ततः शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्। सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह
शूर्पणखेचं अंगावर काटा आणणारं बोलणं ऐकून, त्यानं आपल्या मंत्र्यांशी सल्ला केला, परिस्थिती समजून घेतली आणि निघाला.
तत् कार्यमनुगम्यान्तर्यथावदुपलभ्य च। दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्
तो त्या कामाचा मागोवा घेत गेला, योग्य ती माहिती मिळवली आणि दोष-गुण, ताकद-कमजोरी यांचा विचार केला.
इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः। स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह
हेच करावं असं ठरवून, मनाशी निर्धार करून, तो ठाम बुद्धीने सुंदर रथशाळेकडे गेला.
यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नं राक्षसाधिपः। सूतं संचोदयामास रथः संयुज्यतामिति
रथशाळेत जाऊन, राक्षसांचा राजा लपून बसला आणि सारथ्याला सांगितलं, 'रथ तयार कर.'
एवमुक्तः क्षणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः। रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम्
असं सांगितल्यावर, हलक्या हालचाली करणारा कुशल सारथी क्षणातच त्याचा आवडता उत्तम रथ तयार करू लागला.
कामगं रथमास्थाय काञ्चनं रत्नभूषितम्। पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः कनकभूषणैः
इच्छेप्रमाणे जाणारा, सोनं आणि रत्नांनी मढवलेला, पिशाच्चासारखी तोंडं असलेल्या, सोन्याच्या अलंकारांनी सजवलेल्या घोड्यांनी जोडलेला रथ त्यानं चढला—
मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः। राक्षसाधिपतिः श्रीमान् ययौ नदनदीपतिम्
मेघासारखा गडगडाट करत, कुबेराचा भाऊ, तेजस्वी राक्षसांचा राजा, नद्या आणि वनांचा अधिपती असलेल्या स्थळी निघाला.
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः। स्निग्धवैदूर्यसंकाशस्तप्तकाञ्चनभूषणः
दहा तोंडांचा रावण, पांढऱ्या चवरी आणि छत्रासह, गुळगुळीत वैडूर्यसारखा चमकत, तापवलेल्या सोन्याच्या दागिन्यांनी मढलेला—
दशग्रीवो विंशतिभुजो दर्शनीयपरिच्छदः। त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्
दहा तोंडांचा, वीस भुजांचा, देखण्या वस्त्रालंकारांनी सजलेला, देवांचा शत्रू, ऋषींचा संहारक, दहा शिखर असलेल्या पर्वतासारखा—
कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः। विद्युन्मण्डलवान् मेघः सबलाक इवाम्बरे
इच्छेप्रमाणे जाणाऱ्या रथावर बसलेला राक्षसांचा राजा आकाशात विजेसह मेघासारखा शोभून दिसत होता.
सशैलसागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्। नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः
शैल, समुद्र आणि किनाऱ्यांचे प्रदेश, विविध फुलांनी-फळांनी बहरलेली हजारो झाडं, हे सर्व तो बलवान पाहू लागला.
शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिः समन्ततः। विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिरलंकृतम्
थंड, शुभ जलाने भरलेल्या कमळाच्या तलावांनी आणि प्रशस्त, यज्ञवेद्यांनी सजवलेल्या आश्रमांनी ते सर्वत्र सुशोभित झाले होते.
कदल्यटविसंशोभं नारिकेलोपशोभितम्। सालैस्तालैस्तमालैश्च तरुभिश्च सुपुष्पितैः
केळीच्या बनांनी, नारळाच्या झाडांनी, आणि साळ, ताड, तमाळ व इतर फुलांनी बहरलेल्या झाडांनी ते ठिकाण अधिक सुंदर दिसत होते.
अत्यन्तनियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः। नागैः सुपर्णैर्गन्धर्वैः किंनरैश्च सहस्रशः
अत्यंत संयमित आहार घेणाऱ्या महान ऋषी, तसेच हजारो नाग, सुपर्ण, गंधर्व आणि किन्नर यांनी ते स्थान शोभून गेले होते.
जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैश्चोपशोभितम्। आजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः
कामावर विजय मिळवलेल्या सिद्ध, चारण, आज, वैखानस, माष, वालखिल्य आणि मरीचिप या तपस्व्यांनी तेथे अधिक शोभा आणली होती.
दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्। क्रीडारतविधिज्ञाभिरप्सरोभिः सहस्रशः
असंख्य अप्सरा, दिव्य दागिने व हारांनी सजलेल्या, सुंदर रूपाच्या, खेळ व विधी जाणणाऱ्या, त्या ठिकाणी सर्वत्र वावरत होत्या.
सेवितं देवपत्नीभिः श्रीमतीभिरुपासितम्। देवदानवसङ्घैश्च चरितं त्वमृताशिभिः
देवतांच्या तेजस्वी पत्नींच्या सेवेला आणि त्यांच्या पूजेला पात्र असलेले, अमृतपान करणाऱ्या देव व दानवांच्या समूहांनी वर्दळलेले ते स्थान होते.
हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैः सम्प्रसादितम्। वैदूर्यप्रस्तरं स्निग्धं सान्द्रं सागरतेजसा
हंस, क्रौंच, प्लव आणि सारस पक्ष्यांनी भरलेले, सरोवराच्या काठावर मऊ, हिरवे वैडूर्य रत्न आणि समुद्रासारखी तेजस्विता असलेले ते दृश्य रम्य होते.
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च। तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः
सर्वत्र पांढऱ्या, विशाल, दिव्य हारांनी सजवलेल्या, वाद्य आणि गाण्याच्या आवाजांनी निनादणाऱ्या विमानांनी ते आकाश भरले होते.
तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्। गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः
तपस्येने सर्व लोकांवर विजय मिळवलेले, इच्छेनुसार संचार करणारे गंधर्व आणि अप्सरा यांना कुबेराचा भाऊ तेथे पाहतो.
निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः। वनानि पश्यन् सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च
सुगंधी रसाने ओथंबलेल्या, हजारो चंदनाच्या झाडांनी भरलेली, मनाला सुखावणारी आणि घ्राणेंद्रियाला आनंद देणारी वनराई त्याने पाहिली.
अगुरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च। तक्कोलानां च जात्यानां फलिनां च सुगन्धिनाम्
मुख्य अगरु, टक्कोल, जाती आणि इतर फळांनी आणि सुगंधाने भरलेल्या झाडांची व उपवनांचीही त्याने दृष्टी घेतली.
पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च। मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः
तमाळाच्या फुलांचे गंध, मिरीच्या झुडपांचे गट, आणि नदीच्या काठावर वाळत असलेल्या मुक्तांच्या राशी त्याला दिसल्या.
शैलानि प्रवरांश्चैव प्रवालनिचयांस्तथा। काञ्चनानि च शृङ्गाणि राजतानि तथैव च
उत्तम पर्वत, प्रवाळांचे ढीग, तसेच सोन्याची आणि चांदीची शिखरे त्याने पाहिली.
प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नान्यद्भुतानि च। धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैरावृतानि च
आकर्षक, स्वच्छ आणि अद्भुत असे झरे, संपत्ती व धान्याने समृद्ध प्रदेश, तसेच सुंदर स्त्रियांनी भरलेली ती भूमी त्याला दिसली.
हस्त्यश्वरथगाढानि नगराणि विलोकयन्। तं समं सर्वतः स्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्
हत्ती, घोडे आणि रथांनी गजबजलेल्या नगरी पाहताना, तो सर्वत्र सम, हिरवीगार आणि मऊ वाऱ्याने स्पर्शलेली भूमी पाहतो.
अनूपे सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्। तत्रापश्यत् स मेघाभं न्यग्रोधं मुनिभिर्वृतम्
सिंधू राजाच्या दलदलीत, स्वर्गासारखे एक स्थान त्याने पाहिले; तिथे मेघासारखा काळा, मुनींनी वेढलेला एक वडाचे झाड त्याला दिसले.
समन्ताद् यस्य ताः शाखाः शतयोजनमायताः। यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम्
त्या झाडाच्या फांद्या चारही बाजूंनी शंभर योजनांपर्यंत पसरलेल्या होत्या; त्यावरून एक हत्ती आणि एक मोठा कासव उचलण्यात आले.
भक्षार्थं गरुडः शाखामाजगाम महाबलः। तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः
अन्नासाठी बलाढ्य गरुड त्या फांदीवर आला; त्याच्या वजनाने, तो श्रेष्ठ पक्षी ती फांदी अचानक तोडून टाकतो.
सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्जाथ महाबलः। तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः
महाबली सुपर्णाने पानांनी दाट असलेली एक फांदी मोडली; तिथे वैखानस, माष, वालखिल्य आणि मरीचिप या ऋषी एकत्र जमले होते.