कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि। यः स्त्रियो वचनाद् राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्
तुला कोणत्या गुणांमुळे त्याच्यावर प्रेम आहे, अरे भोळ्या, स्वतःला शहाणी समजणाऱ्या? ज्याने एका स्त्रीच्या शब्दावरून आपलं राज्य आणि मित्र सोडले?
अस्मिन् व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः। इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम्
हा माणूस हिंस्र प्राण्यांनी भरलेल्या या जंगलात राहतो, त्याचं मनही चुकलेलं आहे—असं म्हणून रावणाने प्रिय बोलणाऱ्या, प्रेमास पात्र असलेल्या मैथिलीला हे शब्द सांगितले.
अभिगम्य सुदुष्टात्मा राक्षसः काममोहितः। जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव
मग त्या वाईट मनाच्या, वासनेने अंध झालेल्या राक्षसाने, आकाशात रोहिणीला जसा चंद्र धरतो तशी, सीतेला पकडून घेतली.
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः। ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना
डाव्या हाताने रावणाने कमळासारख्या डोळ्यांची सीता तिच्या केसांतून पकडली, आणि उजव्या हाताने तिच्या मांड्या धरल्या.
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्। प्राद्रवन् मृत्युसंकाशं भयार्ता वनदेवताः
त्याला पाहून, पर्वतासारखा, तीक्ष्ण दातांचा आणि बलवान हातांचा तो राक्षस, मृत्यूसारखा भीतीदायक वाटला, म्हणून वनातील देवता घाबरून पळून गेल्या.
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः। प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः
तेव्हा रावणाचा दिव्य, मायावी, सोन्यासारखा चमकणारा, खारांनी ओढलेला आणि मोठ्या आवाजाचा रथ तिथे प्रकट झाला.
ततस्तां परुषैर्वाक्यैरभितर्ज्य महास्वनः। अंकेनादाय वैदेहीं रथमारोपयत् तदा
मग मोठ्या गर्जनेने आणि कठोर शब्दांनी तिला धमकावत, रावणाने वैदेहीला मांडीवर घेतलं आणि तिला रथावर बसवलं.
सा गृहीतातिचुक्रोश रावणेन यशस्विनी। रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरं गतं वने
रावणाने पकडताच, कीर्तीवंत सीता दुःखाने ओरडू लागली, 'रामा!' असे हाक मारत, कारण राम दूर जंगलात होता.
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव। विचेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः
रावण वासनेने पछाडलेला, सर्पराजाच्या पत्नीला जसा कोणी उचलून नेतो तशी, धडपडणारी सीता उचलून घेऊन गेला.
ततः सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा। भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथातुरा
मग राक्षसांचा राजा तिला आकाशातून घेऊन जात असताना, ती फार मोठ्याने ओरडू लागली, वेड्यासारखी, मन गोंधळलेली आणि दुःखी स्त्री जशी ओरडते तशी.
हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक। ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा कामरूपिणा
'लक्ष्मण, बलवान, ज्याने वडिलधाऱ्यांचं मन आनंदित केलं, तुला कळत नाही का की मी एका रूप बदलणाऱ्या राक्षसाने उचलली जातेय!'
जीवितं सुखमर्थं च धर्महेतोः परित्यजन्। ह्रियमाणामधर्मेण मां राघव न पश्यसि
'राघव, तू धर्मासाठी आपलं जीवन, सुख आणि संपत्ती सोडलीस, पण मी अधर्माने नेली जातेय हे तुला दिसत नाही!'
ननु नामाविनीतानां विनेतासि परंतप। कथमेवंविधं पापं न त्वं शाधि हि रावणम्
हे शत्रूंना जाळणाऱ्या, तूच तर दुष्टांना शिक्षा करणारा आहेस ना? मग असा पापी रावण तुला शिक्षा का करत नाहीस?
न तु सद्योऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणः फलम्। कालोऽप्यङ्गीभवत्यत्र सस्यानामिव पक्तये
दुष्ट कर्माचं फळ लगेच दिसत नाही; जसं पिकं शिजायला वेळ लागतो, तसं इथेही काळाचं काम असतं.
त्वं कर्म कृतवानेतत् कालोपहतचेतनः। जीवितान्तकरं घोरं रामाद् व्यसनमाप्नुहि
तू हे कृत्य केलंस, तुझं मन काळाने झाकलं गेलं होतं; आता रामाकडून भीषण संकट भोग, जे तुझ्या जीवाचा अंत करेल.
हन्तेदानीं सकामा तु कैकेयी बान्धवैः सह। ह्रियेयं धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः
आता कैकेयी आणि तिच्या नातेवाईकांना हवे ते मिळाले; धर्मावर प्रेम करणाऱ्या, कीर्तीवान पतीची धर्मपत्नी नेली जात आहे.
आमन्त्रये जनस्थाने कर्णिकारांश्च पुष्पितान्। क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः
मी जनस्थानातील फुललेल्या कर्णिकर झाडांना सांगते—लवकर रामाला सांगा, रावण सीतेला घेऊन जात आहे.
हंससारससंघुष्टां वन्दे गोदावरीं नदीम्। क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः
हंस आणि सारसांच्या किलबिलाटाने गूंजणाऱ्या गोदावरी नदीला मी वंदन करते; लवकर रामाला सांग, रावण सीतेला घेऊन जात आहे.
दैवतानि च यान्यस्मिन् वने विविधपादपे। नमस्करोम्यहं तेभ्यो भर्तुः शंसत मां हृताम्
या वनात वेगवेगळ्या झाडांमध्ये राहणाऱ्या सर्व देवांना मी नमस्कार करते; माझ्या पतीला सांगा की मला नेले आहे.
यानि कानिचिदप्यत्र सत्त्वानि विविधानि च। सर्वाणि शरणं यामि मृगपक्षिगणानि वै
इथे जी काही वेगवेगळी जीवजंतू आहेत, सर्व मृग आणि पक्ष्यांच्या झुंडी, मी सर्वांची शरण घेत आहे.
ह्रियमाणां प्रियां भर्तुः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्। विवशा ते हृता सीता रावणेनेति शंसत
माझ्या पतीच्या प्राणांपेक्षा अधिक प्रिय असलेल्या, पण आता असहाय्यपणे नेली जात असलेल्या सीतेला रावण घेऊन गेला आहे, हे त्याला सांगा.
विदित्वा तु महाबाहुरमुत्रापि महाबलः। आनेष्यति पराक्रम्य वैवस्वतहृतामपि
हे कळल्यावर, बलवान आणि महाबली राम आपल्या पराक्रमाने मला अगदी यमराजाच्या तावडीतूनसुद्धा परत आणेल.
सा तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता। वनस्पतिगतं गृध्रं ददर्शायतलोचना
त्या वेळी, फार दुःखी होऊन करूण शब्द बोलत असताना, मोठ्या डोळ्यांनी तिने झाडावर बसलेला गृध्र पाहिला.
सा तमुद्वीक्ष्य सुश्रोणी रावणस्य वशंगता। समाक्रन्दद् भयपरा दुःखोपहतया गिरा
रावणाच्या ताब्यात असताना, सुंदर नितंब असलेल्या तिने त्याच्याकडे पाहून, भीतीने आणि दुःखाने भरलेल्या आवाजात जोरात हाक मारली.
जटायो पश्य मामार्य ह्रियमाणामनाथवत्। अनेन राक्षसेन्द्रेणाकरुणं पापकर्मणा
जटायू, हे आर्य, बघ, मला या राक्षसराजाने, जो निर्दयी आणि पापी आहे, अनाथासारखी जबरदस्तीने घेऊन जात आहे.
नैष वारयितुं शक्यस्त्वया क्रूरो निशाचरः। सत्ववाञ्जितकाशी च सायुधश्चैव दुर्मतिः
हा निर्दयी निशाचर तुझ्यामुळे थांबवता येणार नाही; तो बलवान, कपटी, शस्त्रधारी आणि दुष्ट आहे.
रामाय तु यथातत्त्वं जटायो हरणं मम। लक्ष्मणाय च तत् सर्वमाख्यातव्यमशेषतः
जटायू, माझं अपहरण जसं घडलं तसं खरं खरं रामाला सांग, आणि लक्ष्मणालाही सर्व काही पूर्णपणे सांग.
thumb|पञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चाशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणातील अरण्यकांडातील पन्नासवा सर्ग ऐका.
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे। निरैक्षद् रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः
तेव्हा जटायू, पूर्णपणे जागा नसतानाही, तो आवाज ऐकला; त्याने पटकन पाहिलं आणि रावणाला, तसेच वैदेहीला पाहिलं.
ततः पर्वतशृङ्गाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः। वनस्पतिगतः श्रीमान् व्याजहार शुभां गिरम्
मग पर्वताच्या शिखरासारखी टोकदार चोच असलेला, झाडावर बसलेला, तेजस्वी आणि श्रेष्ठ पक्षी, शुभ शब्द बोलला.