सा ददर्श विमानाग्रे रावणं दीप्ततेजसम्। उपोपविष्टं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम्
तीने रावणाला त्याच्या राजवाड्याच्या पुढे, मंत्र्यांसोबत बसलेला, तेजाने उजळून निघालेला, जणू मरुतांसोबत बसलेला इंद्रच पाहिला.
आसीनं सूर्यसंकाशे काञ्चने परमासने। रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तमिव पावकम्
तो सूर्यासारखा चमकणाऱ्या, सोन्याच्या उत्तम आसनावर बसलेला, सोन्याच्या वेदीवर, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होता.
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्। अजेयं समरे घोरं व्यात्ताननमिवान्तकम्
तो देव, गंधर्व, भूत आणि मोठ्या ऋषी यांच्यासाठीही युद्धात जिंकता न येणारा, भीषण आणि मोठ्या तोंडाचा, जणू मृत्यूच दिसत होता.
देवासुरविमर्देषु वज्राशनिकृतव्रणम्। ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसम्
देव आणि दैत्यांशी युद्धात वज्र आणि विजेच्या घावांनी जखमी झालेला, ऐरावताच्या सुळ्यांनी छातीवर ओरखडे पडलेला होता.
विंशद्भुजं दशग्रीवं दर्शनीयपरिच्छदम्। विशालवक्षसं वीरं राजलक्षणलक्षितम्
त्याला वीस हात, दहा डोकी, देखणे वस्त्र, रुंद छाती, शूर आणि राजचिन्हांनी युक्त असे रूप होते.
नद्धवैदूर्यसंकाशं तप्तकाञ्चनभूषणम्। सुभुजं शुक्लदशनं महास्यं पर्वतोपमम्
मण्यांसारख्या आणि तापलेल्या सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेला, बलवान हात, शुभ्र दात, मोठे तोंड आणि पर्वतासारखे शरीर त्याचे होते.
विष्णुचक्रनिपातैश्च शतशो देवसंयुगे। अन्यैः शस्त्रैः प्रहारैश्च महायुद्धेषु ताडितम्
त्याला विष्णूच्या चक्राने आणि इतर दिव्य अस्त्रांनी शेकडो वेळा मोठ्या युद्धात घाव बसले होते.
अहताङ्गैः समस्तैस्तं देवप्रहरणैस्तदा। अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम्
तरीही त्या सर्व देवास्त्रांनी त्याचे कोणतेही अंग मोडले गेले नव्हते, आणि तो स्थिर समुद्रही पटकन हलवू शकत होता.
क्षेप्तारं पर्वताग्राणां सुराणां च प्रमर्दनम्। उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम्
तो पर्वतशिखरे फेकू शकत असे, देवांना पराभूत करू शकत असे, धर्माचा नाश करू शकत असे आणि दुसऱ्यांच्या स्त्रियांना स्पर्श करत असे.
सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा। पुरीं भोगवतीं गत्वा पराजित्य च वासुकिम्
तो सर्व दिव्य अस्त्रांचा वापर करणारा, नेहमी यज्ञात विघ्न आणणारा, वासुकीला जिंकून भोगवती नगरीत प्रवेश करणारा होता.
तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः। कैलासं पर्वतं गत्वा विजित्य नरवाहनम्
त्याने तक्षकाची प्रिय पत्नी जिंकून तिला पळवली, नरवाहनाला हरवून कैलास पर्वतावर गेला.
विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः। वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम्
त्याने त्या कामनापूर्ती करणाऱ्या पुष्पक विमानाचा आणि चित्ररथ, नलिनी, नंदन ही दिव्य वनांचीही प्राप्ती केली.
विनाशयति यः क्रोधाद् देवोद्यानानि वीर्यवान्। चन्द्रसूर्यौ महाभागावुत्तिष्ठन्तौ परंतपौ
तो आपल्या क्रोधाने देवांची उद्याने नष्ट करीत असे, आणि आपल्या सामर्थ्याने चंद्रसूर्य यांना थांबवू शकत असे.
निवारयति बाहुभ्यां यः शैलशिखरोपमः। दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने
पर्वतशिखरांसारख्या हातांनी तो त्यांना रोखत असे, आणि मोठ्या वनात दहा हजार वर्षे कठोर तपश्चर्या केली होती.
पुरा स्वयंभुवे धीरः शिरांस्युपजहार यः। देवदानवगन्धर्वपिशाचपतगोरगैः
पूर्वी स्वयंभूच्या काळात, त्या धीर वीराने देव, दानव, गंधर्व, पिशाच, पक्षी आणि सर्प यांची डोकी छाटली होती.
अभयं यस्य संग्रामे मृत्युतो मानुषादृते। मन्त्रैरभिष्टुतं पुण्यमध्वरेषु द्विजातिभिः
युद्धात त्याला मनुष्याव्यतिरिक्त कोणाचाही मृत्यूचा भय नव्हते; यज्ञात द्विजांनी मंत्रांनी त्याचे स्तवन केले जाई आणि तो पुण्य मानला जाई.
हविर्धानेषु यः सोममुपहन्ति महाबलः। प्राप्तयज्ञहरं दुष्टं ब्रह्मघ्नं क्रूरकारिणम्
तो महाबली यज्ञातील सोम घेणारा, यज्ञ बिघडवणारा, दुष्ट, ब्राह्मणहंता आणि क्रूर कृत्य करणारा होता.
कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानामहिते रतम्। रावणं सर्वभूतानां सर्वलोकभयावहम्
कठोर, निर्दयी, लोकांच्या हानीत आनंद मानणारा, रावण सर्व प्राण्यांना आणि सर्व लोकांना भीती देणारा आहे.
राक्षसी भ्रातरं क्रूरं सा ददर्श महाबलम्। तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम्
ती राक्षसी आपल्या क्रूर आणि बलाढ्य भावाला, दिव्य वस्त्राभूषणांनी आणि दिव्य हारांनी शोभून दिसणाऱ्या, पाहते.
आसने सूपविष्टं तं काले कालमिवोद्यतम्। राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम्
तो राक्षसांचा राजा, पौलस्त्य कुलाचा तेजस्वी आणि थोर वंशज, आपल्या आसनावर बसलेला, योग्य वेळी प्रकटलेल्या काळासारखा दिसत होता.
उपगम्याब्रवीद् वाक्यं राक्षसी भयविह्वला। रावणं शत्रुहन्तारं मन्त्रिभिः परिवारितम्
ती राक्षसी भीतीने थरथरत रावणाजवळ गेली आणि मंत्र्यांनी वेढलेल्या, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या रावणाशी बोलली.
तमब्रवीद् दीप्तविशाललोचनं प्रदर्शयित्वा भयलोभमोहिता। सुदारुणं वाक्यमभीतचारिणी महात्मना शूर्पणखा विरूपिता
प्रखर आणि मोठ्या डोळ्यांच्या त्याच्याजवळ, भीती, लोभ आणि मोह दाखवत, निर्भयपणे, विद्रूप झालेली शूर्पणखा त्या अत्यंत भयंकर शब्दांनी बोलली.
thumb|त्रयस्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे त्रयस्त्रिंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील अरण्यकांडातील त्रयस्त्रिंश सर्ग ऐका.
ततः शूर्पणखा दीना रावणं लोकरावणम्। अमात्यमध्ये संक्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत्
मग दुःखी शूर्पणखा, रावणाला, जो जगाचा भयप्रद आहे, मंत्र्यांच्या मध्ये, रागाने कठोर शब्द बोलली.
प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः। समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे
भोगात मग्न, मनमानी करणारा आणि कोणाच्याही आड येऊ न देणारा, तुला निर्माण झालेलं हे भयंकर संकट समजतच नाही.
सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम्। लुब्धं न बहु मन्यन्ते श्मशानाग्निमिव प्रजाः
जो राजा नीच सुखांमध्ये गुंतलेला, वासनेच्या अधीन आणि लोभी असतो, त्याला प्रजेला किंमत नसते, जशी स्मशानातील आग दुर्लक्षित राहते.
स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति पार्थिवः। स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यैर्विनश्यति
जो राजा योग्य वेळी स्वतःची कामे करत नाही, तो स्वतः, त्याचं राज्य आणि ती कामे यांच्यासह नष्ट होतो.
अयुक्तचारं दुर्दर्शमस्वाधीनं नराधिपम्। वर्जयन्ति नरा दूरान्नदीपङ्कमिव द्विपाः
ज्याचे गुप्तहेर योग्य नाहीत, जो कठीणपणे भेटतो आणि स्वतःवर नियंत्रण नाही, अशा राजाला लोक दूर टाळतात, जसं हत्ती चिखलाने भरलेल्या नदीच्या काठीपासून दूर राहतात.
ये न रक्षन्ति विषयमस्वाधीनं नराधिपाः। ते न वृद्ध्या प्रकाशन्ते गिरयः सागरे यथा
जे राजे आपल्या प्रदेशाचे रक्षण करत नाहीत आणि स्वतःवर ताबा ठेवत नाहीत, त्यांना वाढती समृद्धी मिळत नाही, जशी समुद्रातील डोंगर दिसत नाहीत.
आत्मवद्भिर्विगृह्य त्वं देवगन्धर्वदानवैः। अयुक्तचारश्चपलः कथं राजा भविष्यसि
देव, गंधर्व आणि दानव ज्यांच्याकडे स्वतःवर ताबा आहे, त्यांच्याशी विरोध करताना, योग्य बुद्धी नसताना आणि अस्थिर असताना, तू राजा कसा होशील?