किं नु कर्तुं मया शक्यमेवं त्वयि दुरात्मनि। एष गच्छाम्यहं तात स्वस्ति तेऽस्तु निशाचर
तू असा दुष्ट असताना मी काय करू शकतो? मी आता निघतो, तुझ्या कल्याणाची इच्छा करतो, हे निशाचर.
प्रहृष्टस्त्वभवत् तेन वचनेन स राक्षसः। परिष्वज्य सुसंश्लिष्टमिदं वचनमब्रवीत्
त्या शब्दांनी तो राक्षस आनंदित झाला, त्याने मारीचाला घट्ट मिठी मारली आणि म्हणाला—
एतच्छौटीर्ययुक्तं ते मच्छन्दवशवर्तिनः। इदानीमसि मारीचः पूर्वमन्यो हि राक्षसः
आता तू माझ्या इच्छेप्रमाणे वागत आहेस, हेच तुझे धैर्य आहे; आता तूच मारीच आहेस, आधी दुसरा राक्षस होतास.
आरुह्यतामयं शीघ्रं खगो रत्नविभूषितः। मया सह रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः
हा रत्नांनी सजवलेला, पक्ष्यासारखा वेगवान रथ चढ; माझ्यासोबत, या भयानक चेहरा असलेल्या गाढवांनी जोडलेल्या रथावर बस.
प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि। तां शून्ये प्रसभं सीतामानयिष्यामि मैथिलीम्
वैदेहीला फसवून, तू हवे तसे निघून जा; मी त्या एकाकी ठिकाणी मैथिली सीतेला जबरदस्तीने घेऊन जाईन.
ततस्तथेत्युवाचैनं रावणं ताटकासुतः। ततो रावणमारीचौ विमानमिव तं रथम्
त्यावर ताटकेचा मुलगा रावणाला 'ठीक आहे' असे म्हणाला; मग मारीच आणि रावण दोघेही त्या रथात बसले, तो रथ जणू काही आकाशात उडणारे विमानच होता.
आरुह्याययतुः शीघ्रं तस्मादाश्रममण्डलात्। तथैव तत्र पश्यन्तौ पत्तनानि वनानि च
रथावर चढून, ते दोघे त्या आश्रमांच्या परिसरातून झपाट्याने निघाले; वाटेत त्यांनी नगरं आणि जंगलं दोन्ही पाहिली.
गिरींश्च सरितः सर्वा राष्ट्राणि नगराणि च। समेत्य दण्डकारण्यं राघवस्याश्रमं ततः
त्यांनी पर्वत, सर्व नद्या, देश आणि गावे पाहिली; मग दंडकारण्यात पोहोचून, राघवाच्या आश्रमाजवळ आले.
ददर्श सहमारीचो रावणो राक्षसाधिपः। अवतीर्य रथात् तस्मात् ततः काञ्चनभूषणात्
मारीचासोबत राक्षसांचा राजा रावण तिथे पोहोचला; मग त्या सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेल्या रथातून खाली उतरला.
हस्ते गृहीत्वा मारीचं रावणो वाक्यमब्रवीत्। एतद् रामाश्रमपदं दृश्यते कदलीवृतम्
रावणाने मारीचाचा हात धरून म्हणाला, 'हे बघ, हे रामाचं आश्रम आहे, केळीच्या झाडांनी वेढलेलं.'
क्रियतां तत् सखे शीघ्रं यदर्थं वयमागताः। स रावणवचः श्रुत्वा मारीचो राक्षसस्तदा
'मित्रा, आपण ज्या कारणासाठी आलो आहोत ते लवकर कर.' रावणाची ही वाक्यं ऐकून, त्या वेळी मारीच राक्षस—
मृगो भूत्वाऽऽश्रमद्वारि रामस्य विचचार ह। स तु रूपं समास्थाय महदद्भुतदर्शनम्
तो हरणाचा रूप घेऊन रामाच्या आश्रमाच्या दाराशी भटकू लागला; त्याने एक विलक्षण आणि सुंदर रूप धारण केले.
मणिप्रवरशृङ्गाग्रः सितासितमुखाकृतिः। रक्तपद्मोत्पलमुख इन्द्रनीलोत्पलश्रवाः
त्याचे शिंग मौल्यवान रत्नांसारखे चमकत होते, चेहरा पांढरा आणि काळा असा; तोंड लाल कमळासारखे, कान निळ्या कमळासारखे.
किंचिदभ्युन्नतग्रीव इन्द्रनीलनिभोदरः। मधूकनिभपार्श्वश्च कञ्जकिञ्जल्कसंनिभः
त्याची मान थोडी उंचावलेली, पोट निळ्या नीलमणीसारखे; बाजू मधासारख्या फुलांसारख्या आणि कमळाच्या केसरासारख्या.
वैदूर्यसंकाशखुरस्तनुजङ्घः सुसंहतः। इन्द्रायुधसवर्णेन पुच्छेनोर्ध्वं विराजितः
त्याचे खुर वैदूर्य रत्नासारखे चमकत, पाय बारीक आणि सुडौल; शेपूट इंद्रधनुष्याच्या रंगासारखे वर उंचावलेले.
मनोहरस्निग्धवर्णो रत्नैर्नानाविधैर्वृतः। क्षणेन राक्षसो जातो मृगः परमशोभनः
त्याचा रंग मोहक आणि चमकदार, वेगवेगळ्या रत्नांनी मढवलेला; क्षणातच तो राक्षस अत्यंत सुंदर असा हरण झाला.
वनं प्रज्वलयन् रम्यं रामाश्रमपदं च तत्। मनोहरं दर्शनीयं रूपं कृत्वा स राक्षसः
तो राक्षस त्या रम्य जंगलात आणि रामाच्या आश्रमाजवळ प्रकाश पसरवत होता; त्याने स्वतःला मनमोहक आणि सुंदर असे रूप दिले.
प्रलोभनार्थं वैदेह्या नानाधातुविचित्रितम्। विचरन् गच्छते सम्यक् शाद्वलानि समन्ततः
वैदेहीला फसवण्यासाठी, विविध रंगी धातूंनी सजलेला तो सर्वत्र हिरवळीवर फिरू लागला.
रौप्यैर्बिन्दुशतैश्चित्रं भूत्वा च प्रियदर्शनः। विटपीनां किसलयान् भक्षयन् विचचार ह
शेकडो चांदीच्या ठिपक्यांनी नटलेला, सुंदर दिसणारा तो झाडांच्या कोवळ्या पानांचा आस्वाद घेत भटकत होता.
कदलीगृहकं गत्वा कर्णिकारानितस्ततः। समाश्रयन् मन्दगतिं सीतासंदर्शनं ततः
कधी केळीच्या बागेत, तर कधी कर्णिकाराच्या झाडांजवळ जाऊन, तो मंद पावलांनी थांबत, सीतेच्या दर्शनाची वाट पाहू लागला.
राजीवचित्रपृष्ठः स विरराज महामृगः। रामाश्रमपदाभ्याशे विचचार यथासुखम्
कमळासारख्या नक्षीदार पाठीचा तो मोठा हरण तिथे झळकत होता; रामाच्या आश्रमाजवळ तो मनमुराद भटकत राहिला.
पुनर्गत्वा निवृत्तश्च विचचार मृगोत्तमः। गत्वा मुहूर्तं त्वरया पुनः प्रतिनिवर्तते
कधी दूर जाऊन, पुन्हा परत येत, तो उत्तम हरण तिथे भटकत राहिला; क्षणभर वेगाने जाऊन, पुन्हा लगेच परत येई.
विक्रीडंश्च क्वचिद् भूमौ पुनरेव निषीदति। आश्रमद्वारमागम्य मृगयूथानि गच्छति
कधी तो जमिनीवर खेळत असतो, मग पुन्हा बसतो; आश्रमाच्या दाराजवळ येऊन, तो हरिणांच्या कळपात मिसळतो.
मृगयूथैरनुगतः पुनरेव निवर्तते। सीतादर्शनमाकांक्षन् राक्षसो मृगतां गतः
हरिणांच्या कळपाने वेढलेला तो पुन्हा मागे वळतो, सीतेच्या दर्शनाची आस धरून, तो राक्षस हरिणाचे रूप घेतलेला.
परिभ्रमति चित्राणि मण्डलानि विनिष्पतन्। समुद्वीक्ष्य च सर्वे तं मृगा येऽन्ये वनेचराः
तो तिथे तिथे फिरत रंगीबेरंगी वळणे काढतो, आणि त्याच्या हालचालीकडे जंगलातले इतर सर्व हरिणे आश्चर्याने पाहतात.
उपगम्य समाघ्राय विद्रवन्ति दिशो दश। राक्षसः सोऽपि तान् वन्यान् मृगान् मृगवधे रतः
ती सर्व हरिणे त्याच्याजवळ येऊन त्याला हुंगतात आणि मग दहा दिशांना पळून जातात; तरीही तो राक्षस, शिकार करण्यात आनंद मानत, त्या वन्य हरिणांत मिसळतो.
प्रच्छादनार्थं भावस्य न भक्षयति संस्पृशन्। तस्मिन् नेव ततः काले वैदेही शुभलोचना
आपली खरी ओळख लपवण्यासाठी तो त्यांना फक्त स्पर्श करतो, पण खात नाही; आणि त्याच वेळी सुंदर डोळ्यांची वैदेही—
कुसुमापचये व्यग्रा पादपानत्यवर्तत। कर्णिकारानशोकांश्च चूतांश्च मदिरेक्षणा
फुलं वेचण्यात मग्न होऊन, ती मदमस्त डोळ्यांची सीता कर्णिकर, अशोक आणि आंब्याच्या झाडांमध्ये भटकत होती.
कुसुमान्यपचिन्वन्ती चचार रुचिरानना। अनर्हा वनवासस्य सा तं रत्नमयं मृगम्
फुलं वेचता वेचता, तेजस्वी चेहऱ्याची ती सीता तिथे भटकत होती; जंगलातील जीवन तिला शोभणारे नव्हते, आणि तिने तो रत्नमय हरिण पाहिला.
मुक्तामणिविचित्राङ्गं ददर्श परमाङ्गना। तं वै रुचिरदन्तोष्ठं रूप्यधातुतनूरुहम्
मोती आणि मण्यांनी सजलेले अंग असलेला तो हरिण, तेजस्वी दात आणि ओठ, रुपेरी केस असलेला—असा तो हरिण त्या श्रेष्ठ स्त्रीने पाहिला.