सताराग्रहनक्षत्रं नभश्चाप्यवसादयेत्। असौ रामस्तु सीदन्तीं श्रीमानभ्युद्धरेन्महीम्
तो आकाशातले तारे, ग्रह, नक्षत्रे खाली आणू शकतो; आणि तो तेजस्वी राम बुडणाऱ्या पृथ्वीला वर उचलू शकतो.
भित्त्वा वेलां समुद्रस्य लोकानाप्लावयेद् विभुः। वेगं वापि समुद्रस्य वायुं वा विधमेच्छरैः
समुद्राची काठ फोडून तो सगळ्या लोकांना पाण्यात बुडवू शकतो; आणि समुद्राचा किंवा वाऱ्याचा वेगही आपल्या बाणांनी थोपवू शकतो.
संहृत्य वा पुनर्लोकान् विक्रमेण महायशाः। शक्तः श्रेष्ठः स पुरुषः स्रष्टुं पुनरपि प्रजाः
तो आपल्या शौर्याने सगळ्या लोकांना मागे घेऊ शकतो आणि तो श्रेष्ठ पुरुष पुन्हा नव्याने सृष्टी निर्माण करण्यासही समर्थ आहे.
नहि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुं रणे त्वया। रक्षसां वापि लोकेन स्वर्गः पापजनैरिव
दशमुखा, तुला किंवा राक्षसांच्या जगाला युद्धात रामाला जिंकता येणार नाही, जसं पापी लोकांना स्वर्ग मिळत नाही.
न तं वध्यमहं मन्ये सर्वैर्देवासुरैरपि। अयं तस्य वधोपायस्तन्ममैकमनाः शृणु
माझ्या मते, सर्व देव आणि दैत्य मिळूनही त्याचा वध करू शकत नाहीत; पण त्याला मारण्याचा एक उपाय आहे—तो मी तुला एकाग्रपणे ऐकायला सांगतो.
भार्या तस्योत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा। श्यामा समविभक्ताङ्गी स्त्रीरत्नं रत्नभूषिता
त्याची पत्नी, जगात प्रसिद्ध असलेली, सिता नावाची, सडपातळ कंबरेची, सावळी, सुंदर बांध्याची, स्त्रियांमध्ये रत्नासारखी आणि रत्नांनी सजलेली आहे.
नैव देवी न गन्धर्वी नाप्सरा न च पन्नगी। तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषी तु कुतो भवेत्
ती कोणतीही देवी, गंधर्वी, अप्सरा किंवा नागकन्या यांच्याशीही तुलना होऊ शकत नाही; मग साध्या माणसाच्या स्त्रीची काय कथा!
अरोचयत तद्वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः। चिन्तयित्वा महाबाहुरकम्पनमुवाच ह
राक्षसांचा राजा रावणाला ते बोलणं आवडलं; विचार करून, त्या बलाढ्याने अकंपनाला उत्तर दिलं.
बाढं कल्यं गमिष्यामि ह्येकः सारथिना सह। आनेष्यामि च वैदेहीमिमां हृष्टो महापुरीम्
होय, प्रिय, मी लगेचच सारथ्यासोबत एकटाच जाईन; आनंदाने ही वैदेही परत आणीन आणि तिला महानगरात घेऊन येईन.
तदेवमुक्त्वा प्रययौ खरयुक्तेन रावणः। रथेनादित्यवर्णेन दिशः सर्वाः प्रकाशयन्
असं म्हणून रावण खच्चरांनी ओढलेल्या, सूर्यासारखा तेजस्वी रथावर बसून, सर्व दिशांना उजळवत निघून गेला.
स रथो राक्षसेन्द्रस्य नक्षत्रपथगो महान्। चञ्चूर्यमाणः शुशुभे जलदे चन्द्रमा इव
राक्षसाधिपतीचा तो मोठा रथ, ताऱ्यांच्या मार्गावरून जात होता, आणि मेघांमधील चंद्रासारखा गडगडत झळकत होता.
स दूरे चाश्रमं गत्वा ताटकेयमुपागमत्। मारीचेनार्चितो राजा भक्ष्यभोज्यैरमानुषैः
रावण दूरवर जाऊन ताटकेच्या आश्रमाजवळ पोहोचला; तिथे मारीचाने त्याचं अमानुष खाण्यापिण्याच्या पदार्थांनी स्वागत केलं.
तं स्वयं पूजयित्वा तु आसनेनोदकेन च। अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत्
स्वतः त्याला आसन व पाणी देऊन, आणि हितगुजाने बोलून, मारीचाने रावणाला विचारलं.
कच्चित् सकुशलं राजँल्लोकानां राक्षसाधिप। आशङ्के नाधिजाने त्वं यतस्तूर्णमुपागतः
राजा, राक्षसांचा अधिपती, तुझ्या लोकांचं सगळं ठीक आहे ना? मी आश्चर्यचकित आहे, कारण तुला इतक्या घाईने इथे का यावं लागलं, हे मला माहीत नाही.
एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः। ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद् वाक्यकोविदः
मारीचाने असं विचारल्यावर, तेजस्वी आणि बोलण्यात कुशल रावणाने पुढील शब्द सांगितले.
आरक्षो मे हतस्तात रामेणाक्लिष्टकारिणा। जनस्थानमवध्यं तत् सर्वं युधि निपातितम्
माझा रक्षण करणारा, रामाने, जो निष्कलंक आहे, त्याने मारला; जनस्थान, जे अजेय होतं, ते युद्धात पूर्णपणे नष्ट झालं.
तस्य मे कुरु साचिव्यं तस्य भार्यापहारणे। राक्षसेन्द्रवचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यमब्रवीत्
म्हणून, त्याच्या पत्नीचं अपहरण करण्यासाठी मला मदत कर; राक्षसाधिपतीचं हे बोलणं ऐकून मारीचाने उत्तर दिलं.
आख्याता केन वा सीता मित्ररूपेण शत्रुणा। त्वया राक्षसशार्दूल को न नन्दति नन्दितः
सीतेची माहिती तुला कोणत्या मित्ररूप शत्रूने दिली? राक्षसांमध्ये वाघासारख्या तुझ्यासोबत आनंदी असलेला कोण आनंदी होत नाही?
सीतामिहानयस्वेति को ब्रवीति ब्रवीहि मे। रक्षोलोकस्य सर्वस्य कः शृङ्गं छेत्तुमिच्छति
‘सीतेला इथे आण’ असं तुला कोण म्हणतं? मला सांग. सर्व राक्षसांमध्ये स्वतःचं शिंग कापावं असं कोणाला वाटतं?
प्रोत्साहयति यश्च त्वां स च शत्रुरसंशयम्। आशीविषमुखाद् दंष्ट्रामुद्धर्तुं चेच्छति त्वया
जो तुला प्रोत्साहन देतो, तोही नक्कीच तुझा शत्रू आहे; कारण तो तुला विषारी सापाच्या तोंडातून दात काढायला सांगतो.
कर्मणानेन केनासि कापथं प्रतिपादितः। सुखसुप्तस्य ते राजन् प्रहृतं केन मूर्धनि
कोणाच्या कृतीमुळे तू या वाईट मार्गावर लागला आहेस? राजा, सुखाने झोपलेल्या तुझ्या डोक्यावर कोणाने घाव घातला?
विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त- तेजोमदः संस्थितदोर्विषाणः। उदीक्षितुं रावण नेह युक्तः स संयुगे राघवगन्धहस्ती
जो शुद्ध वंशाचा, तेजाने गर्विष्ठ, आणि बलवान हत्तीच्या सुळेप्रमाणे स्थिर आहे, रावण, अशा राघवाशी युद्धात भिडणं योग्य नाही.
असौ रणान्तःस्थितिसंधिवालो विदग्धरक्षोमृगहा नृसिंहः। सुप्तस्त्वया बोधयितुं न शक्यः शराङ्गपूर्णो निशितासिदंष्ट्रः
तो पुरुषसिंह, युद्धात कुशल, चतुर राक्षसांचा संहार करणारा, रणभूमीत उभा आहे; बाणांनी आणि तीक्ष्ण तलवारीच्या दातांनी भरलेला असताना, त्याला झोपेतून जागं करणं तुझ्या हातात नाही.
चापापहारे भुजवेगपङ्के शरोर्मिमाले सुमहाहवौघे। न रामपातालमुखेऽतिघोरे प्रस्कन्दितुं राक्षसराज युक्तम्
त्याच्या भुजाशक्तीच्या चिखलात, मोठ्या युद्धाच्या लाटांत, बाणांच्या लहरींमध्ये आणि धनुष्य हिसकावण्यात—राक्षसराजा, रामाच्या भयानक तोंडात, म्हणजेच पाताळात उडी घेणं योग्य नाही.
प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र लङ्कां प्रसन्नो भव साधु गच्छ। त्वं स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यं रामः सभार्यो रमतां वनेषु
लंकाधिपती, राक्षसाधिपती, कृपा कर, प्रसन्न हो, लंकेत परत जा. नेहमी आपल्या पत्नींसोबत आनंद मान, रामही आपल्या पत्नीबरोबर वनात सुखाने राहू दे.
एवमुक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः। न्यवर्तत पुरीं लङ्कां विवेश च गृहोत्तमम्
मारीचाने असं सांगितल्यावर, दशमुख रावण मागे वळला आणि लंकेतल्या आपल्या उत्तम घरात गेला.
thumb|द्वात्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे द्वात्रिंशः सर्गः ॥३-
आता एकतीसाव्या सर्गाचे वाचन करा.
ततः शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश। हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम्
तेव्हा शूर्पणखेला दिसले की, चौदा हजार भयंकर आणि बलाढ्य राक्षसांना एकट्या रामाने ठार मारले आहे.
दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसं रणे। दृष्ट्वा पुनर्महानादान् ननाद जलदोपमा
दूषण, खर आणि त्रिशिरा हे युद्धात मारले गेलेले तिने पाहिले, आणि मग ती पुन्हा ढगासारखी मोठ्या आवाजात किंचाळली.
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतमन्यैः सुदुष्करम्। जगाम परमोद्विग्ना लङ्कां रावणपालिताम्
रामाने जे कार्य केले, ते इतरांसाठी फार कठीण होते, ते पाहून ती खूपच घाबरली आणि रावणाच्या लंकेत गेली.