यथा नैनां पुमान् स्त्री वा सीतां पश्यत्यसम्मतः। मुक्तामणिसुवर्णानि वस्त्राण्याभरणानि च
'माझ्या परवानगीशिवाय कोणताही पुरुष किंवा स्त्री सीतेला पाहू नये. मोती, दागिने, सुवर्ण, वस्त्रे आणि अलंकार—'
यद् यदिच्छेत् तदैवास्या देयं मच्छन्दतो यथा। या च वक्ष्यति वैदेहीं वचनं किंचिदप्रियम्
'तीला जे काही हवे असेल ते फक्त माझ्या आज्ञेने द्या. पण जर कोणी वैदेहीला एकही अप्रिय शब्द बोलेल—'
अज्ञानाद् यदि वा ज्ञानान्न तस्या जीवितं प्रियम्। तथोक्त्वा राक्षसीस्तास्तु राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्
माझ्या अज्ञानामुळे किंवा जाणूनबुजून, तिचं जीवन मला प्रिय राहणार नाही असं त्याने त्या राक्षसींना सांगितलं. मग तो बलवान राक्षसांचा राजा पुढे बोलू लागला.
निष्क्रम्यान्तःपुरात् तस्मात् किं कृत्यमिति चिन्तयन्। ददर्शाष्टौ महावीर्यान् राक्षसान् पिशिताशनान्
तो आपल्या अंतःपुरातून बाहेर पडला आणि 'आता काय करावं?' असा विचार करत होता. तेव्हा त्याने आठ बलवान, मांसाहारी राक्षसांना पाहिलं.
स तान् दृष्ट्वा महावीर्यो वरदानेन मोहितः। उवाच तानिदं वाक्यं प्रशस्य बलवीर्यतः
त्या बलाढ्य राक्षसांनी त्याला पाहिलं. मिळालेल्या वरामुळे गर्विष्ठ झालेला तो त्यांचं सामर्थ्य आणि शौर्य याचं कौतुक करत म्हणाला—
नानाप्रहरणाः क्षिप्रमितो गच्छत सत्वराः। जनस्थानं हतस्थानं भूतपूर्वं खरालयम्
तुम्ही सर्वजण वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज होऊन लगेच इथून निघा आणि एकेकाळी खराचा निवास असलेल्या, आता उद्ध्वस्त झालेल्या जनस्थानात जा.
तत्रास्यतां जनस्थाने शून्ये निहतराक्षसे। पौरुषं बलमाश्रित्य त्रासमुत्सृज्य दूरतः
आता राक्षसशून्य झालेल्या त्या जनस्थानात तुम्ही राहा. तुमचं धैर्य आणि बळ यावर विश्वास ठेवा आणि भीती दूर सारा.
बहुसैन्यं महावीर्यं जनस्थाने निवेशितम्। सदूषणखरं युद्धे निहतं रामसायकैः
जनस्थानात एक मोठं आणि बलवान सैन्य, दूषण आणि खरासह, तैनात केलं होतं; पण रामाच्या बाणांनी ते युद्धात मारले गेले.
ततः क्रोधो ममापूर्वो धैर्यस्योपरि वर्धते। वैरं च सुमहज्जातं रामं प्रति सुदारुणम्
त्यामुळे माझ्या मनात कधीही न आलेला प्रचंड राग निर्माण झाला आहे आणि रामाविषयी भयंकर वैर उत्पन्न झालं आहे.
निर्यातयितुमिच्छामि तच्च वैरं महारिपोः। नहि लप्स्याम्यहं निद्रामहत्वा संयुगे रिपुम्
त्या मोठ्या शत्रूविरुद्ध मी हे वैर पूर्ण करायचं ठरवलं आहे. शत्रूला युद्धात न मारता मला झोप लागणार नाही.
तं त्विदानीमहं हत्वा खरदूषणघातिनम्। रामं शर्मोपलप्स्यामि धनं लब्ध्वेव निर्धनः
आता मी खर आणि दूषणाचा वध करणाऱ्या रामाचा वध केला, की जणू काही गरीब माणसाला धन मिळाल्यावर जशी शांती मिळते, तशी मला समाधान मिळेल.
जनस्थाने वसद्भिस्तु भवद्भी राममाश्रिता। प्रवृत्तिरुपनेतव्या किं करोतीति तत्त्वतः
तुम्ही जनस्थानात राहून रामावर लक्ष ठेवा आणि तो नेमकं काय करतोय, हे सगळं मला सांगत जा.
अप्रमादाच्च गन्तव्यं सर्वैरेव निशाचरैः। कर्तव्यश्च सदा यत्नो राघवस्य वधं प्रति
सर्व निशाचरांनी अत्यंत सावधगिरीने वागावं आणि राघवाचा वध करण्यासाठी नेहमीच प्रयत्न करावा.
युष्माकं तु बलं ज्ञातं बहुशो रणमूर्धनि। अतश्चास्मिञ्जनस्थाने मया यूयं निवेशिताः
तुमचं सामर्थ्य मी अनेक वेळा रणभूमीत पाहिलं आहे. म्हणूनच मी तुम्हाला जनस्थानात नेमलं आहे.
ततः प्रियं वाक्यमुपेत्य राक्षसा महार्थमष्टावभिवाद्य रावणम्। विहाय लङ्कां सहिताः प्रतस्थिरे यतो जनस्थानमलक्ष्यदर्शनाः
मग त्या आठ राक्षसांनी रावणाला आदरपूर्वक वंदन करून गोड बोलले आणि सर्वजण एकत्रितपणे, कुणालाही न दिसता, लंकेहून जनस्थानाकडे निघाले.
ततस्तु सीतामुपलभ्य रावणः सुसम्प्रहृष्टः परिगृह्य मैथिलीम्। प्रसज्य रामेण च वैरमुत्तमं बभूव मोहान्मुदितः स रावणः
नंतर रावणाने सीतेला मिळवल्यावर अतिशय आनंदित झाला; मिथिलेश्वरीला जवळ घेतलं आणि रामाशी मोठं वैर निर्माण झालं, त्यामुळे मोहाने भरून तो रावण खुश झाला.
thumb|पञ्चपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चपञ्चाशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील पंचपंचाशीतमं (५५ वे) सर्ग ऐका.
संदिश्य राक्षसान् घोरान् रावणोऽष्टौ महाबलान्। आत्मानं बुद्धिवैक्लव्यात् कृत्कृत्यममन्यत
रावणाने आठ भयंकर आणि बलवान राक्षसांना आदेश दिले आणि मग आपल्या मनाच्या गोंधळामुळे आपलं काम पूर्ण झालं असं समजलं.
स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणैः प्रपीडितः। प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुमभित्वरन्
वैदेहीचा विचार करताना आणि कामाच्या बाणांनी व्याकुळ होत, तो सुंदर राजवाड्यात गेला, सीतेला पाहण्याची घाई त्याला लागली होती.
स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः। अपश्यद् राक्षसीमध्ये सीतां दुःखपरायणाम्
रावण, राक्षसांचा अधिपती, त्या महालात गेला आणि राक्षसींमध्ये बसलेल्या, दुःखात बुडालेल्या सीतेला त्याने पाहिलं.
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभारावपीडिताम्। वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे
तीचे तोंड अश्रूंनी भरले होते, ती फारच दुःखी व शोकाने दबली गेली होती. जणू काही वाऱ्याच्या जोराने भरकटलेली, समुद्रात बुडणारी नौका होती.
मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम्। अधोगतमुखीं सीतां तामभ्येत्य निशाचरः
जशी हरिणी आपल्या कळपापासून वेगळी पडते आणि कुत्र्यांनी वेढली जाते, तशी सीता खाली मान घालून उभी होती, तेव्हा तो निशाचर तिच्याजवळ आला.
तां तु शोकवशाद् दीनामवशां राक्षसाधिपः। सबलाद् दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम्
शोकाने थकलेली व असहाय्य झालेली तिला पाहून राक्षसांचा राजा तिला देवांच्या घरासारखे आपले महाल दाखवू लागला.
हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम्। नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम्
त्याने तिला एकमेकांना लागून असलेले, हजारो स्त्रियांनी गजबजलेले, विविध पक्ष्यांनी भरलेले आणि अनेक रत्नांनी सजलेले महाल दाखवले.
दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैस्तथा। वज्रवैदूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोरमैः
हत्तीच्या दातांचे, सोन्याचे, स्फटिकाचे, चांदीचे आणि हिरा-किंवा वैडूर्याच्या सुंदर नक्षीदार खांबांनी सजलेले, डोळ्यांना आनंद देणारे ते महाल होते.
दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषं तप्तकाञ्चनभूषणम्। सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह
स्वर्गीय डमरूंच्या गजरांनी निनादणारे, तळपत्या सोन्याने सजलेले, तो तिच्यासह त्या सुंदर सोन्याच्या जिन्यावरून वर गेला.
दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः। हेमजालावृताश्चासंस्तत्र प्रासादपङ्क्तयः
तेथे महालांच्या रांगेत हत्तीच्या दातांचे व चांदीचे सुंदर खिडक्या होत्या आणि त्या सर्व सोन्याच्या जाळ्यांनी झाकलेल्या होत्या.
सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः। दशग्रीवः स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम्
दशग्रीवाने आपल्या घरात मैथिलीला चूना व रत्नांनी शोभिवलेली सर्व अंगणे दाखवली.
दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानापुष्पसमावृताः। रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम्
रावणाने तिला विविध फुलांनी भरलेली तलाव व सरोवरे दाखवली, तरीही सीता दुःखातच गर्क होती.
दर्शयित्वा तु वैदेहीं कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम्। उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया
त्या वैदेहीला तो सारा सुंदर महाल दाखवल्यावर, त्या पापी मनाच्या रावणाने तिला फसवण्यासाठी काही शब्द सांगितले.