व्यनदद् भैरवं नादं धरण्यामल्पजीवितः। म्रियमाणस्तु मारीचो जहौ तां कृत्रिमां तनुम्
जमिनीवर पडून, आयुष्य संपत आलेले असताना, त्याने भयंकर आवाज केला; मरताना मारीचाने ती बनावट देह सोडली.
स्मृत्वा तद्वचनं रक्षो दध्यौ केन तु लक्ष्मणम्। इह प्रस्थापयेत् सीता तां शून्ये रावणो हरेत्
त्या राक्षसाने आधी सांगितलेले शब्द आठवून, त्याने विचार केला — कोणत्या उपायाने लक्ष्मणाला इथे पाठवता येईल, म्हणजे रावणाने एकट्या सीतेला उचलता येईल?
स प्राप्तकालमाज्ञाय चकार च ततः स्वनम्। सदृशं राघवस्येव हा सीते लक्ष्मणेति च
योग्य वेळ आली हे ओळखून, त्याने मग मोठ्याने राघवाच्या आवाजात हाक मारली — 'हाय सीते! लक्ष्मणा!'
तेन मर्मणि निर्विद्धं शरेणानुपमेन हि। मृगरूपं तु तत् त्यक्त्वा राक्षसं रूपमास्थितः
त्या अतुलनीय बाणाने मर्मावर घाव घातल्यावर, त्याने मृगरूप सोडले आणि राक्षसाचे खरे रूप घेतले.
चक्रे स सुमहाकायं मारीचो जीवितं त्यजन्। तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ राक्षसं भीमदर्शनम्
मारीचाने, मोठ्या शरीराने, प्राण सोडले; तो भीतीदायक राक्षस जमिनीवर पडलेला पाहून—
रामो रुधिरसिक्ताङ्गं चेष्टमानं महीतले। जगाम मनसा सीतां लक्ष्मणस्य वचः स्मरन्
रामाने त्याला रक्ताने माखलेला, जमिनीवर तडफडताना पाहिले; त्याचे मन सीतेकडे गेले, आणि त्याला लक्ष्मणाचे शब्द आठवले.
मारीचस्य तु मायैषा पूर्वोक्तं लक्ष्मणेन तु। तत् तथा ह्यभवच्चाद्य मारीचोऽयं मया हतः
ही मारीचाची माया होती, जशी लक्ष्मणाने आधी सांगितली होती; आज तेच घडले — मारीच माझ्या हातून मारला गेला.
हा सीते लक्ष्मणेत्येवमाक्रुश्य तु महास्वनम्। ममार राक्षसः सोऽयं श्रुत्वा सीता कथं भवेत्
'हाय सीते! लक्ष्मणा!' असे मोठ्याने ओरडून, तो राक्षस मरण पावला; हे ऐकून सीतेचे काय होईल?
लक्ष्मणश्च महाबाहुः कामवस्थां गमिष्यति। इति संचिन्त्य धर्मात्मा रामो हृष्टतनूरुहः
महाबली लक्ष्मण नक्कीच तिथून निघून जाईल, अशी कल्पना करून, धर्मात्मा रामाच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले.
तत्र रामं भयं तीव्रमाविवेश विषादजम्। राक्षसं मृगरूपं तं हत्वा श्रुत्वा च तत्स्वनम्
त्या वेळी, राक्षसाचा मृगरूपात वध करून आणि तो भीषण आवाज ऐकून, रामाच्या मनात चिंता आणि भीती दाटून आली.
निहत्य पृषतं चान्यं मांसमादाय राघवः। त्वरमाणो जनस्थानं ससाराभिमुखं तदा
दुसरा एक चित्ताकर्षक हरिण मारून, त्याचे मांस घेऊन, राघव वेगाने जनस्थानाकडे निघाला.
thumb|पञ्चचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चचत्वारिंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील पंचेचाळीसावा सर्ग ऐका.
आर्तस्वरं तु तं भर्तुर्विज्ञाय सदृशं वने। उवाच लक्ष्मणं सीता गच्छ जानीहि राघवम्
त्या वनात ऐकलेल्या त्या आर्त स्वराला आपल्या पतीचा आवाज ओळखून सीतेने लक्ष्मणाला सांगितले, "लक्ष्मणा, जा आणि राघवाची खबर घे."
नहि मे जीवितं स्थाने हृदयं वावतिष्ठते। क्रोशतः परमार्तस्य श्रुतः शब्दो मया भृशम्
माझं आयुष्य आता सुरक्षित वाटत नाही, आणि मनही स्थिर राहत नाही; कारण मी फार दुःखी अवस्थेत असलेल्या, मोठ्याने हाका मारणाऱ्या व्यक्तीचा आवाज ऐकला आहे, आणि त्यामुळे मी खूपच अस्वस्थ झाले आहे.
आक्रन्दमानं तु वने भ्रातरं त्रातुमर्हसि। तं क्षिप्रमभिधाव त्वं भ्रातरं शरणैषिणम्
वनात हाका मारणाऱ्या आपल्या भावाला वाचवणं तुझं कर्तव्य आहे; तू लगेच धाव घे आणि या शरण आलेल्या भावाकडे जा.
रक्षसां वशमापन्नं सिंहानामिव गोवृषम्। न जगाम तथोक्तस्तु भ्रातुराज्ञाय शासनम्
तो राक्षसांच्या तावडीत सापडला आहे, जणू काही वाघांच्या मध्ये बैल अडकावा तसा; तरीही, भावाची आज्ञा आठवून लक्ष्मण तिथून हलला नाही.
तमुवाच ततस्तत्र क्षुभिता जनकात्मजा। सौमित्रे मित्ररूपेण भ्रातुस्त्वमसि शत्रुवत्
तेव्हा, जनकनंदिनी सीता अस्वस्थ होऊन तिथेच म्हणाली, "सुमित्रेच्या पुत्रा, तू मित्रासारखा दिसतोस, पण सध्या भावाच्या बाबतीत शत्रूसारखं वागत आहेस."
यस्त्वमस्यामवस्थायां भ्रातरं नाभिपद्यसे। इच्छसि त्वं विनश्यन्तं रामं लक्ष्मण मत्कृते
या परिस्थितीतसुद्धा जर तू आपल्या भावाकडे जात नाहीस, तर लक्ष्मणा, माझ्याचसाठी तुला रामाचा नाश व्हावा असं वाटतंय.
लोभात्तु मत्कृते नूनं नानुगच्छसि राघवम्। व्यसनं ते प्रियं मन्ये स्नेहो भ्रातरि नास्ति ते
नक्कीच, माझ्या मोहामुळेच तू राघवाच्या मागे जात नाहीस; मला वाटतं, तुला त्याच्या संकटात आनंद वाटतो, आणि तुला आपल्या भावावर प्रेमच नाही.
तेन तिष्ठसि विस्रब्धं तमपश्यन् महाद्युतिम्। किं हि संशयमापन्ने तस्मिन्निह मया भवेत्
म्हणूनच तू इतका निर्धास्तपणे इथे थांबला आहेस, त्याला न पाहता; तो ज्याच्यावर मला पूर्ण विश्वास आहे, तोच संकटात सापडला, तर इथे माझं काय होईल?
कर्तव्यमिह तिष्ठन्त्या यत्प्रधानस्त्वमागतः। एवं ब्रुवाणां वैदेहीं बाष्पशोकसमन्विताम्
इथे थांबून तुझं काय कर्तव्य आहे, जेव्हा तू मुख्य रक्षक म्हणून आलायस? अशा प्रकारे, अश्रूंनी आणि दुःखाने भरलेल्या वैदेहीने बोलले.
अब्रवील्लक्ष्मणस्त्रस्तां सीतां मृगवधूमिव। पन्नगासुरगन्धर्वदेवदानवराक्षसैः
तेव्हा लक्ष्मणाने घाबरलेल्या, जणू हरिणीप्रमाणे असलेल्या सीतेला उत्तर दिलं, "सर्प, असुर, गंधर्व, देव, दानव किंवा राक्षस—"
अशक्यस्तव वैदेहि भर्ता जेतुं न संशयः। देवि देवमनुष्येषु गन्धर्वेषु पतत्रिषु
"वैदेही, तुझ्या पतीला कुणीही जिंकू शकत नाही—यात शंका नाही—देव, माणूस, गंधर्व किंवा पक्षी असो."
राक्षसेषु पिशाचेषु किन्नरेषु मृगेषु च। दानवेषु च घोरेषु न स विद्येत शोभने
"राक्षस, पिशाच्च, किन्नर, प्राणी किंवा भयंकर दानव यांच्यातही, हे सुंदरें, रामाशी लढू शकेल असा कोणीच नाही."
यो रामं प्रतियुध्येत समरे वासवोपमम्। अवध्यः समरे रामो नैवं त्वं वक्तुमर्हसि
"समरात इंद्रासारख्या रामाशी कोण लढू शकेल? राम युद्धात अजिंक्य आहे, म्हणून तू असं बोलू नकोस."
न त्वामस्मिन् वने हातुमुत्सहे राघवं विना। अनिवार्यं बलं तस्य बलैर्बलवतामपि
"राघवाशिवाय मी तुला या वनात सोडून जाण्याचं धाडस करू शकत नाही; त्याचं बळ इतकं अपार आहे की बलवानांनाही ते रोखता येणार नाही."
त्रिभिर्लोकैः समुदितैः सेश्वरैः सामरैरपि। हृदयं निर्वृतं तेऽस्तु संतापस्त्यज्यतां तव
"तीनही लोकं, त्यांच्या स्वामींसह आणि सर्व देवांसह एकत्र आली तरी, त्याचं सामर्थ्य कुणीही मोडू शकत नाही. तुझं मन शांत ठेव, आणि आपली चिंता सोडून दे."
आगमिष्यति ते भर्ता शीघ्रं हत्वा मृगोत्तमम्। न स तस्य स्वरो व्यक्तं न कश्चिदपि दैवतः
"तुझा पती लवकरच तो उत्तम मृग मारून परत येईल; तू ऐकलेला तो आवाज त्याचा नव्हता, आणि तो कोणत्याही देवाचा देखील नव्हता."
गन्धर्वनगरप्रख्या माया तस्य च रक्षसः। न्यासभूतासि वैदेहि न्यस्ता मयि महात्मना
"तो राक्षसाचा मायाजाळ होतं, जसं गंधर्वांचे नगर असावं; वैदेही, तू त्या महात्मा रामाने माझ्या जबाबदारीवर सोपवली आहेस."
रामेण त्वं वरारोहे न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे। कृतवैराश्च कल्याणि वयमेतैर्निशाचरैः
"सुंदर कटी असलेल्या सते, रामाने तुला माझ्या हवाली केलं आहे, म्हणून मी तुला इथे सोडून जाऊ शकत नाही; आणि आता, शुभे, आपण या रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसांचे शत्रू झालो आहोत."