अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः। तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि
युद्धात राम माझ्या बोटाच्या तोडीचाही नाही. सुंदर वर्णाच्या सिता, तुझ्या नशिबाने जे मिळाले आहे त्याचा स्वीकार कर.
एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना। अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम्
अशा प्रकारे बोलल्यावर, वैदेहीला राग आला, तिच्या डोळ्यांत रक्त उतरले आणि तिने एकांतात राक्षसाधिपतीला कठोर शब्दांत उत्तर दिले.
कथं वैश्रवणं देवं सर्वदेवनमस्कृतम्। भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि
सर्व देवांनी पूजलेला कुबेराचा भाऊ असल्याचा दावा करत असताना, अशुभ कृत्य करायची इच्छा तुला कशी होते?
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः। येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः
रावण, ज्या राक्षसांचा राजा तू आहेस, जे कठोर, वाईट बुद्धीचे आणि इंद्रियांवर ताबा नसलेले आहेत, ते सर्व नक्कीच नष्ट होतील.
अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम्। नहि रामस्य भार्यां मामानीय स्वस्तिमान् भवेत्
इंद्राने आपली पत्नी शचीला पळवली तरी तो वाचू शकतो, पण रामाची पत्नी म्हणून मला पळवून नेल्यावर तू सुखरूप राहू शकणार नाहीस.
जीवेच्चिरं वज्रधरस्य पश्चा- च्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम्। न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः
वज्रधारी इंद्राची अनुपम सौंदर्य असलेली शचीला जरी कोणी स्पर्श केला तरी तो जगू शकतो; पण माझ्यासारख्या स्त्रीचा अपमान केलास तर, राक्षसा, अमृत प्यायलास तरी तुला सुटका मिळणार नाही.
thumb|एकोनपञ्चाशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकोनपञ्चाशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील एकोणपन्नासावा सर्ग ऐका.
सीताया वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवान्। हस्ते हस्तं समाहत्य चकार सुमहद् वपुः
सीतेचे बोल ऐकून, बलवान दहा डोक्यांचा रावणाने आपल्या हातावर हात मारला आणि आपले रूप फार मोठे केले.
स मैथिलीं पुनर्वाक्यं बभाषे वाक्यकोविदः। नोन्मत्तया श्रुतौ मन्ये मम वीर्यपराक्रमौ
तो वाक्पटू पुन्हा मैथिलीला म्हणाला, 'तू वेडी नाहीस, पण तरीही माझी ताकद आणि पराक्रम तुझ्या कानावर पडलेले नाहीत असे वाटते.'
उद्वहेयं भुजाभ्यां तु मेदिनीमम्बरे स्थितः। आपिबेयं समुद्रं च मृत्युं हन्यां रणे स्थितः
मी आकाशात उभा राहून हातांनी पृथ्वी उचलू शकतो, समुद्र प्यायला शकतो, आणि रणांगणात मृत्यूलाही मारू शकतो.
अर्कं तुद्यां शरैस्तीक्ष्णैर्विभिन्द्यां हि महीतलम्। कामरूपेण उन्मत्ते पश्य मां कामरूपिणम्
मी तीक्ष्ण बाणांनी सूर्याला भेदू शकतो, पृथ्वीचे तळ फोडू शकतो. वेडेपणाने मला पाहा, मी इच्छेनुसार कोणतेही रूप घेऊ शकतो.
एवमुक्तवतस्तस्य रावणस्य शिखिप्रभे। क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः
रावण, मोरासारखा तेजस्वी, रागाने असे बोलला आणि त्याच्या वाक्याच्या शेवटी त्याचे डोळे रक्ताळले.
सद्यः सौम्यं परित्यज्य तीक्ष्णरूपं स रावणः। स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः
रावणाने क्षणात आपले सौम्य रूप सोडले आणि काळासारखे भयंकर रूप घेतले, तो कुबेराचा भाऊ आहे.
संरक्तनयनः श्रीमांस्तप्तकाञ्चनभूषणः। क्रोधेन महताविष्टो नीलजीमूतसंनिभः
त्याचे डोळे रक्तासारखे लाल झाले, अंगावर तापलेल्या सोन्याचे दागिने होते, मोठ्या रागाने भरलेला, तो काळ्या मेघासारखा दिसत होता.
दशास्यो विंशतिभुजो बभूव क्षणदाचरः। स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्
दश मस्तकांचा, वीस हातांचा तो राक्षस, रात्री हिंडणारा, आपल्या मोठ्या देहाचं खरं रूप दाखवत, साधूचं वेष टाकून दिला.
प्रतिपेदे स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः। रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्
राक्षसांचा राजा रावण आपलं मूळ रूप धारण करून, रक्तासारख्या लाल वस्त्रांत उभा राहिला आणि स्त्रियांमध्ये रत्नासारखी जानकीकडे पाहू लागला.
स तामसितकेशान्तां भास्करस्य प्रभामिव। वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणोऽब्रवीत्
रावणाने काळ्या केसांनी माखलेली, सूर्याच्या तेजासारखी उजळणारी, सुंदर वस्त्र आणि दागिन्यांनी सजलेली मैथिलीला संबोधून बोलायला सुरुवात केली.
त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारमिच्छसि। मामाश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः
तीनही लोकांत प्रसिद्ध असा पती तुला हवा असेल, बारीक कंबरेच्या सुंदर स्त्री, तर माझ्यावर प्रेम कर, मीच तुझ्यासाठी योग्य नवरा आहे.
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः पतिस्तव। नैव चाहं क्वचिद् भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्
माझी साथ कायमस्वरूपी स्वीकार, मी तुला शोभणारा पती आहे. आणि गोड बोलणाऱ्या सुकुमारी, मी कधीही तुझं वाईट करणार नाही.
त्यज्यतां मानुषो भावो मयि भावः प्रणीयताम्। राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्
मानवी प्रेम सोडून दे आणि आपलं मन माझ्याकडे वळव. राज्य गमावलेला, उद्दिष्ट गाठू न शकलेला, कमी आयुष्य असलेला राम याला सोडून दे.
कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि। यः स्त्रियो वचनाद् राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्
तुला कोणत्या गुणांमुळे त्याच्यावर प्रेम आहे, अरे भोळ्या, स्वतःला शहाणी समजणाऱ्या? ज्याने एका स्त्रीच्या शब्दावरून आपलं राज्य आणि मित्र सोडले?
अस्मिन् व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः। इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम्
हा माणूस हिंस्र प्राण्यांनी भरलेल्या या जंगलात राहतो, त्याचं मनही चुकलेलं आहे—असं म्हणून रावणाने प्रिय बोलणाऱ्या, प्रेमास पात्र असलेल्या मैथिलीला हे शब्द सांगितले.
अभिगम्य सुदुष्टात्मा राक्षसः काममोहितः। जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव
मग त्या वाईट मनाच्या, वासनेने अंध झालेल्या राक्षसाने, आकाशात रोहिणीला जसा चंद्र धरतो तशी, सीतेला पकडून घेतली.
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः। ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना
डाव्या हाताने रावणाने कमळासारख्या डोळ्यांची सीता तिच्या केसांतून पकडली, आणि उजव्या हाताने तिच्या मांड्या धरल्या.
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्। प्राद्रवन् मृत्युसंकाशं भयार्ता वनदेवताः
त्याला पाहून, पर्वतासारखा, तीक्ष्ण दातांचा आणि बलवान हातांचा तो राक्षस, मृत्यूसारखा भीतीदायक वाटला, म्हणून वनातील देवता घाबरून पळून गेल्या.
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः। प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः
तेव्हा रावणाचा दिव्य, मायावी, सोन्यासारखा चमकणारा, खारांनी ओढलेला आणि मोठ्या आवाजाचा रथ तिथे प्रकट झाला.
ततस्तां परुषैर्वाक्यैरभितर्ज्य महास्वनः। अंकेनादाय वैदेहीं रथमारोपयत् तदा
मग मोठ्या गर्जनेने आणि कठोर शब्दांनी तिला धमकावत, रावणाने वैदेहीला मांडीवर घेतलं आणि तिला रथावर बसवलं.
सा गृहीतातिचुक्रोश रावणेन यशस्विनी। रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरं गतं वने
रावणाने पकडताच, कीर्तीवंत सीता दुःखाने ओरडू लागली, 'रामा!' असे हाक मारत, कारण राम दूर जंगलात होता.
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव। विचेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः
रावण वासनेने पछाडलेला, सर्पराजाच्या पत्नीला जसा कोणी उचलून नेतो तशी, धडपडणारी सीता उचलून घेऊन गेला.
ततः सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा। भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथातुरा
मग राक्षसांचा राजा तिला आकाशातून घेऊन जात असताना, ती फार मोठ्याने ओरडू लागली, वेड्यासारखी, मन गोंधळलेली आणि दुःखी स्त्री जशी ओरडते तशी.