भ्राता चास्य महातेजा गुणतस्तुल्यविक्रमः। अनुरक्तश्च भक्तश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्
त्याचा भाऊही तेजस्वी, गुणाने आणि पराक्रमाने रामासारखाच आहे. तो अत्यंत प्रेमळ, भक्त, आणि बलवान—त्याचं नाव लक्ष्मण.
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली। रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः
तो खूपच तिखट, जिंकता न येणारा, विजयी, धाडसी, बुद्धिमान आणि बलवान आहे. तो रामाचा उजवा हात, नेहमी त्याचा प्राणासारखा जवळ असतो.
रामस्य तु विशालाक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना। धर्मपत्नी प्रिया नित्यं भर्तुः प्रियहिते रता
रामाची पत्नी, मोठ्या डोळ्यांची आणि पूर्ण चंद्रासारख्या चेहऱ्याची, कायम पतीच्या कल्याणात आणि आनंदात रमणारी आहे.
सा सुकेशी सुनासोरूः सुरूपा च यशस्विनी। देवतेव वनस्यास्य राजते श्रीरिवापरा
ती सुंदर केसांची, नाजूक नाकाची, सडपातळ आणि कीर्तीवान आहे. या वनात ती जणू एखादी देवी किंवा दुसरी लक्ष्मीच चमकत आहे.
तप्तकाञ्चनवर्णाभा रक्ततुङ्गनखी शुभा। सीता नाम वरारोहा वैदेही तनुमध्यमा
तिच्या अंगावर तांबड्या झळाळत्या नखांसह तप्त सोन्यासारखी कांती आहे. सडपातळ आणि सुंदर बांध्याची, वैदेही सिता नावाची ती आहे.
नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी। तथारूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले
मी या पृथ्वीवर अशी सुंदर स्त्री कधीच पाहिली नाही—ना ती देवी, ना गंधर्वी, ना यक्षी, ना किन्नरी.
यस्य सीता भवेद् भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेत्। अभिजीवेत् स सर्वेषु लोकेष्वपि पुरंदरात्
ज्याची पत्नी सिता आहे, जिला ती आनंदाने मिठी मारते, तो सर्व जगात इंद्रालाही मागे टाकेल.
सा सुशीला वपुःश्लाघ्या रूपेणाप्रतिमा भुवि। तवानुरूपा भार्या सा त्वं च तस्याः पतिर्वरः
ती सुशील, शरीराने वाखाणण्यासारखी, आणि रूपाने या पृथ्वीवर बरोबरी करणारी नाही. ती तुझ्या योग्य पत्नी होईल आणि तू तिचा उत्तम पती होशील.
तां तु विस्तीर्णजघनां पीनोत्तुङ्गपयोधराम्। भार्यार्थे तु तवानेतुमुद्यताहं वराननाम्
जिच्या कंबरेला भरदारपणा आहे, उन्नत आणि गोल स्तन आहेत, सुंदर चेहरा आहे, अशी ती स्त्री तुझ्या पत्नी म्हणून आणण्याचा मी निर्धार केला आहे.
विरूपितास्मि क्रूरेण लक्ष्मणेन महाभुज। तां तु दृष्ट्वाद्य वैदेहीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम्
माझं रूप लक्ष्मणानं, ज्याच्या भुजा बलवान आहेत, त्याच्या क्रूरपणामुळे विद्रूप झालं आहे; पण आज मी वैदेहीला, जिचा चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा आहे, पाहिलं—
मन्मथस्य शराणां च त्वं विधेयो भविष्यसि। यदि तस्यामभिप्रायो भार्यात्वे तव जायते। शीघ्रमुद्ध्रियतां पादो जयार्थमिह दक्षिणः
जर तुझ्या मनात तिच्याबद्दल पत्नी म्हणून इच्छा निर्माण झाली, तर तू कामदेवाच्या बाणांना बळी पडशील; म्हणून विजयासाठी तुझा उजवा पाय पटकन उचल.
रोचते यदि ते वाक्यं ममैतद् राक्षसेश्वर। क्रियतां निर्विशङ्केन वचनं मम रावण
राक्षसाधिपती, जर माझं बोलणं तुला आवडलं असेल, तर माझा सल्ला कोणतीही शंका न ठेवता अमलात आण, रावण.
विज्ञायैषामशक्तिं च क्रियतां च महाबल। सीता तवानवद्याङ्गी भार्यात्वे राक्षसेश्वर
त्यांची कमजोरी समजून घ्या आणि कृती करा, बलाढ्य रावण; निष्कलंक अंग असलेली सीता तुझी पत्नी व्हावी.
निशम्य रामेण शरैरजिह्मगै- र्हताञ्जनस्थानगतान् निशाचरान्। खरं च दृष्ट्वा निहतं च दूषणं त्वमद्य कृत्यं प्रतिपत्तुमर्हसि
रामाच्या सरळ बाणांनी जनस्थानात असलेल्या राक्षसांचा वध झाल्याचं ऐकून, खर आणि दूषण मारले गेलेलं पाहून, आता तू तुझं काम करायला हवं.
thumb|पञ्चत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चत्रिंशः सर्गः ॥३-
आता पस्तीसावा अध्याय ऐका.
ततः शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्। सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह
शूर्पणखेचं अंगावर काटा आणणारं बोलणं ऐकून, त्यानं आपल्या मंत्र्यांशी सल्ला केला, परिस्थिती समजून घेतली आणि निघाला.
तत् कार्यमनुगम्यान्तर्यथावदुपलभ्य च। दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्
तो त्या कामाचा मागोवा घेत गेला, योग्य ती माहिती मिळवली आणि दोष-गुण, ताकद-कमजोरी यांचा विचार केला.
इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः। स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह
हेच करावं असं ठरवून, मनाशी निर्धार करून, तो ठाम बुद्धीने सुंदर रथशाळेकडे गेला.
यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नं राक्षसाधिपः। सूतं संचोदयामास रथः संयुज्यतामिति
रथशाळेत जाऊन, राक्षसांचा राजा लपून बसला आणि सारथ्याला सांगितलं, 'रथ तयार कर.'
एवमुक्तः क्षणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः। रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम्
असं सांगितल्यावर, हलक्या हालचाली करणारा कुशल सारथी क्षणातच त्याचा आवडता उत्तम रथ तयार करू लागला.
कामगं रथमास्थाय काञ्चनं रत्नभूषितम्। पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः कनकभूषणैः
इच्छेप्रमाणे जाणारा, सोनं आणि रत्नांनी मढवलेला, पिशाच्चासारखी तोंडं असलेल्या, सोन्याच्या अलंकारांनी सजवलेल्या घोड्यांनी जोडलेला रथ त्यानं चढला—
मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः। राक्षसाधिपतिः श्रीमान् ययौ नदनदीपतिम्
मेघासारखा गडगडाट करत, कुबेराचा भाऊ, तेजस्वी राक्षसांचा राजा, नद्या आणि वनांचा अधिपती असलेल्या स्थळी निघाला.
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः। स्निग्धवैदूर्यसंकाशस्तप्तकाञ्चनभूषणः
दहा तोंडांचा रावण, पांढऱ्या चवरी आणि छत्रासह, गुळगुळीत वैडूर्यसारखा चमकत, तापवलेल्या सोन्याच्या दागिन्यांनी मढलेला—
दशग्रीवो विंशतिभुजो दर्शनीयपरिच्छदः। त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्
दहा तोंडांचा, वीस भुजांचा, देखण्या वस्त्रालंकारांनी सजलेला, देवांचा शत्रू, ऋषींचा संहारक, दहा शिखर असलेल्या पर्वतासारखा—
कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः। विद्युन्मण्डलवान् मेघः सबलाक इवाम्बरे
इच्छेप्रमाणे जाणाऱ्या रथावर बसलेला राक्षसांचा राजा आकाशात विजेसह मेघासारखा शोभून दिसत होता.
सशैलसागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्। नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः
शैल, समुद्र आणि किनाऱ्यांचे प्रदेश, विविध फुलांनी-फळांनी बहरलेली हजारो झाडं, हे सर्व तो बलवान पाहू लागला.
शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिः समन्ततः। विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिरलंकृतम्
थंड, शुभ जलाने भरलेल्या कमळाच्या तलावांनी आणि प्रशस्त, यज्ञवेद्यांनी सजवलेल्या आश्रमांनी ते सर्वत्र सुशोभित झाले होते.
कदल्यटविसंशोभं नारिकेलोपशोभितम्। सालैस्तालैस्तमालैश्च तरुभिश्च सुपुष्पितैः
केळीच्या बनांनी, नारळाच्या झाडांनी, आणि साळ, ताड, तमाळ व इतर फुलांनी बहरलेल्या झाडांनी ते ठिकाण अधिक सुंदर दिसत होते.
अत्यन्तनियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः। नागैः सुपर्णैर्गन्धर्वैः किंनरैश्च सहस्रशः
अत्यंत संयमित आहार घेणाऱ्या महान ऋषी, तसेच हजारो नाग, सुपर्ण, गंधर्व आणि किन्नर यांनी ते स्थान शोभून गेले होते.
जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैश्चोपशोभितम्। आजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः
कामावर विजय मिळवलेल्या सिद्ध, चारण, आज, वैखानस, माष, वालखिल्य आणि मरीचिप या तपस्व्यांनी तेथे अधिक शोभा आणली होती.