शरैरभ्यकिरत् सैन्यं सर्वतः सहदूषणम्। ततः सेनापतिः क्रुद्धो दूषणः शत्रुदूषणः
त्याने सर्व बाजूंनी दूषणासह सैन्यावर बाणांचा मारा केला; तेव्हा क्रुद्ध सेनापती दूषण, जो शत्रूंचा नाश करणारा आहे—
शरैरशनिकल्पैस्तं राघवं समवारयत्। ततो रामः सुसंक्रुद्धः क्षुरेणास्य महद् धनुः
त्याने वज्रासारख्या बाणांनी राघवाला अडवले; मग रामाने प्रचंड संतापाने धारदार बाणाने त्याचे मोठे धनुष्य कापले.
चिच्छेद समरे वीरश्चर्तुभिश्चतुरो हयान्। हत्वा चाश्वान् शरैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रेण सारथेः
त्या वीराने युद्धात त्याचे धनुष्य कापले आणि चार बाणांनी त्याचे चारही घोडे मारले.
शिरो जहार तद्रक्षस्त्रिभिर्विव्याध वक्षसि। स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
तीक्ष्ण बाणांनी त्याने घोडे मारले आणि अर्धचंद्र बाणाने सारथ्याचे डोके उडवले; तीन बाणांनी त्या राक्षसाच्या छातीला भोसकले.
जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं रोमहर्षणम्। वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्याभिमर्दनम्
धनुष्य, रथ, घोडे आणि सारथी हरपल्यावर, त्याने सोन्याच्या पट्ट्यांनी मढवलेली, पर्वतशिखरासारखी, देवांच्या सैन्याचा नाश करणारी भयंकर गदा उचलली.
आयसैः शङ्कुभिस्तीक्ष्णैः कीर्णं परवसोक्षितम्। वज्राशनिसमस्पर्शं परगोपुरदारणम्
ती गदा तीक्ष्ण लोखंडी काट्यांनी मढवलेली, रक्त व मेदाने माखलेली, वज्र आणि विजेसारखी स्पर्श असलेली, शत्रूंच्या किल्ल्यांचा भेद करणारी होती.
तं महोरगसंकाशं प्रगृह्य परिघं रणे। दूषणोऽभ्यपतद् रामं क्रूरकर्मा निशाचरः
ती महोरगासारखी गदा उचलून, क्रूर कर्म करणारा निशाचर दूषण रणभूमीत रामावर झेपावला.
तस्याभिपतमानस्य दूषणस्य च राघवः। द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद सहस्ताभरणौ भुजौ
दूषण झेपावत असताना, राघवाने दोन बाणांनी त्याचे दागिन्यांनी सुशोभित दोन्ही हात छाटले.
भ्रष्टस्तस्य महाकायः पपात रणमूर्धनि। परिघश्छिन्नहस्तस्य शक्रध्वज इवाग्रतः
त्याचा तो विशाल देह रणभूमीवर कोसळला, त्याचा हात व लोखंडी गदा तुटल्यामुळे तो जणू इंद्राचा ध्वजच समोर पडल्यासारखा दिसला.
कराभ्यां च विकीर्णाभ्यां पपात भुवि दूषणः। विषाणाभ्यां विशीर्णाभ्यां मनस्वीव महागजः
दूषणाचे दोन्ही हात तुटले आणि तो जमिनीवर पडला, जणू मोठ्या हत्तीचे दात तुटले असता तो पडतो तसा.
दृष्ट्वा तं पतितं भूमौ दूषणं निहतं रणे। साधु साध्विति काकुत्स्थं सर्वभूतान्यपूजयन्
रणात दूषण पडलेला आणि मारलेला पाहून सर्व जीवांनी 'शाबास! शाबास!' असे म्हणत काकुत्स्थाचे गौरव केले.
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धास्त्रयः सेनाग्रयायिनः। संहत्याभ्यद्रवन् रामं मृत्युपाशावपाशिताः
त्याच वेळी, तीन रागावलेले सेनापती जणू मृत्यूच्या फासात अडकले आहेत असे वाटावे, एकत्र येऊन रामावर तुटून पडले.
महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी च महाबलः। महाकपालो विपुलं शूलमुद्यम्य राक्षसः
महाकपाल, स्थूलाक्ष आणि बलवान प्रमाथी—महाकपाल नावाचा राक्षस मोठे भाले उचलून उभा राहिला.
स्थूलाक्षः पट्टिशं गृह्य प्रमाथी च परश्वधम्। दृष्ट्वैवापततस्तांस्तु राघवः सायकैः शितैः
स्थूलाक्षाने पत्तिश उचलला आणि प्रमाथीने परशु घेतला; ते तिघे धावत येताना पाहून राघवाने तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना सामोरे गेले.
तीक्ष्णाग्रैः प्रतिजग्राह सम्प्राप्तानतिथीनिव। महाकपालस्य शिरश्चिच्छेद रघुनन्दनः
रघुनंदनाने तीक्ष्ण टोक असलेल्या बाणांनी जणू अवांच्छित पाहुण्यांचे स्वागत करावे तसे त्यांना रोखले आणि महाकपालाचे डोके छाटले.
असंख्येयैस्तु बाणौघैः प्रममाथ प्रमाथिनम्। स्थूलाक्षस्याक्षिणी स्थूले पूरयामास सायकैः
अगणित बाणांच्या वर्षावाने त्याने प्रमाथीला चिरडून टाकले आणि स्थूलाक्षाच्या मोठ्या डोळ्यांमध्ये बाण घालून भरून टाकले.
स पपात हतो भूमौ विटपीव महाद्रुमः। दूषणस्यानुगान् पञ्चसाहस्रान् कुपितः क्षणात्
तो जमिनीवर पडला, जणू मोठ्या झाडाची फांदी तुटली की ते पडते तसे; आणि रामाने रागाने क्षणात दूषणाचे पाच हजार अनुयायी नष्ट केले.
हत्वा तु पञ्चसाहस्रैरनयद् यमसादनम्। दूषणं निहतं श्रुत्वा तस्य चैव पदानुगान्
त्या पाच हजारांना ठार मारून त्यांना यमाच्या घरात पाठवले; दूषण आणि त्याचे अनुयायी मारले गेले हे कळताच,
व्यादिदेश खरः क्रुद्धः सेनाध्यक्षान् महाबलान्। अयं विनिहतः संख्ये दूषणः सपदानुगः
खराने रागाने बलवान सेनापतींना आज्ञा दिली: 'दूषण आणि त्याचे अनुयायी युद्धात मारले गेले आहेत.'
महत्या सेनया सार्धं युद्ध्वा रामं कुमानुषम्। शस्त्रैर्नानाविधाकारैर्हनध्वं सर्वराक्षसाः
'मोठ्या सैन्यासह त्या केवळ माणूस असलेल्या रामाशी लढा; सर्व राक्षसांनी विविध शस्त्रांनी त्याचा नाश करा!'
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः। हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः
दुर्जय करवीराक्ष, कठोर परुष, काळकर्मुक, हेममाळी, महामाळी, सर्पास्य आणि रुधिराशन—
द्वादशैते महावीर्या बलाध्यक्षाः ससैनिकाः। राममेवाभ्यधावन्त विसृजन्तः शरोत्तमान्
हे बारा पराक्रमी, आपल्या सैन्यासह सेनापती, उत्तम बाण सोडत रामावर तुटून पडले.
ततः पावकसंकाशैर्हेमवज्रविभूषितैः। जघान शेषं तेजस्वी तस्य सैन्यस्य सायकैः
मग तेजस्वी रामाने सोन्याने व वज्राने शोभलेल्या, अग्नीसारखे चमकणारे बाण सोडून उरलेल्या सैन्याचा संहार केला.
ते रुक्मपुङ्खा विशिखाः सधूमा इव पावकाः। निजघ्नुस्तानि रक्षांसि वज्रा इव महाद्रुमान्
सोन्याच्या पिसांनी सजलेले ते बाण धुरकट ज्वाळांसारखे चमकत होते आणि वज्रासारखे मोठ्या झाडांना फाडतात तसे त्यांनी राक्षसांचा नाश केला.
रक्षसां तु शतं रामः शतेनैकेन किर्णना। सहस्रं तु सहस्रेण जघान रणमूर्धनि
रामाने शंभर राक्षसांना शंभर बाणांनी आणि हजार राक्षसांना हजार बाणांनी रणभूमीवर ठार केले.
तैर्भिन्नवर्माभरणाश्छिन्नभिन्नशरासनाः। निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां रजनीचराः
त्यांचे कवच व दागिने तुटलेले, धनुष्ये मोडलेली, रक्ताने माखलेले ते रात्री हिंडणारे राक्षस जमिनीवर कोसळले.
तैर्मुक्तकेशैः समरे पतितैः शोणितोक्षितैः। विस्तीर्णा वसुधा कृत्स्ना महावेदिः कुशैरिव
त्या युद्धात पडलेल्या, मोकळ्या केसांनी आणि रक्ताने माखलेल्या राक्षसांनी सगळी जमीन जणू मोठ्या यज्ञवेदीवर कुश घातल्यासारखी व्यापली होती.
तत्क्षणे तु महाघोरं वनं निहतराक्षसम्। बभूव निरयप्रख्यं मांसशोणितकर्दमम्
त्या क्षणी, राक्षसांच्या मृतदेहांनी भरलेलं ते जंगल अतिशय भयंकर दिसू लागलं; तेथील मांस आणि रक्त यामुळे ते नरकासारखं घाण झालं होतं.
चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। हतान्येकेन रामेण मानुषेण पदातिना
भयंकर कृत्ये करणारे चौदा हजार राक्षस रामाने, एकट्याने, पायदळावर लढत असतानाच मारले.
तस्य सैन्यस्य सर्वस्य खरः शेषो महारथः। राक्षसस्त्रिशिराश्चैव रामश्च रिपुसूदनः
त्या संपूर्ण सैन्यात फक्त खर हा बलाढ्य रथी, त्रिशिरा हा राक्षस आणि शत्रूंचा नाश करणारा राम एवढेच उरले.