दर्शयित्वा तु वैदेहीं कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम्। उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया
त्या वैदेहीला तो सारा सुंदर महाल दाखवल्यावर, त्या पापी मनाच्या रावणाने तिला फसवण्यासाठी काही शब्द सांगितले.
दश राक्षसकोट्यश्च द्वाविंशतिरथापराः। वर्जयित्वा जरावृद्धान् बालांश्च रजनीचरान्
येथे दहा कोटी राक्षस आहेत आणि बावीस हजार रथ आहेत, वृद्ध व लहान आणि निशाचर सोडून.
तेषां प्रभुरहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम्। सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरःसरम्
सीते, या सगळ्या भयंकर कृत्य करणाऱ्यांचा मी स्वामी आहे; त्यातील प्रत्येकासाठी माझ्या आज्ञेवर हजारो लोक तयार आहेत.
यदिदं राज्यतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्। जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी
हे विशाल नेत्र असलेल्या, माझे संपूर्ण राज्य तुझ्यावरच आधारले आहे; आणि माझे प्राणसुद्धा—सीते—तू माझ्यासाठी प्राणाहूनही प्रिय आहेस.
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां मम योऽसौ परिग्रहः। तासां त्वमीश्वरी सीते मम भार्या भव प्रिये
माझ्या अनेक श्रेष्ठ स्त्रियांमध्ये, सीते, तू त्यांची राणी व्हावीस, माझी पत्नी हो, प्रिये.
साधु किं तेऽन्यथाबुद्ध्या रोचयस्व वचो मम। भजस्व माभितप्तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि
तुला वेगळ्या विचारांची काय गरज? माझे बोलणे मान्य कर, मी जो तुझ्या प्रेमासाठी व्याकुळ आहे, त्यावर कृपा कर.
परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना। नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः
हा लंका द्वीप समुद्राने वेढलेला आहे आणि शंभर योजन रुंद आहे; इंद्रासह देव किंवा दैत्यसुद्धा याला जिंकू शकत नाहीत.
न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु नर्षिषु। अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत्
देव, यक्ष, गंधर्व किंवा ऋषी यांच्यात, मला कुठेही माझ्या सामर्थ्याला तोड नाही असाच कोणी दिसत नाही.
राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन पदातिना। किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा
राज्य गमावलेला, दुःखी, तपस्वी, पायी चालणारा, अशा त्या सामान्य माणूस रामासोबत तू काय करशील?
भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव। यौवनं त्वध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह
सीते, फक्त मलाच पती म्हणून स्वीकार, कारण मी तुझ्या योग्य आहे. हे तरुणपण क्षणभंगुर आहे, भीरू, म्हणून इथे माझ्यासोबत आनंद घे.
दर्शने मा कृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने। कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः
सुंदर मुखवाली, तुझ्या मनात राघवाला पाहण्याची इच्छा ठेवू नकोस. सीते, इथे कोणालाही फक्त इच्छेनेसुद्धा तुझ्याजवळ येण्याची शक्ती नाही.
न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः। दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्ग्रहीतुं विमलाः शिखाः
जसं आकाशातला वेगवान वारा दोरांनी बांधता येत नाही, किंवा प्रज्वलित अग्नीच्या शुद्ध ज्वाळा पकडता येत नाहीत—
त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने। विक्रमेण नयेद् यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम्
सुंदरी, या तिन्ही लोकांत माझ्या बाहूंमध्ये सुरक्षित असताना तुला बळाने कोणीही घेऊन जाऊ शकतो, असं मला कुठेच दिसत नाही.
लङ्कायाः सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय। त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचरम्
लंकेंचं हे भव्य राज्य तूच चालव. माझ्यासारखे आणि देवतासुद्धा, चराचर सगळे, तुझे सेवक राहू देत.
अभिषेकजलक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व च। दुष्कृतं यत्पुरा कर्म वनवासेन तद्गतम्
अभिषेकाच्या पवित्र पाण्याने न्हाल्यावर तू आनंदी हो आणि सुख उपभोग. वनवासामुळे जे काही वाईट घडलं, ते आता मागे राहिलं.
यच्च ते सुकृतं कर्म तस्येह फलमाप्नुहि। इह सर्वाणि माल्यानि दिव्यगन्धानि मैथिलि
तू केलेल्या चांगल्या कर्मांचे फळ इथेच मिळू दे. मैथिली, इथे सर्व दिव्य सुगंधी फुले आणि हार आहेत.
भूषणानि च मुख्यानि तानि सेव मया सह। पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे
इथे उत्तम दागिनेही आहेत, ते माझ्यासोबत घाल आणि आनंद घे. सुंदर कटीवाली, पुष्पक हे माझ्या भाऊ वैश्रवणाचं आहे—
विमानं सूर्यसंकाशं तरसा निर्जितं रणे। विशालं रमणीयं च तद्विमानं मनोजवम्
हे विमान सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहे, युद्धात वेगाने जिंकलेलं, विशाल आणि रमणीय, आणि विचारासारखं झपाट्याने उडणारं आहे.
तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम्। वदनं पद्मसंकाशं विमलं चारुदर्शनम्
सीते, त्या विमानात माझ्यासोबत मनाप्रमाणे विहार कर. तुझं कमळासारखं, निर्मळ आणि सुंदर मुख—
शोकार्तं तु वरारोहे न भ्राजति वरानने। एवं वदति तस्मिन् सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना
पण सुंदर अंगवाली, दुःखाने व्याकुळ झाल्यामुळे तुझं तेजस्वी मुख तसं उजळत नाही. तो असं बोलत असताना, ती श्रेष्ठ नारी वस्त्राच्या कडेला—
पिधायेन्दुनिभं सीता मन्दमश्रूण्यवर्तयत्। ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां सीतां चिन्ताहतप्रभाम्
सीतेने, जी चंद्रासारखी शोभिवंत होती, हलकेच अश्रू थांबवले. ती विचारात गुंतली होती, अस्वस्थ दिसत होती, आणि चिंता तिच्या तेजाला मावळवत होती.
उवाच वचनं वीरो रावणो रजनीचरः। अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन ते
मग रावण, तो रात्रभर हिंडणारा, म्हणाला: 'वैदेही, तुझ्या धर्मभंगामुळे आलेल्या या लाजेचं आता पुरे.'
आर्षोऽयं देवि निष्पन्दो यस्त्वामभिभविष्यति। एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ
'देवी, हे जडपणा म्हणजे एका ऋषीचा शाप आहे, जो तुला जिंकणार आहे. माझे पाय, जे तुझ्याशी प्रेमळ आहेत, माझ्या डोक्याने दाबले गेले आहेत.'
प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मि ते। इमाः शून्या मया वाचः शुष्यमाणेन भाषिताः
'लवकर माझ्यावर कृपा कर, मी तुझा आज्ञाधारक दास आहे. मी बोललेली ही वाक्ये रिकामी आहेत, आतून कोरडी पडली आहेत.'
न चापि रावणः कांचिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह। एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम्। कृतान्तवशमापन्नो ममेयमिति मन्यते
'रावण कधीच कोणत्याही स्त्रीला डोकं टेकवणार नाही.' असं म्हणून, दशमुखाने जनकनंदिनी मैथिलीला, नियतीच्या अधीन होऊन, 'ही माझीच आहे' असं मनाशी ठरवलं.
thumb|षट्पञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे षट्पञ्चाशः सर्गः ॥३-
आता छप्पन्नावा सर्ग ऐका.