स खरस्याज्ञया सूतस्तुरगान् समचोदयत्। यत्र रामो महाबाहुरेको धुन्वन् धनुः स्थितः
खराच्या आज्ञेने सारथ्याने घोड्यांना तिथे नेलं, जिथे महाबाहू राम एकटा धनुष्य फिरवत उभा होता.
तं तु निष्पतितं दृष्ट्वा सर्वतो रजनीचराः। मुञ्चमाना महानादं सचिवाः पर्यवारयन्
त्याला पुढे येताना पाहून, सर्व रात्रभर हिंडणारे राक्षस आणि त्याचे मंत्री मोठ्या आवाजात ओरडत त्याच्या भोवती जमले.
स तेषां यातुधानानां मध्ये रथगतः खरः। बभूव मध्ये ताराणां लोहिताङ्ग इवोदितः
रथावर उभा असलेला खर त्या राक्षसांच्या मध्ये जणू ताऱ्यांमध्ये उगवलेला लाल तारा (मंगळ) भासू लागला.
ततः शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम्। अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः
मग खराने हजारो बाणांनी अप्रतिम सामर्थ्य असलेल्या रामावर हल्ला केला आणि रणभूमीत मोठ्या आवाजात गर्जना केली.
ततस्तं भीमधन्वानं क्रुद्धाः सर्वे निशाचराः। रामं नानाविधैः शस्त्रैरभ्यवर्षन्त दुर्जयम्
त्यावेळी सर्व संतप्त राक्षसांनी, भयंकर धनुष्य असलेल्या आणि जिंकता न येणाऱ्या रामावर अनेक प्रकारच्या शस्त्रांनी हल्ला चढवला.
मुद्गरैरायसैः शूलैः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः। राक्षसाः समरे शूरं निजघ्नू रोषतत्पराः
रागाने पेटलेल्या राक्षसांनी रणभूमीत शूर रामावर गदा, लोखंडी भाले, भाला, तलवारी आणि कुऱ्हाडी यांनी वार केले.
ते बलाहकसंकाशा महाकाया महाबलाः। अभ्यधावन्त काकुत्स्थं रथैर्वाजिभिरेव च
मेघासारखे विशाल आणि बलाढ्य असलेले ते राक्षस रथ आणि घोड्यांवर बसून काकुत्स्थ रामावर तुटून पडले.
गजैः पर्वतकूटाभै रामं युद्धे जिघांसवः। ते रामे शरवर्षाणि व्यसृजन् रक्षसां गणाः
डोंगरासारख्या मोठ्या हत्तींसह, रामाला युद्धात मारण्याच्या इच्छेने ते राक्षस सैन्य रामावर बाणांचा वर्षाव करू लागले.
शैलेन्द्रमिव धाराभिर्वर्षमाणा महाघनाः। सर्वैः परिवृतो रामो राक्षसैः क्रूरदर्शनैः
भीषण रूप असलेल्या सर्व राक्षसांनी वेढलेल्या रामाचे रूप जणू एखाद्या पर्वतासारखे होते, ज्यावर मोठे मेघ पाऊस पाडत आहेत.
तिथिष्विव महादेवो वृतः पारिषदां गणैः। तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः स राघवः
जसे एखाद्या सणाच्या दिवशी महादेव आपल्या सेवकांच्या गटांनी वेढलेले असतात, तसे ते यक्षांनी सोडलेली शस्त्रे राघव रामाने स्वीकारली.
प्रतिजग्राह विशिखैर्नद्योघानिव सागरः। स तैः प्रहरणैर्घोरैर्भिन्नगात्रो न विव्यथे
रामाने त्या शस्त्रांना बाणांनी परतवले, जसे समुद्र नद्यांचे पूर आपल्यात सामावतो; ती भीषण शस्त्रे अंगावर लागली तरी तो डगमगला नाही.
रामः प्रदीप्तैर्बहुभिर्वज्रैरिव महाचलः। स विद्धः क्षतजादिग्धः सर्वगात्रेषु राघवः
रामाचा सर्व देह बाणांनी छिन्नभिन्न झाला आणि रक्ताने माखला गेला, तेव्हा तो जणू अनेक प्रज्वलित वज्रांनी घायाळ झालेला मोठा पर्वतच वाटत होता.
बभूव रामः संध्याभ्रैर्दिवाकर इवावृतः। विषेदुर्देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः
राम जणू संध्याकाळच्या मेघांनी झाकलेला सूर्यच दिसत होता; हे पाहून देव, गंधर्व, सिद्ध आणि मोठे ऋषी निराश झाले.
एकं सहस्रैर्बहुभिस्तदा दृष्ट्वा समावृतम्। ततो रामस्तु संक्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः
त्याला एकट्याला हजारोंनी वेढलेले पाहून, मग राम संतापून, वर्तुळाकार उभा राहून धनुष्य सज्ज करू लागला.
ससर्ज निशितान् बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः। दुरावारान् दुर्विषहान् कालपाशोपमान् रणे
रामाने रणभूमीत शेकडो-हजारो धारदार बाण सोडले, जे कोणालाही थांबवता किंवा सहन करता येणार नाहीत, मृत्यूच्या फासासारखे.
मुमोच लीलया कङ्कपत्रान् काञ्चनभूषणान्। ते शराः शत्रुसैन्येषु मुक्ता रामेण लीलया
रामाने सहजतेने सोन्याने सजवलेले, पक्ष्यांच्या पिसांनी युक्त बाण सोडले; हे बाण शत्रूंच्या सैन्यावर खेळता खेळता पडले.
आददू रक्षसां प्राणान् पाशाः कालकृता इव। भित्त्वा राक्षसदेहांस्तांस्ते शरा रुधिराप्लुताः
मृत्यूच्या फासासारखे ते बाण राक्षसांचे प्राण घेऊ लागले; राक्षसांच्या देहांना भेदून, ते बाण रक्ताने माखले गेले.
अन्तरिक्षगता रेजुर्दीप्ताग्निसमतेजसः। असंख्येयास्तु रामस्य सायकाश्चापमण्डलात्
आकाशात गेलेले ते बाण प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होते; रामाच्या धनुष्याच्या वर्तुळातून असंख्य बाण निघत होते.
विनिष्पेतुरतीवोग्रा रक्षःप्राणापहारिणः। तैर्धनूंषि ध्वजाग्राणि चर्माणि कवचानि च
ते अत्यंत भयंकर बाण राक्षसांचे प्राण घेणारे होते; त्यांच्याने रामाने धनुष्ये, ध्वजांच्या टोकां, ढाली आणि कवचं कापली.
बाहून् सहस्ताभरणानूरून् करिकरोपमान्। चिच्छेद रामः समरे शतशोऽथ सहस्रशः
रामाने रणभूमीत शेकडो-हजारो कडेवर दागिने असलेले हात आणि हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे जाडजूड मांड्या छाटल्या.
हयान् काञ्चनसंनाहान् रथयुक्तान् ससारथीन्। गजांश्च सगजारोहान् सहयान् सादिनस्तदा
त्याने सोन्याच्या सजावटीने युक्त अशा रथाला जोडलेले घोडे आणि त्यांच्या सारथ्यांसह, तसेच हत्ती आणि त्यांचे स्वार, आणि घोडेस्वार यांनाही मारले.
चिच्छिदुर्बिभिदुश्चैव रामबाणा गुणच्युताः। पदातीन् समरे हत्वा ह्यनयद् यमसादनम्
रामाच्या धनुष्याच्या प्रत्यंगावरून सुटलेले बाण त्यांना फोडू लागले; रणभूमीत पायदळ सैनिकांना ठार मारून त्यांना यमाच्या निवासस्थानी पाठवले.
तत्सैन्यं विविधैर्बाणैरर्दितं मर्मभेदिभिः। न रामेण सुखं लेभे शुष्कं वनमिवाग्निना
त्या सैन्यावर रामाने अनेक प्रकारच्या बाणांनी, ज्या त्यांच्या जीवावर घाव घालत होत्या, असा मारा केला की त्यांना कुठेच दिलासा मिळाला नाही; जसे कोरड्या जंगलाला आगीतून सुटका मिळत नाही.
केचिद् भीमबलाः शूराः प्रासान् शूलान् परश्वधान्। चिक्षिपुः परमक्रुद्धा रामाय रजनीचराः
त्यातले काही भयंकर बळाचे आणि शूर राक्षस, प्रचंड रागाने रामावर भाले, शूळ, कुऱ्हाडी फेकू लागले.
तेषां बाणैर्महाबाहुः शस्त्राण्यावार्य वीर्यवान्। जहार समरे प्राणांश्चिच्छेद च शिरोधरान्
महाबाहू, पराक्रमी रामाने त्यांच्या शस्त्रांना आपल्या बाणांनी थोपवले आणि युद्धात त्यांचे प्राण घेतले, तसेच त्यांच्या मानेवरचे डोके छाटले.
ते छिन्नशिरसः पेतुश्छिन्नचर्मशरासनाः। सुपर्णवातविक्षिप्ता जगत्यां पादपा यथा
ज्यांची डोकी छाटली गेली, ढाली आणि धनुष्ये तुटली, असे राक्षस वाऱ्याने उडवलेल्या झाडांसारखे पृथ्वीवर पडले.
अवशिष्टाश्च ये तत्र विषण्णास्ते निशाचराः। खरमेवाभ्यधावन्त शरणार्थं शराहताः
जे काही राक्षस तिथे उरले, ते बाणांनी जखमी होऊन निराश झाले आणि आश्रयासाठी खराकडे पळाले.
तान् सर्वान् धनुरादाय समाश्वास्य च दूषणः। अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धः क्रुद्धं क्रुद्ध इवान्तकः
दूषणाने धनुष्य उचलले, सर्वांना धीर दिला आणि प्रचंड संतापाने, जणू मृत्यूच रागावला आहे असा, पुढे झेपावला.
निवृत्तास्तु पुनः सर्वे दूषणाश्रयनिर्भयाः। राममेवाभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः
दूषणाच्या आधाराने निर्भय झालेले सर्व राक्षस परत फिरले आणि साळ, ताडाची झाडे व दगड शस्त्र म्हणून घेऊन रामावर तुटून पडले.
शूलमुद्गरहस्ताश्च पाशहस्ता महाबलाः। सृजन्तः शरवर्षाणि शस्त्रवर्षाणि संयुगे
शूळ, गदा, दोर हातात घेऊन, प्रचंड बळाचे ते राक्षस युद्धात बाणांचा आणि शस्त्रांचा पाऊस पाडू लागले.