अर्कं तुद्यां शरैस्तीक्ष्णैर्विभिन्द्यां हि महीतलम्। कामरूपेण उन्मत्ते पश्य मां कामरूपिणम्
मी तीक्ष्ण बाणांनी सूर्याला भेदू शकतो, पृथ्वीचे तळ फोडू शकतो. वेडेपणाने मला पाहा, मी इच्छेनुसार कोणतेही रूप घेऊ शकतो.
एवमुक्तवतस्तस्य रावणस्य शिखिप्रभे। क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः
रावण, मोरासारखा तेजस्वी, रागाने असे बोलला आणि त्याच्या वाक्याच्या शेवटी त्याचे डोळे रक्ताळले.
सद्यः सौम्यं परित्यज्य तीक्ष्णरूपं स रावणः। स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः
रावणाने क्षणात आपले सौम्य रूप सोडले आणि काळासारखे भयंकर रूप घेतले, तो कुबेराचा भाऊ आहे.
संरक्तनयनः श्रीमांस्तप्तकाञ्चनभूषणः। क्रोधेन महताविष्टो नीलजीमूतसंनिभः
त्याचे डोळे रक्तासारखे लाल झाले, अंगावर तापलेल्या सोन्याचे दागिने होते, मोठ्या रागाने भरलेला, तो काळ्या मेघासारखा दिसत होता.
दशास्यो विंशतिभुजो बभूव क्षणदाचरः। स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्
दश मस्तकांचा, वीस हातांचा तो राक्षस, रात्री हिंडणारा, आपल्या मोठ्या देहाचं खरं रूप दाखवत, साधूचं वेष टाकून दिला.
प्रतिपेदे स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः। रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्
राक्षसांचा राजा रावण आपलं मूळ रूप धारण करून, रक्तासारख्या लाल वस्त्रांत उभा राहिला आणि स्त्रियांमध्ये रत्नासारखी जानकीकडे पाहू लागला.
स तामसितकेशान्तां भास्करस्य प्रभामिव। वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणोऽब्रवीत्
रावणाने काळ्या केसांनी माखलेली, सूर्याच्या तेजासारखी उजळणारी, सुंदर वस्त्र आणि दागिन्यांनी सजलेली मैथिलीला संबोधून बोलायला सुरुवात केली.
त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारमिच्छसि। मामाश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः
तीनही लोकांत प्रसिद्ध असा पती तुला हवा असेल, बारीक कंबरेच्या सुंदर स्त्री, तर माझ्यावर प्रेम कर, मीच तुझ्यासाठी योग्य नवरा आहे.
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः पतिस्तव। नैव चाहं क्वचिद् भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्
माझी साथ कायमस्वरूपी स्वीकार, मी तुला शोभणारा पती आहे. आणि गोड बोलणाऱ्या सुकुमारी, मी कधीही तुझं वाईट करणार नाही.
त्यज्यतां मानुषो भावो मयि भावः प्रणीयताम्। राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्
मानवी प्रेम सोडून दे आणि आपलं मन माझ्याकडे वळव. राज्य गमावलेला, उद्दिष्ट गाठू न शकलेला, कमी आयुष्य असलेला राम याला सोडून दे.
कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि। यः स्त्रियो वचनाद् राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्
तुला कोणत्या गुणांमुळे त्याच्यावर प्रेम आहे, अरे भोळ्या, स्वतःला शहाणी समजणाऱ्या? ज्याने एका स्त्रीच्या शब्दावरून आपलं राज्य आणि मित्र सोडले?
अस्मिन् व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः। इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम्
हा माणूस हिंस्र प्राण्यांनी भरलेल्या या जंगलात राहतो, त्याचं मनही चुकलेलं आहे—असं म्हणून रावणाने प्रिय बोलणाऱ्या, प्रेमास पात्र असलेल्या मैथिलीला हे शब्द सांगितले.
अभिगम्य सुदुष्टात्मा राक्षसः काममोहितः। जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव
मग त्या वाईट मनाच्या, वासनेने अंध झालेल्या राक्षसाने, आकाशात रोहिणीला जसा चंद्र धरतो तशी, सीतेला पकडून घेतली.
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः। ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना
डाव्या हाताने रावणाने कमळासारख्या डोळ्यांची सीता तिच्या केसांतून पकडली, आणि उजव्या हाताने तिच्या मांड्या धरल्या.
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्। प्राद्रवन् मृत्युसंकाशं भयार्ता वनदेवताः
त्याला पाहून, पर्वतासारखा, तीक्ष्ण दातांचा आणि बलवान हातांचा तो राक्षस, मृत्यूसारखा भीतीदायक वाटला, म्हणून वनातील देवता घाबरून पळून गेल्या.
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः। प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः
तेव्हा रावणाचा दिव्य, मायावी, सोन्यासारखा चमकणारा, खारांनी ओढलेला आणि मोठ्या आवाजाचा रथ तिथे प्रकट झाला.
ततस्तां परुषैर्वाक्यैरभितर्ज्य महास्वनः। अंकेनादाय वैदेहीं रथमारोपयत् तदा
मग मोठ्या गर्जनेने आणि कठोर शब्दांनी तिला धमकावत, रावणाने वैदेहीला मांडीवर घेतलं आणि तिला रथावर बसवलं.
सा गृहीतातिचुक्रोश रावणेन यशस्विनी। रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरं गतं वने
रावणाने पकडताच, कीर्तीवंत सीता दुःखाने ओरडू लागली, 'रामा!' असे हाक मारत, कारण राम दूर जंगलात होता.
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव। विचेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः
रावण वासनेने पछाडलेला, सर्पराजाच्या पत्नीला जसा कोणी उचलून नेतो तशी, धडपडणारी सीता उचलून घेऊन गेला.
ततः सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा। भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथातुरा
मग राक्षसांचा राजा तिला आकाशातून घेऊन जात असताना, ती फार मोठ्याने ओरडू लागली, वेड्यासारखी, मन गोंधळलेली आणि दुःखी स्त्री जशी ओरडते तशी.
हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक। ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा कामरूपिणा
'लक्ष्मण, बलवान, ज्याने वडिलधाऱ्यांचं मन आनंदित केलं, तुला कळत नाही का की मी एका रूप बदलणाऱ्या राक्षसाने उचलली जातेय!'
जीवितं सुखमर्थं च धर्महेतोः परित्यजन्। ह्रियमाणामधर्मेण मां राघव न पश्यसि
'राघव, तू धर्मासाठी आपलं जीवन, सुख आणि संपत्ती सोडलीस, पण मी अधर्माने नेली जातेय हे तुला दिसत नाही!'
ननु नामाविनीतानां विनेतासि परंतप। कथमेवंविधं पापं न त्वं शाधि हि रावणम्
हे शत्रूंना जाळणाऱ्या, तूच तर दुष्टांना शिक्षा करणारा आहेस ना? मग असा पापी रावण तुला शिक्षा का करत नाहीस?
न तु सद्योऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणः फलम्। कालोऽप्यङ्गीभवत्यत्र सस्यानामिव पक्तये
दुष्ट कर्माचं फळ लगेच दिसत नाही; जसं पिकं शिजायला वेळ लागतो, तसं इथेही काळाचं काम असतं.
त्वं कर्म कृतवानेतत् कालोपहतचेतनः। जीवितान्तकरं घोरं रामाद् व्यसनमाप्नुहि
तू हे कृत्य केलंस, तुझं मन काळाने झाकलं गेलं होतं; आता रामाकडून भीषण संकट भोग, जे तुझ्या जीवाचा अंत करेल.
हन्तेदानीं सकामा तु कैकेयी बान्धवैः सह। ह्रियेयं धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः
आता कैकेयी आणि तिच्या नातेवाईकांना हवे ते मिळाले; धर्मावर प्रेम करणाऱ्या, कीर्तीवान पतीची धर्मपत्नी नेली जात आहे.
आमन्त्रये जनस्थाने कर्णिकारांश्च पुष्पितान्। क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः
मी जनस्थानातील फुललेल्या कर्णिकर झाडांना सांगते—लवकर रामाला सांगा, रावण सीतेला घेऊन जात आहे.
हंससारससंघुष्टां वन्दे गोदावरीं नदीम्। क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः
हंस आणि सारसांच्या किलबिलाटाने गूंजणाऱ्या गोदावरी नदीला मी वंदन करते; लवकर रामाला सांग, रावण सीतेला घेऊन जात आहे.
दैवतानि च यान्यस्मिन् वने विविधपादपे। नमस्करोम्यहं तेभ्यो भर्तुः शंसत मां हृताम्
या वनात वेगवेगळ्या झाडांमध्ये राहणाऱ्या सर्व देवांना मी नमस्कार करते; माझ्या पतीला सांगा की मला नेले आहे.
यानि कानिचिदप्यत्र सत्त्वानि विविधानि च। सर्वाणि शरणं यामि मृगपक्षिगणानि वै
इथे जी काही वेगवेगळी जीवजंतू आहेत, सर्व मृग आणि पक्ष्यांच्या झुंडी, मी सर्वांची शरण घेत आहे.