वसन्ति मन्नियोगेन अधिवासं च राक्षसाः। बाधमाना महारण्ये मुनीन् ये धर्मचारिणः
"माझ्या आज्ञेने हे सर्व राक्षस तिथे राहतात आणि त्या मोठ्या अरण्यात धर्माचरण करणाऱ्या ऋषींना त्रास देतात."
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। शूराणां लब्धलक्षाणां खरचित्तानुवर्तिनाम्
"चौदा हजार भयंकर कृत्य करणारे, शूर, लक्ष्य साधणारे आणि खराच्या इच्छेप्रमाणे वागणारे राक्षस तिथे आहेत."
ते त्विदानीं जनस्थाने वसमाना महाबलाः। सङ्गताः परमायत्ता रामेण सह संयुगे
आता त्या जनस्थानात राहणारे बलाढ्य राक्षस एकत्र आले आणि रामाशी युद्ध करण्यासाठी पूर्णपणे त्याच्यावर अवलंबून होते.
नानाशस्त्रप्रहरणाः खरप्रमुखराक्षसाः। तेन संजातरोषेण रामेण रणमूर्धनि
खराच्या नेतृत्वाखालील राक्षस वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज झाले होते, आणि युद्धाच्या मध्यभागी संतापलेला राम त्यांच्यासमोर उभा होता.
अनुक्त्वा परुषं किंचिच्छरैर्व्यापारितं धनुः। चतुर्दश सहस्राणि रक्षसामुग्रतेजसाम्
रामाने एकही कठोर शब्द न बोलता, फक्त आपल्या धनुष्यावर बाण चढवून, चौदा हजार भयंकर तेजस्वी राक्षसांचा संहार केला.
निहतानि शरैर्दीप्तैर्मानुषेण पदातिना। खरश्च निहतः संख्ये दूषणश्च निपातितः
त्या सर्वांना त्या मानव योद्ध्याने तेजस्वी बाणांनी ठार केले; युद्धात खराही मारला गेला आणि दूषणही खाली पाडला गेला.
हत्वा त्रिशिरसं चापि निर्भया दण्डकाः कृताः। पित्रा निरस्तः क्रुद्धेन सभार्यः क्षीणजीवितः
त्रिशिराचाही वध करून रामाने दंडकारण्य निर्भय केले; वडिलांच्या रागामुळे तो पत्नीसमवेत निर्वासित झाला असून त्याचे आयुष्य संपत आले आहे.
स हन्ता तस्य सैन्यस्य रामः क्षत्रियपांसनः। अशीलः कर्कशस्तीक्ष्णो मूर्खो लुब्धोऽजितेन्द्रियः
तो राम, त्या सैन्याचा संहार करणारा, क्षत्रियांचा कलंक आहे—धर्महीन, कठोर, निर्दयी, मूर्ख, लोभी आणि स्वसंयम नसलेला.
त्यक्तधर्मा त्वधर्मात्मा भूतानामहिते रतः। येन वैरं विनारण्ये सत्त्वमास्थाय केवलम्
त्याने धर्म सोडला आहे, अधर्मातच मन लावले आहे, आणि सर्व जीवांना त्रास देण्यातच त्याला आनंद वाटतो; कुणाशी वैर नसताना त्याने फक्त हिंसा पत्करली आहे.
कर्णनासापहारेण भगिनी मे विरूपिता। अस्य भार्यां जनस्थानात् सीतां सुरसुतोपमाम्
कर्ण आणि नाक कापून माझ्या बहिणीला विद्रूप केले; आता मी जनस्थानातून त्याची पत्नी, देवकन्येसारखी सीता, ताब्यात घेईन.
आनयिष्यामि विक्रम्य सहायस्तत्र मे भव। त्वया ह्यहं सहायेन पार्श्वस्थेन महाबल
मी तिच्यावर जबरदस्तीने अधिकार मिळवीन—तू मला मदतीला ये; तुझ्यासारखा बलवान सोबत असेल तर माझे काम नक्कीच साध्य होईल.
भ्रातृभिश्च सुरान् सर्वान् नाहमत्राभिचिन्तये। तत्सहायो भव त्वं मे समर्थो ह्यसि राक्षस
सर्व देव आणि त्यांचे भाऊ जरी आले तरी मला काहीच भीती नाही; म्हणून तूच माझा साथीदार हो, कारण तू हे नक्कीच करू शकतोस, हे राक्षसा.
वीर्ये युद्धे च दर्पे च न ह्यस्ति सदृशस्तव। उपायतो महान् शूरो महामायाविशारदः
शौर्य, युद्ध आणि अभिमान यात तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही; तू मोठा वीर आहेस, मोठ्या मायेत आणि डावपेचात कुशल आहेस.
एतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्समीपं निशाचर। शृणु तत् कर्म साहाय्ये यत् कार्यं वचनान्मम
याच कारणासाठी मी तुझ्याकडे आलो आहे, हे निशाचरा; माझ्या मदतीला काय करायचे ते नीट ऐक.
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः। आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर
तू सोन्यासारखा हरण होऊन, चांदीच्या ठिपक्यांनी सजलेला, त्या रामाच्या आश्रमाजवळ सीतेसमोर फिर.
त्वां तु निःसंशयं सीता दृष्ट्वा तु मृगरूपिणम्। गृह्यतामिति भर्तारं लक्ष्मणं चाभिधास्यति
तुला हरणाच्या रूपात पाहून, सीता नक्कीच आपल्या पतीला आणि लक्ष्मणाला तुला पकडायला सांगेल.
ततस्तयोरपाये तु शून्ये सीतां यथासुखम्। निराबाधो हरिष्यामि राहुश्चन्द्रप्रभामिव
मग दोघेही दूर गेल्यावर आणि जागा रिकामी झाल्यावर, मी सीतेला अगदी सहजपणे पकडीन, जसे राहू चंद्राच्या प्रकाशाला गिळतो.
ततः पश्चात् सुखं रामे भार्याहरणकर्शिते। विश्रब्धं प्रहरिष्यामि कृतार्थेनान्तरात्मना
नंतर, राम पत्नीच्या अपहरणाने दुःखी असताना, मी निवांतपणे त्याच्यावर वार करीन, कारण माझे उद्दिष्ट पूर्ण झालेले असेल आणि माझे मन संतुष्ट होईल.
तस्य रामकथां श्रुत्वा मारीचस्य महात्मनः। शुष्कं समभवद् वक्त्रं परित्रस्तो बभूव च
रावणाने रामाची गोष्ट सांगितल्यावर, महात्मा मारीचाचे तोंड कोरडे पडले आणि तो भीतीने थरथर कापू लागला.
ओष्ठौ परिलिहन् शुष्कौ नेत्रैरनिमिषैरिव। मृतभूत इवार्तस्तु रावणं समुदैक्षत
तो कोरडे ओठ चाटत, डोळे न हलवता, जणू काही मरण पावलेला, व्याकुळ अवस्थेत रावणाकडे पाहू लागला.
स रावणं त्रस्तविषण्णचेता महावने रामपराक्रमज्ञः। कृताञ्जलिस्तत्त्वमुवाच वाक्यं हितं च तस्मै हितमात्मनश्च
रामाच्या पराक्रमाची जाणीव असलेला तो, मोठ्या वनात भयभीत व उदास मनाने, हात जोडून रावणाला खरी आणि हिताची, स्वतःसाठी व त्याच्यासाठी उपयुक्त अशी वचने म्हणाला.
thumb|सप्तत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः ॥३-
श्रीवाल्मीकी रामायणातील अरण्यकांडातील सत्ताविसावा सर्ग ऐका.
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः। प्रत्युवाच महातेजा मारीचो राक्षसेश्वरम्
राक्षसराजाच्या वचन ऐकून, वाक्पटू आणि तेजस्वी मारीचाने राक्षसांच्या स्वामीला उत्तर दिले.
सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः। अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः
राजा, नेहमी गोड बोलणारे लोक सहज सापडतात; पण अप्रिय पण उपयुक्त गोष्टी सांगणारा आणि ऐकणारा दुर्मिळ असतो.
न नूनं बुध्यसे रामं महावीर्यगुणोन्नतम्। अयुक्तचारश्चपलो महेन्द्रवरुणोपमम्
तुला रामाचे सामर्थ्य आणि गुण अजून समजलेले नाहीत; तो विचित्र वागणारा, चंचल आणि इंद्र-वरुणासारखा सामर्थ्यवान आहे.
अपि स्वस्ति भवेत् तात सर्वेषामपि रक्षसाम्। अपि रामो न संक्रुद्धः कुर्याल्लोकानराक्षसान्
बाळा, सर्व राक्षसांचे कल्याण व्हावे, आणि राम जर रागावला तर त्याने या जगाचा आणि राक्षसांचा नाश करू नये, हीच इच्छा.
अपि ते जीवितान्ताय नोत्पन्ना जनकात्मजा। अपि सीतानिमित्तं च न भवेद् व्यसनं महत्
जनककन्या तुझ्या आयुष्याच्या अंतासाठी कारणीभूत ठरू नये, आणि सीतेमुळे मोठे संकट ओढवू नये, अशीच प्रार्थना.
अपि त्वामीश्वरं प्राप्य कामवृत्तं निरङ्कुशम्। न विनश्येत् पुरी लङ्का त्वया सह सराक्षसा
तू इच्छांच्या आहारी जाऊन, स्वैर वागणारा असताना, तुझ्यासह सर्व राक्षसांसह लंका नगरीचा नाश होऊ नये.
त्वद्विधः कामवृत्तो हि दुःशीलः पापमन्त्रितः। आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं स राजा हन्ति दुर्मतिः
तुझ्यासारखा इच्छांच्या आहारी गेलेला, वाईट सल्लागारांच्या संगतीत असलेला राजा, आपल्या चुकीच्या निर्णयामुळे स्वतःचा, आपल्या आप्तांचा आणि राज्याचा नाश करतो.
न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथंचन। न लुब्धो न च दुःशीलो न च क्षत्रियपांसनः
त्याला वडिलांनी कधीच टाकले नाही, तो कधीही मर्यादा ओलांडत नाही, तो लोभी नाही, वाईट स्वभावाचा नाही, आणि क्षत्रिय जातीला कलंक नाही.