समाः शिखरिणः स्निग्धाः पाण्डुरा दशनास्तव। विशाले विमले नेत्रे रक्तान्ते कृष्णतारके
तुझे दात बर्फासारखे शुभ्र, गुळगुळीत आणि सम आहेत; तुझे डोळे मोठे, स्वच्छ, कोपऱ्यांना लालसर आणि काळ्या मण्यांसारखे आहेत.
विशालं जघनं पीनमूरू करिकरोपमौ। एतावुपचितौ वृत्तौ संहतौ सम्प्रगल्भितौ
तुझे कंबर रुंद, मांड्या भरदार, गोल आणि मजबूत आहेत, जणू तरुण हत्तींच्या सोंडेसारख्या, नीट बांधलेल्या आणि एकत्र असलेल्या.
पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धतालफलोपमौ। मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ
तुझे स्तन उन्नत, भरदार आणि सुंदर आहेत, गुळगुळीत ताडफळांसारखे, रत्न आणि मोत्यांनी सजलेले, मनाला मोहवणारे आहेत.
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि। मनो हरसि मे रामे नदीकूलमिवाम्भसा
रामाची प्रिया, तुझ्या मोहक हास्याने, सुंदर दातांनी आणि आकर्षक डोळ्यांनी, खेळकर स्वभावाने, तू माझे मन जसे पाणी नदीच्या काठाला ओढून नेते तसे हरपून टाकतेस.
करान्तमितमध्यासि सुकेशे संहतस्तनि। नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी
हातात मावणारी कंबर, सुंदर केस, आणि एकत्र असलेले स्तन असलेली, तू ना देवी आहेस, ना गंधर्वी, ना यक्षी, ना किंनरी.
नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले। रूपमग्र्यं च लोकेषु सौकुमार्यं वयश्च ते
अशी रूपवती स्त्री मी या पृथ्वीवर कधीच पाहिली नाही; तुझे सौंदर्य, कोमलता आणि तारुण्य जगात सर्वोच्च आहे.
इह वासश्च कान्तारे चित्तमुन्माथयन्ति मे। सा प्रतिक्राम भद्रं ते न त्वं वस्तुमिहार्हसि
या एकाकी अरण्यात तुझे वास्तव्य माझ्या मनाला अस्वस्थ करते; म्हणून, शुभेच्छा घेऊन, तू इथून निघून जा, कारण तुला येथे राहणे योग्य नाही.
राक्षसानामयं वासो घोराणां कामरूपिणाम्। प्रासादाग्राणि रम्याणि नगरोपवनानि च
हे राक्षसांचे निवासस्थान आहे, ते भयंकर आणि इच्छेनुसार रूप बदलणारे आहेत; येथे सुंदर राजवाडे आणि नगरातील बागा आहेत.
सम्पन्नानि सुगन्धीनि युक्तान्याचरितुं त्वया। वरं माल्यं वरं गन्धं वरं वस्त्रं च शोभने
त्या समृद्ध, सुगंधी आणि तुझ्या उपभोगासाठी योग्य आहेत; सुंदरिनी, तुला उत्तम फुले, उत्तम सुवासिक द्रव्ये आणि उत्तम वस्त्रे मिळायला हवीत.
भर्तारं च वरं मन्ये त्वद्युक्तमसितेक्षणे। का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा शुचिस्मिते
काळ्या डोळ्यांनो, तुला योग्य असा पती मिळायला हवा; तू कोण आहेस, पवित्र हास्यवाली—रुद्रांच्या किंवा मरुतांच्या पत्नींपैकी आहेस का?
वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासि मे। नेह गच्छन्ति गन्धर्वा न देवा न च किन्नराः
सुंदर कटीवाली, तू मला वसूंमधील एखादी देवी वाटतेस; कारण येथे गंधर्व, देव किंवा किंनर येत नाहीत.
राक्षसानामयं वासः कथं तु त्वमिहागता। इह शाखामृगाः सिंहा द्वीपिव्याघ्रमृगा वृकाः
हे राक्षसांचे निवासस्थान आहे—मग तू येथे कशी आलीस? येथे झाडांवर राहणारे हरिण, सिंह, बेटांवरील वाघ आणि लांडगे आहेत.
ऋक्षास्तरक्षवः कङ्काः कथं तेभ्यो न बिभ्यसे। मदान्वितानां घोराणां कुञ्जराणां तरस्विनाम्
येथे अस्वल, लांडगे, बगळे आहेत—त्यांच्यापासून तुला भीती का वाटत नाही? आणि मदमस्त, भयंकर, वेगवान हत्तींपासूनही?
कथमेका महारण्ये न बिभेषि वरानने। कासि कस्य कुतश्च त्वं किं निमित्तं च दण्डकान्
अशा मोठ्या अरण्यात तू एकटी असूनही, सुंदर मुखवाली, तुला भीती का वाटत नाही? तू कोण आहेस, कुणाची कन्या आहेस, कुठून आलीस, आणि कोणत्या कारणासाठी दंडकारण्यात आलीस?
एका चरसि कल्याणि घोरान् राक्षससेवितान्। इति प्रशस्ता वैदेही रावणेन महात्मना
हे सुंदरिये, तू एकटीच या भीषण राक्षसांनी भरलेल्या जागांमध्ये फिरतेस, असे म्हणून महान आत्म्याने, म्हणजे रावणाने, वैदेहीचे कौतुक केले.
द्विजातिवेषेण हि तं दृष्ट्वा रावणमागतम्। सर्वैरतिथिसत्कारैः पूजयामास मैथिली
द्विजाच्या वेशात आलेला रावण पाहून, मैथिलीने त्याचे सर्व पाहुणचार करून आदराने त्याचे स्वागत केले.
उपानीयासनं पूर्वं पाद्येनाभिनिमन्त्र्य च। अब्रवीत् सिद्धमित्येव तदा तं सौम्यदर्शनम्
तीने आधी आसन आणले, पाय धुण्यासाठी पाणी दिले आणि त्या सौम्य दिसणाऱ्याला सांगितले, 'सर्व काही तयार आहे.'
द्विजातिवेषेण समीक्ष्य मैथिली समागतं पात्रकुसुम्भधारिणम्। अशक्यमुद्द्वेष्टुमुपायदर्शना- न्न्यमन्त्रयद् ब्राह्मणवत् तथागतम्
द्विजाच्या वेशात, हातात पात्र आणि कुसुंभ घेऊन आलेला पाहून, मैथिलीला त्याला नकार देणे शक्य वाटले नाही, म्हणून तिने ब्राह्मणासारखे त्याचे स्वागत केले.
इयं बृसी ब्राह्मण काममास्यता- मिदं च पाद्यं प्रतिगृह्यतामिति। इदं च सिद्धं वनजातमुत्तमं त्वदर्थमव्यग्रमिहोपभुज्यताम्
'हे ब्राह्मण, हे आसन आहे, कृपया या आणि बसा; हे पाय धुण्यासाठी पाणी घ्या. हे उत्तम वनातील अन्न तुमच्यासाठी तयार केले आहे, ते इथे निर्धास्तपणे घ्या.'
निमन्त्र्यमाणः प्रतिपूर्णभाषिणीं नरेन्द्रपत्नीं प्रसमीक्ष्य मैथिलीम्। प्रसह्य तस्या हरणे दृढं मनः समर्पयामास वधाय रावणः
मैथिली, राजपत्नी, आदराने बोलत आहे हे पाहून, रावणाने तिला जबरदस्तीने पळविण्याचा आणि तिचा विनाश करण्याचा निश्चय केला.
ततः सुवेषं मृगयागतं पतिं प्रतीक्षमाणा सहलक्ष्मणं तदा। निरीक्षमाणा हरितं ददर्श त- न्महद् वनं नैव तु रामलक्ष्मणौ
त्या वेळी, लक्ष्मणासह शिकार करून परतणाऱ्या आपल्या पतीची वाट पाहत असताना, तिने आजूबाजूला पाहिले आणि मोठे हिरवे वन दिसले, पण राम किंवा लक्ष्मण कुठेच दिसले नाहीत.
thumb|सप्तचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील सत्तेचाळीसावे सर्ग ऐका.
रावणेन तु वैदेही तदा पृष्टा जिहीर्षुणा। परिव्राजकरूपेण शशंसात्मानमात्मना
त्या वेळी, वैदेहीला पळवायचे म्हणून रावणाने तिला विचारले; तो परित्यागी साधूच्या रूपात स्वतःची ओळख सांगू लागला.
ब्राह्मणश्चातिथिश्चैष अनुक्तो हि शपेत माम्। इति ध्यात्वा मुहूर्तं तु सीता वचनमब्रवीत्
'हा ब्राह्मण पाहुणा योग्य आदर न दिल्यास मला शाप देईल,' असे मनात विचार करून, थोडा वेळ थांबून सीतेने असे बोलले.
दुहिता जनकस्याहं मैथिलस्य महात्मनः। सीता नाम्नास्मि भद्रं ते रामस्य महिषी प्रिया
'मी मिथिलेश्वर जनकाची कन्या आहे; माझे नाव सीता आहे. तुला शुभेच्छा असो. मी रामाची प्रिय पत्नी आहे.'
उषित्वा द्वादश समा इक्ष्वाकूणां निवेशने। भुञ्जाना मानुषान् भोगान् सर्वकामसमृद्धिनी
मी बारा वर्षे इक्ष्वाकूंच्या राजवाड्यात राहिले, मानवी सुखांचा उपभोग घेतला आणि सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या.
तत्र त्रयोदशे वर्षे राजाऽमन्त्रयत प्रभुः। अभिषेचयितुं रामं समेतो राजमन्त्रिभिः
तेथे तेराव्या वर्षी, राजाने आपल्या मंत्र्यांसह रामाचे राज्याभिषेक करण्याचा निर्णय घेतला.
तस्मिन् सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने। कैकेयी नाम भर्तारं ममार्या याचते वरम्
राघवाच्या राज्याभिषेकाची तयारी सुरू असताना, माझ्या सासूबाईंनी, कैकेयीने, आपल्या पतीकडे वर मागितला.
परिगृह्य तु कैकेयी श्वशुरं सुकृतेन मे। मम प्रव्राजनं भर्तुर्भरतस्याभिषेचनम्
कैकेयीने माझ्या सासऱ्याचे मन जिंकून, माझ्या पतीचे वनवास आणि भरताचा राज्याभिषेक मिळवला.
द्वावयाचत भर्तारं सत्यसंधं नृपोत्तमम्। नाद्य भोक्ष्ये न च स्वप्स्ये न पास्ये न कदाचन
तिने सत्यप्रतिज्ञ आणि श्रेष्ठ राजाकडे दोन वर मागितले: 'मी न खाईन, न झोपीन, न पाणी पिईन, कधीच नाही.'