ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः। समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षया
मग देव, गंधर्व, सिद्ध आणि चारण हे सर्व महात्मे युद्ध पाहण्यासाठी एकत्र जमले.
ऋषयश्च महात्मानो लोके ब्रह्मर्षिसत्तमाः। समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः
आणि ब्रह्मर्षींमध्ये श्रेष्ठ असणारे महात्मा ऋषीही एकत्र आले आणि ते पुण्यवान एकमेकांशी बोलू लागले.
स्वस्ति गोब्राह्मणानां च लोकानां चेति संस्थिताः। जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान्
गायी, ब्राह्मण आणि सर्व लोकांचे कल्याण व्हावे! युद्धात राघवाने पौलस्त्य आणि निशाचरांवर विजय मिळवावा!
चक्रहस्तो यथा युद्धे सर्वानसुरपुंगवान्। एवमुक्त्वा पुनः प्रोचुरालोक्य च परस्परम्
जसा चक्रधारी युद्धात सर्व असुरांचा नाश करतो, तसं म्हणून त्यांनी पुन्हा एकमेकांकडे पाहत बोलायला सुरुवात केली.
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। एकश्च रामो धर्मात्मा कथं युद्धं भविष्यति
भयंकर कर्म करणारे चौदा हजार राक्षस आणि एकटा धर्मात्मा राम—हे युद्ध कसं होईल?
आविष्टं तेजसा रामं संग्रामशिरसि स्थितम्। दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि भयाद् विव्यथिरे तदा
युद्धाच्या अग्रभागी उभा असलेला, तेजाने उजळलेला राम पाहून सगळ्या जीवांना भीतीने धडधडू लागलं.
रूपमप्रतिमं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः। बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव महात्मनः
अक्लिष्ट कर्म असलेल्या रामाचं रूप त्या क्षणी इतकं अद्वितीय झालं, की रागावलेल्या महात्मा रुद्रासारखं वाटू लागलं.
इति सम्भाष्यमाणे तु देवगन्धर्वचारणैः। ततो गम्भीरनिर्ह्रादं घोरचर्मायुधध्वजम्
देव, गंधर्व आणि चारण असे बोलत असताना, तेव्हा भयंकर चर्म, शस्त्र आणि ध्वज घेऊन, गडद आणि भीषण गर्जना करणारा एक मोठा सैन्यसमूह उभा राहिला.
अनीकं यातुधानानां समन्तात् प्रत्यपद्यत। वीरालापान् विसृजतामन्योन्यमभिगच्छताम्
रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांची ती फळी सर्व बाजूंनी जमली, वीरांची गर्जना करत आणि एकमेकांकडे झेपावत होती.
चापानि विस्फारयतां जृम्भतां चाप्यभीक्ष्णशः। विप्रघुष्टस्वनानां च दुन्दुभींश्चापि निघ्नताम्
ते आपापली धनुष्ये सतत ताणू लागले, वारंवार आळस देत होते; त्यांच्या आवाजाचा आणि डफ वाजवण्याचा गडद गजर आसमंतात घुमू लागला.
तेषां सुतुमुलः शब्दः पूरयामास तद् वनम्। तेन शब्देन वित्रस्ताः श्वापदा वनचारिणः
त्या राक्षसांच्या प्रचंड गोंगाटाने ते जंगल भरून गेलं; त्या आवाजाने घाबरून जंगली जनावरे तिथून पळून गेली.
दुद्रुवुर्यत्र निःशब्दं पृष्ठतो नावलोकयन्। तच्चानीकं महावेगं रामं समनुवर्तत
ती जनावरे जिथे शांतता होती तिकडे मागे वळून न पाहता धावत गेली; आणि ते प्रचंड वेगवान सैन्य रामाच्या दिशेने सरसावलं.
धृतनानाप्रहरणं गम्भीरं सागरोपमम्। रामोऽपि चारयंश्चक्षुः सर्वतो रणपण्डितः
नाना प्रकारची शस्त्रं घेतलेलं, समुद्रासारखं गूढ आणि विशाल असलेलं ते सैन्य रामासमोर उभं होतं; आणि युद्धात पारंगत असलेला राम सर्व बाजूंनी नजर फिरवत होता.
ददर्श खरसैन्यं तद् युद्धायाभिमुखो गतः। वितत्य च धनुर्भीमं तूण्याश्चोद्धृत्य सायकान्
रामाने युद्धासाठी पुढे येणाऱ्या खराच्या सैन्याला पाहिलं, आणि आपल्या भयंकर धनुष्याला प्रत्यंचा लावून, तूणीरातून बाण काढले.
क्रोधमाहारयत् तीव्रं वधार्थं सर्वरक्षसाम्। दुष्प्रेक्ष्यश्चाभवत् क्रुद्धो युगान्ताग्निरिव ज्वलन्
रामाने सर्व राक्षसांचा संहार करण्यासाठी तीव्र क्रोध उचलला; तो रागावलेला राम पाहणंही कठीण झालं, जणू युगाच्या अंताचा प्रज्वलित अग्नीच.
तं दृष्ट्वा तेजसाऽऽविष्टं प्राव्यथन् वनदेवताः। तस्य रुष्टस्य रूपं तु रामस्य ददृशे तदा। दक्षस्येव क्रतुं हन्तुमुद्यतस्य पिनाकिनः
राम तेजाने भरलेला पाहून वनातील देवता घाबरल्या; त्याचा रागावलेला रूप त्या वेळी जणू दक्षाचा यज्ञ नष्ट करायला सज्ज असलेल्या पिनाकधारी शिवासारखं दिसत होतं.
तत्कार्मुकैराभरणै रथैश्च तद्वर्मभिश्चाग्निसमानवर्णैः। बभूव सैन्यं पिशिताशनानां सूर्योदये नीलमिवाभ्रजालम्
त्यांच्या धनुष्यांनी, दागिन्यांनी, रथांनी आणि अग्निसारख्या तेजस्वी कवचांनी, त्या मांसाहारी राक्षसांचं सैन्य सूर्य उगवल्यावर काळ्या मेघांच्या गडद थरासारखं दिसत होतं.
thumb|पञ्चविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील पंचविंश सर्ग ऐका.
अवष्टब्धधनुं रामं क्रुद्धं तं रिपुघातिनम्। ददर्शाश्रममागम्य खरः सह पुरःसरैः
खराने आपल्या प्रमुख योद्ध्यांसह आश्रमात येऊन, शत्रूंचा संहार करणारा, रागावलेला आणि धनुष्य हातात घेतलेला राम पाहिला.
तं दृष्ट्वा सगुणं चापमुद्यम्य खरनिःस्वनम्। रामस्याभिमुखं सूतं चोद्यतामित्यचोदयत्
त्याला प्रत्यंचा चढवलेलं धनुष्य उंचावलेलं पाहून, खराने मोठ्या गर्जनेने आपल्या सारथ्याला रामाच्या दिशेने रथ हाकायला सांगितलं.
स खरस्याज्ञया सूतस्तुरगान् समचोदयत्। यत्र रामो महाबाहुरेको धुन्वन् धनुः स्थितः
खराच्या आज्ञेने सारथ्याने घोड्यांना तिथे नेलं, जिथे महाबाहू राम एकटा धनुष्य फिरवत उभा होता.
तं तु निष्पतितं दृष्ट्वा सर्वतो रजनीचराः। मुञ्चमाना महानादं सचिवाः पर्यवारयन्
त्याला पुढे येताना पाहून, सर्व रात्रभर हिंडणारे राक्षस आणि त्याचे मंत्री मोठ्या आवाजात ओरडत त्याच्या भोवती जमले.
स तेषां यातुधानानां मध्ये रथगतः खरः। बभूव मध्ये ताराणां लोहिताङ्ग इवोदितः
रथावर उभा असलेला खर त्या राक्षसांच्या मध्ये जणू ताऱ्यांमध्ये उगवलेला लाल तारा (मंगळ) भासू लागला.
ततः शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम्। अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः
मग खराने हजारो बाणांनी अप्रतिम सामर्थ्य असलेल्या रामावर हल्ला केला आणि रणभूमीत मोठ्या आवाजात गर्जना केली.
ततस्तं भीमधन्वानं क्रुद्धाः सर्वे निशाचराः। रामं नानाविधैः शस्त्रैरभ्यवर्षन्त दुर्जयम्
त्यावेळी सर्व संतप्त राक्षसांनी, भयंकर धनुष्य असलेल्या आणि जिंकता न येणाऱ्या रामावर अनेक प्रकारच्या शस्त्रांनी हल्ला चढवला.
मुद्गरैरायसैः शूलैः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः। राक्षसाः समरे शूरं निजघ्नू रोषतत्पराः
रागाने पेटलेल्या राक्षसांनी रणभूमीत शूर रामावर गदा, लोखंडी भाले, भाला, तलवारी आणि कुऱ्हाडी यांनी वार केले.
ते बलाहकसंकाशा महाकाया महाबलाः। अभ्यधावन्त काकुत्स्थं रथैर्वाजिभिरेव च
मेघासारखे विशाल आणि बलाढ्य असलेले ते राक्षस रथ आणि घोड्यांवर बसून काकुत्स्थ रामावर तुटून पडले.
गजैः पर्वतकूटाभै रामं युद्धे जिघांसवः। ते रामे शरवर्षाणि व्यसृजन् रक्षसां गणाः
डोंगरासारख्या मोठ्या हत्तींसह, रामाला युद्धात मारण्याच्या इच्छेने ते राक्षस सैन्य रामावर बाणांचा वर्षाव करू लागले.
शैलेन्द्रमिव धाराभिर्वर्षमाणा महाघनाः। सर्वैः परिवृतो रामो राक्षसैः क्रूरदर्शनैः
भीषण रूप असलेल्या सर्व राक्षसांनी वेढलेल्या रामाचे रूप जणू एखाद्या पर्वतासारखे होते, ज्यावर मोठे मेघ पाऊस पाडत आहेत.
तिथिष्विव महादेवो वृतः पारिषदां गणैः। तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः स राघवः
जसे एखाद्या सणाच्या दिवशी महादेव आपल्या सेवकांच्या गटांनी वेढलेले असतात, तसे ते यक्षांनी सोडलेली शस्त्रे राघव रामाने स्वीकारली.