रामस्य पुरुषव्याघ्रः सहायः समरेऽरिहा। स भ्राता लक्ष्मणो नाम ब्रह्मचारी दृढव्रतः
रामाचा तो भाऊ, पुरुषांमध्ये वाघासारखा, युद्धात शत्रूंचा नाश करणारा, लक्ष्मण नावाचा आहे—तो ब्रह्मचारी आणि दृढनिश्चयी आहे.
अन्वगच्छद् धनुष्पाणिः प्रव्रजन्तं मया सह। जटी तापसरूपेण मया सह सहानुजः
धनुष्य हातात घेऊन, तो माझ्यासोबत रामाच्या पाठोपाठ गेला; जटा घालून, तपस्व्यासारखा तो आणि त्याचा लहान भाऊ माझ्यासोबत आले.
प्रविष्टो दण्डकारण्यं धर्मनित्यो दृढव्रतः। ते वयं प्रच्युता राज्यात् कैकेय्यास्तु कृते त्रयः
धर्मात नेहमी स्थिर आणि दृढनिश्चयी असलेला तो दंडकारण्यात गेला; अशा प्रकारे आम्ही तिघे कैकेयीमुळे राज्यातून हाकलले गेलो.
विचराम द्विजश्रेष्ठ वनं गम्भीरमोजसा। समाश्वस मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया
हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, आम्ही या घनदाट जंगलात धैर्याने फिरत आहोत; तुम्ही थोडा वेळ येथे थांबा आणि विश्रांती घ्या.
आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम्। रुरून् गोधान् वराहांश्च हत्वाऽऽदायामिषं बहु
माझे पती भरपूर वन्य अन्न घेऊन परत येतील—हरिण, गोधडी, डुक्कर मारून, ते पुष्कळ मांस घेऊन येतील.
स त्वं नाम च गोत्रं च कुलमाचक्ष्व तत्त्वतः। एकश्च दण्डकारण्ये किमर्थं चरसि द्विज
म्हणून, तुमचे नाव, कुळ आणि घराणे खरेखुरे सांगा; आणि हे ब्राह्मण, तुम्ही एकटे दंडकारण्यात कशासाठी फिरता तेही सांगा.
एवं ब्रुवत्यां सीतायां रामपत्न्यां महाबलः। प्रत्युवाचोत्तरं तीव्रं रावणो राक्षसाधिपः
सीता, रामाची पत्नी, असे बोलत असताना, बलाढ्य रावण राक्षसांचा राजा तिला कठोर उत्तर देऊ लागला.
येन वित्रासिता लोकाः सदेवासुरमानुषाः। अहं स रावणो नाम सीते रक्षोगणेश्वरः
सीते, मी तोच रावण आहे, ज्याच्यामुळे देव, असुर आणि माणसे सगळे घाबरले आहेत—राक्षसांचा स्वामी.
त्वां तु काञ्चनवर्णाभां दृष्ट्वा कौशेयवासिनीम्। रतिं स्वकेषु दारेषु नाधिगच्छाम्यनिन्दिते
हे निष्कलंक, तुझ्या सोन्यासारख्या कांतीला आणि रेशमी वस्त्रांना पाहून मला माझ्या स्वतःच्या पत्नींत काहीच आनंद वाटत नाही.
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणामाहृतानामितस्ततः। सर्वासामेव भद्रं ते ममाग्रमहिषी भव
मी अनेक उत्तम स्त्रिया इथून-तिथून आणल्या आहेत; पण सर्वांच्या पुढे, तुझ्या कल्याणासाठी, तूच माझी मुख्य राणी हो.
लङ्का नाम समुद्रस्य मध्ये मम महापुरी। सागरेण परिक्षिप्ता निविष्टा गिरिमूर्धनि
समुद्राच्या मध्यभागी लंका नावाचं माझं मोठं शहर आहे. ते सगळ्या बाजूंनी समुद्रानं वेढलेलं असून, एका डोंगराच्या शिखरावर वसलेलं आहे.
तत्र सीते मया सार्धं वनेषु विचरिष्यसि। न चास्य वनवासस्य स्पृहयिष्यसि भामिनि
सीते, तिथे तू माझ्यासोबत जंगलात फिरशील आणि या वनवासाची तुला अजिबात ओढ वाटणार नाही, हे सुंदरिनी.
पञ्च दास्यः सहस्राणि सर्वाभरणभूषिताः। सीते परिचरिष्यन्ति भार्या भवसि मे यदि
सीते, जर तू माझी पत्नी झालीस तर, हजारो दासी, सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेल्या, तुझी सेवा करतील.
रावणेनैवमुक्ता तु कुपिता जनकात्मजा। प्रत्युवाचानवद्याङ्गी तमनादृत्य राक्षसम्
रावण असं म्हणाल्यावर, जनकनंदिनी सीता रागावली आणि त्या राक्षसाकडे दुर्लक्ष करून त्याला उत्तर दिलं.
महागिरिमिवाकम्प्यं महेन्द्रसदृशं पतिम्। महोदधिमिवाक्षोभ्यमहं राममनुव्रता
मी रामाच्या सेवेत आहे, जो मोठ्या डोंगरासारखा अढळ, महेंद्रासारखा भव्य आणि महासागरासारखा अथांग आहे.
सर्वलक्षणसम्पन्नं न्यग्रोधपरिमण्डलम्। सत्यसंधं महाभागमहं राममनुव्रता
मी रामाच्या सेवेत आहे, ज्याच्यात सर्व शुभ लक्षणं आहेत, ज्याचं रूप वटवृक्षासारखं आहे, जो सत्यवचनाचा आणि उत्तम स्वभावाचा आहे.
महाबाहुं महोरस्कं सिंहविक्रान्तगामिनम्। नृसिंहं सिंहसंकाशमहं राममनुव्रता
मी रामाच्या सेवेत आहे, ज्याचे हात बलवान, छाती रुंद, चाल सिंहासारखी, जो नरसिंहासारखा आणि दिसायला सिंहासारखा आहे.
पूर्णचन्द्राननं रामं राजवत्सं जितेन्द्रियम्। पृथुकीर्तिं महाबाहुमहं राममनुव्रता
मी रामाच्या सेवेत आहे, ज्याचं मुख पूर्ण चंद्रासारखं आहे, जो राजवंशाचा आहे, इंद्रियांवर विजय मिळवलेला आहे, ज्याची कीर्ती सर्वत्र पसरलेली आहे आणि ज्याचे हात बलवान आहेत.
त्वं पुनर्जम्बुकः सिंहीं मामिहेच्छसि दुर्लभाम्। नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुमादित्यस्य प्रभा यथा
तू जसा कोल्हा असून सिंहिणीला मिळवायचं स्वप्न पाहतोस, तसं अशक्य आहे; जसं सूर्याच्या तेजाला हात लावता येत नाही, तसं मला तू कधीच स्पर्श करू शकत नाहीस.
पादपान् काञ्चनान् नूनं बहून् पश्यसि मन्दभाक्। राघवस्य प्रियां भार्यां यस्त्वमिच्छसि राक्षस
अरे मूर्ख, तू बहुतेक सोन्याची झाडं पाहतोस म्हणून राघवाची प्रिय पत्नी मिळवायची इच्छा धरतोस, राक्षसा.
क्षुधितस्य च सिंहस्य मृगशत्रोस्तरस्विनः। आशीविषस्य वदनाद् दंष्ट्रामादातुमिच्छसि
तुला भुकेल्या सिंहाच्या तोंडातून दात काढायचे आहेत, किंवा विषारी सापाच्या तोंडात हात घालायचा आहे.
मन्दरं पर्वतश्रेष्ठं पाणिना हर्तुमिच्छसि। कालकूटं विषं पीत्वा स्वस्तिमान् गन्तुमिच्छसि
तुला हातानं मंदार पर्वत उचलायचा आहे, किंवा काळकूट विष पिऊनही सुखरूप राहायचं आहे.
अक्षि सूच्या प्रमृजसि जिह्वया लेढि च क्षुरम्। राघवस्य प्रियां भार्यामधिगन्तुं त्वमिच्छसि
तू डोळ्याला सुईने चोळतोस आणि जीभेने उस्तरा चाटतोस, कारण तुला राघवाची प्रिय पत्नी मिळवायची इच्छा आहे.
अवसज्य शिलां कण्ठे समुद्रं तर्तुमिच्छसि। सूर्याचन्द्रमसौ चोभौ पाणिभ्यां हर्तुमिच्छसि
तू गळ्यात दगड बांधून समुद्र पार करायचं स्वप्न पाहतोस, किंवा हातानं सूर्य आणि चंद्र पकडायचं ठरवतोस.
यो रामस्य प्रियां भार्यां प्रधर्षयितुमिच्छसि। अग्निं प्रज्वलितं दृष्ट्वा वस्त्रेणाहर्तुमिच्छसि
जो रामाची प्रिय पत्नी बळजबरीने मिळवायचं ठरवतो, तो जणू जळत्या आगीला वस्त्रानं उचलायचं धाडस करतो.
कल्याणवृत्तां यो भार्यां रामस्याहर्तुमिच्छसि। अयोमुखानां शूलानामग्रे चरितुमिच्छसि। रामस्य सदृशीं भार्यां योऽधिगन्तुं त्वमिच्छसि
जो रामाची सद्गुणी पत्नी मिळवायचं ठरवतो, तो जणू लोखंडाच्या भाल्यांच्या टोकावर चालतो, कारण त्याला रामासारखी पत्नी मिळवायची इच्छा आहे.
यदन्तरं सिंहसृगालयोर्वने यदन्तरं स्यन्दनिकासमुद्रयोः। सुराग्र्यसौवीरकयोर्यदन्तरं तदन्तरं दाशरथेस्तवैव च
जंगलात सिंह आणि कोल्हा, नदी आणि समुद्र, उत्तम मद्य आणि साधं दारू यांच्यात जितका फरक आहे, तितकाच फरक दशरथपुत्र आणि तुझ्यात आहे.
यदन्तरं काञ्चनसीसलोहयो- र्यदन्तरं चन्दनवारिपङ्कयोः। यदन्तरं हस्तिबिडालयोर्वने तदन्तरं दाशरथेस्तवैव च
सोने, शिसं आणि लोखंड, चंदन, पाणी आणि चिखल, तसेच जंगलात हत्ती आणि गाढव यांच्यात जितका फरक आहे, तितकाच फरक दशरथपुत्र आणि तुझ्यात आहे.
तस्मिन् सहस्राक्षसमप्रभावे रामे स्थिते कार्मुकबाणपाणौ। हृतापि तेऽहं न जरां गमिष्ये आज्यं यथा मक्षिकयावगीर्णम्
रामा, जो हजार डोळ्यांच्या इंद्रासारखा तेजस्वी आहे, हातात धनुष्य आणि बाण घेऊन उभा असताना, जरी मी तुझ्यापासून दूर नेली गेले आहे, तरी मी कधीच म्हातारी होणार नाही—जसं तुपात माशी पडली तरी ते काहीच कमी होत नाही.
इतीव तद्वाक्यमदुष्टभावा सुदुष्टमुक्त्वा रजनीचरं तम्। गात्रप्रकम्पाद् व्यथिता बभूव वातोद्धता सा कदलीव तन्वी
ती शुद्ध मनाने त्या राक्षसाला, जो अत्यंत दुष्ट होता, हे शब्द बोलली. तिच्या अंगात थरथर आली, ती फारच घाबरली, वाऱ्याने हलणाऱ्या केळीच्या झाडासारखी तिची अवस्था झाली.