तच्चाग्निसदृशं दीप्तं रावणस्य शरावरम्। पक्षाभ्यां च महातेजा व्यधुनोत् पतगेश्वरः
रावणाच्या जणू अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या बाणांचा मारा त्या तेजस्वी पक्षीराजाने आपल्या पंखांनी झटकून टाकला.
काञ्चनोरश्छदान् दिव्यान् पिशाचवदनान् खरान्। तांश्चास्य जवसम्पन्नाञ्जघान समरे बली
रावणाच्या सोन्याच्या कवचाने झाकलेल्या, राक्षसासारख्या चेहऱ्याच्या आणि वेगवान अशा दिव्य घोड्यांना त्या बलवान पक्षीराजाने युद्धात ठार केले.
अथ त्रिवेणुसम्पन्नं कामगं पावकार्चिषम्। मणिसोपानचित्राङ्गं बभञ्ज च महारथम्
नंतर त्याने तीन पताका असलेली, हवी तशी चालणारी, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आणि मणींनी सजवलेली रावणाची भव्य रथही फोडून टाकली.
पूर्णचन्द्रप्रतीकाशं छत्रं च व्यजनैः सह। पातयामास वेगेन ग्राहिभी राक्षसैः सह
पूर्ण चंद्रासारखा चमकणारा छत्र, पंखे आणि ते धरलेले राक्षस, हे सर्व त्याने वेगाने खाली पाडले.
सारथेश्चास्य वेगेन तुण्डेन च महच्छिरः। पुनर्व्यपहनच्छ्रीमान् पक्षिराजो महाबलः
मग त्या बलवान पक्षीराजाने आपल्या चोचीने रावणाच्या सारथ्याचं मोठं आणि सुंदर डोकं पुन्हा एकदा फाडून टाकलं.
स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः। अङ्केनादाय वैदेहीं पपात भुवि रावणः
धनुष्य तुटलेलं, रथ नाहीसा, घोडे आणि सारथी मारले गेलेले, अशा अवस्थेत रावण वैदेहीला कुशीत घेऊन जमिनीवर पडला.
दृष्ट्वा निपतितं भूमौ रावणं भग्नवाहनम्। साधु साध्विति भूतानि गृध्रराजमपूजयन्
रावण पृथ्वीवर पडलेला आणि त्याचं वाहन नष्ट झालेलं पाहून सर्व जीवांनी 'छान केलंस!' असं म्हणत गृध्रराजाचं कौतुक केलं.
परिश्रान्तं तु तं दृष्ट्वा जरया पक्षियूथपम्। उत्पपात पुनर्हृष्टो मैथिलीं गृह्य रावणः
पक्ष्यांचा नायक थकलेला आणि म्हातारा झालेला पाहून रावण खूष झाला आणि त्याने मैथिलीला पकडून पुन्हा उडी मारली.
तं प्रहृष्टं निधायाङ्के रावणं जनकात्मजाम्। गच्छन्तं खड्गशेषं च प्रणष्टहतसाधनम्
रावणाने जनककन्येला आपल्या मांडीवर ठेवली आणि फक्त तलवार उरलेली, बाकी सर्व साधनं नष्ट झालेली असताना निघून गेला.
गृध्रराजः समुत्पत्य रावणं समभिद्रवत्। समावार्य महातेजा जटायुरिदमब्रवीत्
गृध्रराज जटायू उडून रावणावर झेपावला, त्याला आडवून मोठ्या तेजाने असे म्हणाला.
वज्रसंस्पर्शबाणस्य भार्यां रामस्य रावण। अल्पबुद्धे हरस्येनां वधाय खलु रक्षसाम्
रावणा, ज्याच्या बाणांचा स्पर्श वज्रासारखा आहे, त्या रामाची पत्नी तू घेऊन चाललास, मूर्खा, हे राक्षसांच्या विनाशासाठीच आहे.
समित्रबन्धुः सामात्यः सबलः सपरिच्छदः। विषपानं पिबस्येतत् पिपासित इवोदकम्
मित्र, नातेवाईक, मंत्री, सैन्य आणि सेवकांसह तू विष प्यायल्यासारखं वागत आहेस, जणू तहान लागल्यावर पाणी प्यावं तसं.
अनुबन्धमजानन्तः कर्मणामविचक्षणाः। शीघ्रमेव विनश्यन्ति यथा त्वं विनशिष्यसि
कर्माचे परिणाम न कळणारे, विवेक नसणारे लोक लवकरच नष्ट होतात, जसं तूही नष्ट होशील.
बद्धस्त्वं कालपाशेन क्व गतस्तस्य मोक्ष्यसे। वधाय बडिशं गृह्य सामिषं जलजो यथा
तू काळाच्या फासात अडकला आहेस, कुठेही गेलास तरी सुटू शकणार नाहीस; जसं आमिष लावून मासा पकडला जातो, तसाच तू विनाशासाठी पकडला गेलास.
नहि जातु दुराधर्षौ काकुत्स्थौ तव रावण। धर्षणं चाश्रमस्यास्य क्षमिष्येते तु राघवौ
रावण, ककुत्स्थ वंशातील राघव हे तुझे किंवा या आश्रमाचे अपमान कधीच सहन करणार नाहीत.
यथा त्वया कृतं कर्म भीरुणा लोकगर्हितम्। तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः
तू जे कृत्य केलं आहेस, ते भित्रेपणाचं आणि सगळ्या जगात निंदनीय आहे; हे चोरांच्या मार्गासारखं आहे, शूरवीर असं कधीच करत नाहीत.
युद्ध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण। शयिष्यसे हतो भूमौ यथा भ्राता खरस्तथा
जर खरोखर शूर आहेस तर थांब, रावण! थोडा वेळ लढ. तुझा भाऊ खरासारखा तूही या जमिनीवर मारला जाशील.
परेतकाले पुरुषो यत् कर्म प्रतिपद्यते। विनाशायात्मनोऽधर्म्यं प्रतिपन्नोऽसि कर्म तत्
माणूस मृत्यूसमयी जे अधार्मिक कृत्य करतो, ते त्याच्या विनाशालाच कारणीभूत ठरतं; असंच कर्म तू निवडलंस.
पापानुबन्धो वै यस्य कर्मणः को नु तत् पुमान्। कुर्वीत लोकाधिपतिः स्वयंभूर्भगवानपि
ज्याच्या कर्माचा परिणाम पाप आहे, असं कृत्य कोण करेल? जगाचा स्वामी, स्वयंभू, भगवंतही असं करणार नाहीत.
एवमुक्त्वा शुभं वाक्यं जटायुस्तस्य रक्षसः। निपपात भृशं पृष्ठे दशग्रीवस्य वीर्यवान्
अशी शुभ वाणी बोलून, बलवान जटायू त्या राक्षसाच्या, म्हणजेच दहा डोक्यांच्या रावणाच्या पाठीवर जोरात झडप घालतो.
तं गृहीत्वा नखैस्तीक्ष्णैर्विददार समन्ततः। अधिरूढो गजारोहो यथा स्याद् दुष्टवारणम्
त्याला पकडून, जटायूने आपल्या तीक्ष्ण नखांनी सर्व बाजूंनी फाडलं, जसा एखादा कुशल गजारोह वाईट हत्तीला झडप घालतो.
विददार नखैरस्य तुण्डं पृष्ठे समर्पयन्। केशांश्चोत्पाटयामास नखपक्षमुखायुधः
पाठीवर चोच दाबून, जटायूने नखांनी त्याला फाडलं आणि नख, पंख, चोच यांच्या सहाय्याने त्याचे केस ओढू लागला.
स तथा गृध्रराजेन क्लिश्यमानो मुहुर्मुहुः। अमर्षस्फुरितोष्ठः सन् प्राकम्पत च राक्षसः
गृध्रराजाने पुन्हा पुन्हा त्रास दिल्यामुळे राक्षसाच्या ओठांत संतापाने कंप आला आणि तो थरथरू लागला.
सम्परिष्वज्य वैदेहीं वामेनाङ्केन रावणः। तलेनाभिजघानार्तो जटायुं क्रोधमूर्च्छितः
रावणाने वैदेहीला डाव्या मांडीवर धरून, संतापाने भरून, दुःखी जटायूला आपल्या तळहाताने मारले.
जटायुस्तमतिक्रम्य तुण्डेनास्य खगाधिपः। वामबाहून् दश तदा व्यपाहरदरिंदमः
पण पक्ष्यांचा राजा जटायू त्याला चुकवून, आपल्या चोचीने रावणाचे दहा डावे हात फाडून टाकतो.
संछिन्नबाहोः सद्यो वै बाहवः सहसाभवन्। विषज्वालावलीयुक्ता वल्मीकादिव पन्नगाः
फाडलेले ते हात लगेचच पुन्हा उगवले, विषाच्या ज्वाळांनी पेटलेले, जणू काही साप वारुळातून बाहेर पडावेत.
ततः क्रोधाद् दशग्रीवः सीतामुत्सृज्य वीर्यवान्। मुष्टिभ्यां चरणाभ्यां च गृध्रराजमपोथयत्
मग संतापाने दहा डोक्यांचा बलवान रावण सीतेला बाजूला फेकून, गृध्रराजाला मुठी आणि पायांनी मारू लागला.
ततो मुहूर्तं संग्रामो बभूवातुलवीर्ययोः। राक्षसानां च मुख्यस्य पक्षिणां प्रवरस्य च
त्यांच्या दोघांच्या—राक्षसांच्या प्रमुख आणि पक्ष्यांच्या श्रेष्ठ—मधील प्रचंड ताकदीचा लढा काही काळ रंगला.
तस्य व्यायच्छमानस्य रामस्यार्थे स रावणः। पक्षौ पादौ च पार्श्वौ च खड्गमुद्धृत्य सोऽच्छिनत्
रावणाने, रामासाठी झगडणाऱ्या जटायूचे पंख, पाय आणि कडे तलवारीने छाटून टाकले.
स च्छिन्नपक्षः सहसा रक्षसा रौद्रकर्मणा। निपपात महागृध्रो धरण्यामल्पजीवितः
राक्षसाच्या भयंकर कृत्याने पंख छाटले गेलेला तो महान गृध्र, आता आयुष्य संपत आलेला, अचानक जमिनीवर कोसळला.