तन्मया वार्यमाणस्तु यदि रामेण विग्रहम्। करिष्यस्यापदां घोरां क्षिप्रं प्राप्य न शिष्यसि
म्हणून मी तुला थांबवतोय, तरीही तू रामाशी झगडा करशील तर लवकरच भयंकर संकटांना सामोरे जाशील आणि वाचणार नाहीस.
क्रीडारतिविधिज्ञानां समाजोत्सवदर्शिनाम्। रक्षसां चैव संतापमनर्थं चाहरिष्यसि
खेळ, आनंद आणि उत्सव ओळखणाऱ्या, सोहळे पाहणाऱ्या राक्षसांवर तू दुःख आणि अनर्थ ओढवशील.
हर्म्यप्रासादसम्बाधां नानारत्नविभूषिताम्। द्रक्ष्यसि त्वं पुरीं लङ्कां विनष्टां मैथिलीकृते
हर्म्य आणि प्रासादांनी भरलेली, विविध रत्नांनी सजलेली लंका नगरी, मैथिलीच्या कारणासाठी नष्ट झालेली तू पाहशील.
अकुर्वन्तोऽपि पापानि शुचयः पापसंश्रयात्। परपापैर्विनश्यन्ति मत्स्या नागह्रदे यथा
जे पाप करत नाहीत, असे शुद्ध लोकही वाईटांच्या संगतीमुळे नष्ट होतात—जसं साप असलेल्या तळ्यात मासे मरतात.
दिव्यचन्दनदिग्धाङ्गान् दिव्याभरणभूषितान्। द्रक्ष्यस्यभिहतान् भूमौ तव दोषात् तु राक्षसान्
तू जेव्हा राक्षसांना दिव्य चंदन लावलेली आणि दिव्य दागिन्यांनी सजवलेली, पण तुझ्या चुकीमुळे भूमीवर पडलेली पाहशील, तेव्हा तुला कळेल.
हृतदारान् सदारांश्च दश विद्रवतो दिशः। हतशेषानशरणान् द्रक्ष्यसि त्वं निशाचरान्
तू पाहशील की काही निशाचरांची पत्नी हरविल्या आहेत, काही पत्नींसह सर्व दिशांना पळत आहेत, आणि उरलेले, मदतीशिवाय व निराश्रित, तडफडत आहेत.
शरजालपरिक्षिप्तामग्निज्वालासमावृताम्। प्रदग्धभवनां लङ्कां द्रक्ष्यसि त्वमसंशयम्
तुला नक्कीच दिसेल की लंका बाणांच्या वर्षावाने वेढलेली आहे, ज्वाळांनी व्यापलेली आहे आणि तिची घरं जळून गेली आहेत.
परदाराभिमर्शात् तु नान्यत् पापतरं महत्। प्रमदानां सहस्राणि तव राजन् परिग्रहे
दुसऱ्याच्या पत्नीला स्पर्श करणे याहून मोठं पाप नाही; राजन, तुझ्याकडे हजारो स्त्रिया आहेत.
भव स्वदारनिरतः स्वकुलं रक्ष राक्षसान्। मानं वृद्धिं च राज्यं च जीवितं चेष्टमात्मनः
आपल्या पत्नीवर प्रेम कर, आपला वंश आणि राक्षसांचं रक्षण कर, आणि आपला मान, संपत्ती, राज्य आणि प्रिय जीवन जप.
कलत्राणि च सौम्यानि मित्रवर्गं तथैव च। यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम्
जर तुला आपल्या सौम्य पत्नी आणि मित्रमंडळींचा आनंद दीर्घकाळ घ्यायचा असेल, तर रामाला अप्रिय असं काही करू नकोस.
निवार्यमाणः सुहृदा मया भृशं प्रसह्य सीतां यदि धर्षयिष्यसि। गमिष्यसि क्षीणबलः सबान्धवो यमक्षयं रामशरास्तजीवितः
माझ्या मनापासून केलेल्या इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष करून, जर तू जबरदस्तीने सीतेचा अपमान केलास, तर रामाच्या बाणांनी मारला जाऊन, तुझ्या नातलगांसह, शक्तिहीन होऊन यमाच्या लोकात जाशील.
thumb|एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः ॥३-
आता एकोणचाळिसावा अध्याय ऐका. श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील एकोणचाळिसावा सर्ग.
एवमस्मि तदा मुक्तः कथंचित् तेन संयुगे। इदानीमपि यद् वृत्तं तच्छृणुष्व यदुत्तरम्
त्या वेळी मी कसाबसा त्याच्या तावडीतून सुटलो; आता पुढे काय घडलं ते ऐक.
राक्षसाभ्यामहं द्वाभ्यामनिर्विण्णस्तथाकृतः। सहितो मृगरूपाभ्यां प्रविष्टो दण्डकावने
माझ्यावर दोन राक्षसांनी हल्ला केला, आणि मी त्यांच्यासोबत, मृगाच्या रूपात, दंडकारण्यात प्रवेश केला.
दीप्तजिह्वो महादंष्ट्रस्तीक्ष्णशृङ्गो महाबलः। व्यचरन् दण्डकारण्यं मांसभक्षो महामृगः
ज्वलंत जीभ, मोठे दात, तीक्ष्ण शिंगं आणि प्रचंड बळ असलेला मी, मोठा मृग होऊन, दंडकारण्यात मांस खात भटकत होतो.
अग्निहोत्रेषु तीर्थेषु चैत्यवृक्षेषु रावण। अत्यन्तघोरो व्यचरंस्तापसांस्तान् प्रधर्षयन्
रावण, अग्निहोत्र, तीर्थ आणि पवित्र वृक्षाजवळ मी अत्यंत भयंकरपणे भटकत, तपस्व्यांना त्रास देत होतो.
निहत्य दण्डकारण्ये तापसान् धर्मचारिणः। रुधिराणि पिबंस्तेषां तन्मांसानि च भक्षयन्
दंडकारण्यात धर्मनिष्ठ तपस्व्यांना ठार मारून, मी त्यांचे रक्त प्यायचो आणि त्यांचे मांस खात असे.
ऋषिमांसाशनः क्रूरस्त्रासयन् वनगोचरान्। तदा रुधिरमत्तोऽहं व्यचरं दण्डकावनम्
मी क्रूरपणे ऋषींचं मांस खात होतो, वनातील रहिवाशांना घाबरवत होतो, आणि रक्ताच्या नशेत दंडकारण्यात भटकत होतो.
तदाहं दण्डकारण्ये विचरन् धर्मदूषकः। आसादयं तदा रामं तापसं धर्ममाश्रितम्
त्या वेळी मी दंडकारण्यात धर्माचा नाश करणारा म्हणून भटकत असताना, मी धर्मनिष्ठ तपस्वी रामाला भेटलो.
वैदेहीं च महाभागां लक्ष्मणं च महारथम्। तापसं नियताहारं सर्वभूतहिते रतम्
मला वैदेही ही पुण्यवती स्त्री आणि महाबली लक्ष्मण, हा महान रथी, तसेच संयमित आहार असलेला, सर्व प्राण्यांच्या हितासाठी झटणारा तपस्वी दिसला.
सोऽहं वनगतं रामं परिभूय महाबलम्। तापसोऽयमिति ज्ञात्वा पूर्ववैरमनुस्मरन्
मी वनात राहणाऱ्या, प्रचंड बळ असलेल्या रामाची अवहेलना केली, त्याला फक्त तपस्वी समजून, आणि माझ्या जुन्या वैराची आठवण काढली.
अभ्यधावं सुसंक्रुद्धस्तीक्ष्णशृङ्गो मृगाकृतिः। जिघांसुरकृतप्रज्ञस्तं प्रहारमनुस्मरन्
मी मृगाच्या रूपात, तीक्ष्ण शिंगं घेऊन, प्रचंड रागाने त्याच्यावर झडप घातली, त्याला मारण्याच्या हेतूने, आणि पूर्वीच्या आघाताची आठवण ठेवून.
तेन त्यक्तास्त्रयो बाणाः शिताः शत्रुनिबर्हणाः। विकृष्य सुमहच्चापं सुपर्णानिलतुल्यगाः
त्याने आपल्या मोठ्या धनुष्याला पूर्ण ओढून, शत्रूंचा नाश करणारे, गरुड आणि वाऱ्यासारख्या वेगाने जाणारे तीन तीक्ष्ण बाण सोडले.
ते बाणा वज्रसंकाशाः सुघोरा रक्तभोजनाः। आजग्मुः सहिताः सर्वे त्रयः संनतपर्वणः
ते बाण वज्रासारखे कठीण, भीतीदायक आणि रक्ताला तहानलेले होते. तिघेही एकत्र, वाकलेल्या सांध्यांसह पुढे सरसावले.
पराक्रमज्ञो रामस्य शठो दृष्टभयः पुरा। समुत्क्रान्तस्ततो मुक्तस्तावुभौ राक्षसौ हतौ
रामाच्या पराक्रमाची जाणीव असलेला, कपटी आणि पूर्वी भीती पाहिलेला तो सुटून पळाला; मग सोडलेले ते दोन्ही राक्षस मारले गेले.
शरेण मुक्तो रामस्य कथंचित् प्राप्य जीवितम्। इह प्रव्राजितो युक्तस्तापसोऽहं समाहितः
रामाच्या बाणातून सुटून, कसाबसा जीव वाचवून, मी इथे भटकत आलो आणि आता मन एकाग्र करून तपस्वी म्हणून स्थिरावलो आहे.
वृक्षे वृक्षे हि पश्यामि चीरकृष्णाजिनाम्बरम्। गृहीतधनुषं रामं पाशहस्तमिवान्तकम्
प्रत्येक झाडावर मला काषाय व काळ्या मृगचर्मातला, धनुष्य हातात घेतलेला राम दिसतो, जणू मृत्यूने फास धरला आहे तसा.
अपि रामसहस्राणि भीतः पश्यामि रावण। रामभूतमिदं सर्वमरण्यं प्रतिभाति मे
रावण, मला भीतीने हजारो राम दिसतात; हे सगळे अरण्य जणू रामच झाले आहे असे वाटते.
राममेव हि पश्यामि रहिते राक्षसेश्वर। दृष्ट्वा स्वप्नगतं राममुद्भ्रमामि विचेतनः
राक्षसाधिपती, एकांतातही मला फक्त रामच दिसतो; स्वप्नात राम दिसल्यानंतर मी भांबावून, शुद्ध हरपून भटकतो आहे.
रकारादीनि नामानि रामत्रस्तस्य रावण। रत्नानि च रथाश्चैव वित्रासं जनयन्ति मे
रावण, 'र' ने सुरू होणारी नावे, रत्ने आणि रथसुद्धा मला भीती आणतात, कारण मी रामामुळे घाबरलो आहे.