तं तु गत्वा परं पारं समुद्रस्य नदीपतेः। ददर्शाश्रममेकान्ते पुण्ये रम्ये वनान्तरे
नद्यांचा स्वामी असलेल्या समुद्राचा तो पार गाठून, त्याने एका एकांत, पवित्र आणि रम्य अरण्यात आश्रम पाहिला.
तत्र कृष्णाजिनधरं जटामण्डलधारिणम्। ददर्श नियताहारं मारीचं नाम राक्षसम्
तिथे त्याने कृष्णमृगचर्म घातलेला, जटा माळ घातलेला आणि आहारात संयम असलेला मारीच नावाचा राक्षस पाहिला.
स रावणः समागम्य विधिवत् तेन रक्षसा। मारीचेनार्चितो राजा सर्वकामैरमानुषैः
रावणाने योग्य रीतीने तिथे जाऊन, मारीच राक्षसाने त्याचे सर्व प्रकारच्या मानवी सुखांनी स्वागत केले.
तं स्वयं पूजयित्वा च भोजनेनोदकेन च। अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत्
स्वतः त्याचे अन्न-पाणी देऊन आदरपूर्वक स्वागत करून, मारीचाने त्याला आपल्या हेतूची विचारणा केली.
कच्चित्ते कुशलं राजन् लङ्कायां राक्षसेश्वर। केनार्थेन पुनस्त्वं वै तूर्णमेव इहागतः
"राजा, लंका आणि तुझ्या राक्षसांमध्ये सर्व काही ठीक आहे ना? तू इतक्या लवकर पुन्हा इथे कशासाठी आला आहेस?"
एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः। ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद् वाक्यकोविदः
मारीचाने असे विचारल्यावर, तेजस्वी आणि बोलण्यात कुशल असलेल्या रावणाने पुढे हे शब्द सांगितले.
thumb|षट्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील छत्तीसावा सर्ग ऐका.
मारीच श्रूयतां तात वचनं मम भाषतः। आर्तोऽस्मि मम चार्तस्य भवान् हि परमा गतिः
"मारीच, माझे बोलणे ऐक. मी खूप दुःखी आहे, आणि दुःखात असलेल्या माणसासाठी तूच माझा खरा आधार आहेस."
जानीषे त्वं जनस्थानं भ्राता यत्र खरो मम। दूषणश्च महाबाहुः स्वसा शूर्पणखा च मे
"तुला माहिती आहे, जनस्थानात माझा भाऊ खर, बलाढ्य दूषण आणि माझी बहीण शूर्पणखा राहतात."
त्रिशिराश्च महाबाहू राक्षसः पिशिताशनः। अन्ये च बहवः शूरा लब्धलक्षा निशाचराः
"तेथे त्रिशिरा नावाचा बलाढ्य, मांसभक्षक राक्षस आहे, आणि अजूनही अनेक शूर, लक्ष्य साधणारे निशाचर तिथे आहेत."
वसन्ति मन्नियोगेन अधिवासं च राक्षसाः। बाधमाना महारण्ये मुनीन् ये धर्मचारिणः
"माझ्या आज्ञेने हे सर्व राक्षस तिथे राहतात आणि त्या मोठ्या अरण्यात धर्माचरण करणाऱ्या ऋषींना त्रास देतात."
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। शूराणां लब्धलक्षाणां खरचित्तानुवर्तिनाम्
"चौदा हजार भयंकर कृत्य करणारे, शूर, लक्ष्य साधणारे आणि खराच्या इच्छेप्रमाणे वागणारे राक्षस तिथे आहेत."
ते त्विदानीं जनस्थाने वसमाना महाबलाः। सङ्गताः परमायत्ता रामेण सह संयुगे
आता त्या जनस्थानात राहणारे बलाढ्य राक्षस एकत्र आले आणि रामाशी युद्ध करण्यासाठी पूर्णपणे त्याच्यावर अवलंबून होते.
नानाशस्त्रप्रहरणाः खरप्रमुखराक्षसाः। तेन संजातरोषेण रामेण रणमूर्धनि
खराच्या नेतृत्वाखालील राक्षस वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज झाले होते, आणि युद्धाच्या मध्यभागी संतापलेला राम त्यांच्यासमोर उभा होता.
अनुक्त्वा परुषं किंचिच्छरैर्व्यापारितं धनुः। चतुर्दश सहस्राणि रक्षसामुग्रतेजसाम्
रामाने एकही कठोर शब्द न बोलता, फक्त आपल्या धनुष्यावर बाण चढवून, चौदा हजार भयंकर तेजस्वी राक्षसांचा संहार केला.
निहतानि शरैर्दीप्तैर्मानुषेण पदातिना। खरश्च निहतः संख्ये दूषणश्च निपातितः
त्या सर्वांना त्या मानव योद्ध्याने तेजस्वी बाणांनी ठार केले; युद्धात खराही मारला गेला आणि दूषणही खाली पाडला गेला.
हत्वा त्रिशिरसं चापि निर्भया दण्डकाः कृताः। पित्रा निरस्तः क्रुद्धेन सभार्यः क्षीणजीवितः
त्रिशिराचाही वध करून रामाने दंडकारण्य निर्भय केले; वडिलांच्या रागामुळे तो पत्नीसमवेत निर्वासित झाला असून त्याचे आयुष्य संपत आले आहे.
स हन्ता तस्य सैन्यस्य रामः क्षत्रियपांसनः। अशीलः कर्कशस्तीक्ष्णो मूर्खो लुब्धोऽजितेन्द्रियः
तो राम, त्या सैन्याचा संहार करणारा, क्षत्रियांचा कलंक आहे—धर्महीन, कठोर, निर्दयी, मूर्ख, लोभी आणि स्वसंयम नसलेला.
त्यक्तधर्मा त्वधर्मात्मा भूतानामहिते रतः। येन वैरं विनारण्ये सत्त्वमास्थाय केवलम्
त्याने धर्म सोडला आहे, अधर्मातच मन लावले आहे, आणि सर्व जीवांना त्रास देण्यातच त्याला आनंद वाटतो; कुणाशी वैर नसताना त्याने फक्त हिंसा पत्करली आहे.
कर्णनासापहारेण भगिनी मे विरूपिता। अस्य भार्यां जनस्थानात् सीतां सुरसुतोपमाम्
कर्ण आणि नाक कापून माझ्या बहिणीला विद्रूप केले; आता मी जनस्थानातून त्याची पत्नी, देवकन्येसारखी सीता, ताब्यात घेईन.
आनयिष्यामि विक्रम्य सहायस्तत्र मे भव। त्वया ह्यहं सहायेन पार्श्वस्थेन महाबल
मी तिच्यावर जबरदस्तीने अधिकार मिळवीन—तू मला मदतीला ये; तुझ्यासारखा बलवान सोबत असेल तर माझे काम नक्कीच साध्य होईल.
भ्रातृभिश्च सुरान् सर्वान् नाहमत्राभिचिन्तये। तत्सहायो भव त्वं मे समर्थो ह्यसि राक्षस
सर्व देव आणि त्यांचे भाऊ जरी आले तरी मला काहीच भीती नाही; म्हणून तूच माझा साथीदार हो, कारण तू हे नक्कीच करू शकतोस, हे राक्षसा.
वीर्ये युद्धे च दर्पे च न ह्यस्ति सदृशस्तव। उपायतो महान् शूरो महामायाविशारदः
शौर्य, युद्ध आणि अभिमान यात तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही; तू मोठा वीर आहेस, मोठ्या मायेत आणि डावपेचात कुशल आहेस.
एतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्समीपं निशाचर। शृणु तत् कर्म साहाय्ये यत् कार्यं वचनान्मम
याच कारणासाठी मी तुझ्याकडे आलो आहे, हे निशाचरा; माझ्या मदतीला काय करायचे ते नीट ऐक.
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः। आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर
तू सोन्यासारखा हरण होऊन, चांदीच्या ठिपक्यांनी सजलेला, त्या रामाच्या आश्रमाजवळ सीतेसमोर फिर.
त्वां तु निःसंशयं सीता दृष्ट्वा तु मृगरूपिणम्। गृह्यतामिति भर्तारं लक्ष्मणं चाभिधास्यति
तुला हरणाच्या रूपात पाहून, सीता नक्कीच आपल्या पतीला आणि लक्ष्मणाला तुला पकडायला सांगेल.
ततस्तयोरपाये तु शून्ये सीतां यथासुखम्। निराबाधो हरिष्यामि राहुश्चन्द्रप्रभामिव
मग दोघेही दूर गेल्यावर आणि जागा रिकामी झाल्यावर, मी सीतेला अगदी सहजपणे पकडीन, जसे राहू चंद्राच्या प्रकाशाला गिळतो.
ततः पश्चात् सुखं रामे भार्याहरणकर्शिते। विश्रब्धं प्रहरिष्यामि कृतार्थेनान्तरात्मना
नंतर, राम पत्नीच्या अपहरणाने दुःखी असताना, मी निवांतपणे त्याच्यावर वार करीन, कारण माझे उद्दिष्ट पूर्ण झालेले असेल आणि माझे मन संतुष्ट होईल.
तस्य रामकथां श्रुत्वा मारीचस्य महात्मनः। शुष्कं समभवद् वक्त्रं परित्रस्तो बभूव च
रावणाने रामाची गोष्ट सांगितल्यावर, महात्मा मारीचाचे तोंड कोरडे पडले आणि तो भीतीने थरथर कापू लागला.
ओष्ठौ परिलिहन् शुष्कौ नेत्रैरनिमिषैरिव। मृतभूत इवार्तस्तु रावणं समुदैक्षत
तो कोरडे ओठ चाटत, डोळे न हलवता, जणू काही मरण पावलेला, व्याकुळ अवस्थेत रावणाकडे पाहू लागला.