युष्माकमेतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्। देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतगामिनम्
हे सर्व तुमच्यासमोरच घडतं आहे; मी खोटं काहीच बोलत नाही. मी जर रागावलो, तर मद्यपान केलेल्या ऐरावतावर बसणाऱ्या देवेंद्रालाही ठार करू शकतो.
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानवौ। सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसानां महाचमूः
रणांगणात वज्रधारी इंद्रालाही मी मारू शकतो, मग त्या दोन माणसांचं काय? त्याचा हा गर्जना ऐकून राक्षसांची मोठी सेना
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता। समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षिणः
मृत्यूच्या फासात अडकलेली असूनही, अतुल आनंदाने भरून गेली; आणि युद्ध पाहण्याची इच्छा असलेले मोठ्या मनाचे लोक तिथे गोळा झाले.
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः। समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः
ऋषी, देव, गंधर्व, सिद्ध आणि चारण हे सर्व एकत्र आले आणि पुण्यवानाच्या कर्तृत्वाबद्दल एकमेकांशी बोलू लागले.
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकानां ये च सम्मताः। जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान्
गायी, ब्राह्मण आणि सर्व लोकांना कल्याण लाभो. जगात जे मान्य आहेत त्यांनाही शुभ होवो. युद्धात राघवाने पौलस्त्य, म्हणजे रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांना जिंकावं.
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वानसुरसत्तमान्। एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः
जसा चक्रधारी विष्णूने सर्व श्रेष्ठ असुरांचा नाश केला, तसंच हे ही व्हावं. अशा अनेक शुभेच्छा ते श्रेष्ठ ऋषी बोलू लागले.
जातकौतूहलास्तत्र विमानस्थाश्च देवताः। ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम्
त्या वेळी आकाशातील विमानांमध्ये असलेल्या देवतांना मोठी उत्सुकता वाटू लागली आणि त्यांनी आयुष्य संपलेल्या राक्षसांच्या सैन्याकडे पाहिलं.
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः। श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः
मग खराने, गरुडासारख्या वेगाने, आपल्या रथातून सैन्याच्या पुढे धाव घेतली; पृथुग्रीव, यज्ञशत्रू, विहंगम,
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः। हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः
दुर्जय, करवीराक्ष, परुष, काळकर्मुक, हेममाळी, महामाळी, सर्पास्य आणि रुधिराशन—
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्। महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथस्त्रिशिरास्तथा। चत्वार एते सेनाग्रे दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः
हे बारा अत्यंत पराक्रमी योद्धे खराच्या आजूबाजूला उभे राहिले; महाकपाल, स्थूलाक्ष, प्रमाथ आणि त्रिशिरा—हे चार दुषणाच्या मागे सैन्याच्या शेवटी गेले.
सा भीमवेगा समराभिकांक्षिणी सुदारुणा राक्षसवीरसेना। तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता माला ग्रहाणामिव चन्द्रसूर्यौ
ती भीषण वेगवान, युद्धासाठी आतुर, अत्यंत भयंकर आणि राक्षस वीरांनी भरलेली सेना, अचानक त्या दोन राजपुत्रांसमोर आली, जणू चंद्रसूर्याभोवती माळेतील ग्रह गोळा झाले.
thumb|चतुर्विंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः ॥३-
आता चोवीसावा सर्ग ऐका. श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील चोवीसावा सर्ग येथे संपला.
आश्रमं प्रतियाते तु खरे खरपराक्रमे। तानेवौत्पातिकान् रामः सह भ्रात्रा ददर्श ह
खराने, आपल्या पराक्रमाने, आश्रमाकडे निघून गेल्यावर, रामाने आपल्या भावासोबत तेच भयंकर अपशकुन पुन्हा पाहिले.
तानुत्पातान् महाघोरान् रामो दृष्ट्वात्यमर्षणः। प्रजानामहितान् दृष्ट्वा वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत्
ते भयंकर आणि भीषण अपशकुन पाहून, राम मनातून फारच अस्वस्थ झाला आणि लोकांच्या कल्याणासाठी काळजीने लक्ष्मणाला म्हणाला:
इमान् पश्य महाबाहो सर्वभूतापहारिणः। समुत्थितान् महोत्पातान् संहर्तुं सर्वराक्षसान्
"अरे महाबाहु, बघ, हे किती मोठे आणि सर्व जीवांचे नाश करणारे अपशकुन उगवले आहेत, जे सर्व राक्षसांचा नाश करण्यासाठी आले आहेत."
अमी रुधिरधारास्तु विसृजन्ते खरस्वनाः। व्योम्नि मेघा निवर्तन्ते परुषा गर्दभारुणाः
"हे रक्ताच्या धारा, कर्कश आवाज करत, वाहू लागल्या आहेत; आकाशातील ढग गाढवाच्या रक्तासारखे लाल आणि खडबडीत होत मागे फिरत आहेत."
सधूमाश्च शराः सर्वे मम युद्धाभिनन्दिताः। रुक्मपृष्ठानि चापानि विचेष्टन्ते विचक्षण
"माझ्या सर्व बाणांना धूर लागलाय आणि ते सोन्याच्या मागच्या बाजूने चमकत आहेत; हे लक्ष्मणा, हे सर्व बाण युद्धासाठी आतुर होऊन अस्वस्थ झाले आहेत."
यादृशा इह कूजन्ति पक्षिणो वनचारिणः। अग्रतो नोऽभयं प्राप्तं संशयो जीवितस्य च
"या जंगलात राहणाऱ्या पक्ष्यांचे आवाजही वेगळेच आहेत; आपल्याला पुढे काहीही सुरक्षित नाही, आणि आपलं जीवनही धोक्यात आहे असं वाटतं."
सम्प्रहारस्तु सुमहान् भविष्यति न संशयः। अयमाख्याति मे बाहुः स्फुरमाणो मुहुर्मुहुः
खूप मोठा संग्राम होणार हे नक्कीच; माझा हात पुन्हा पुन्हा थरथरत आहे, त्यामुळेच मला हे जाणवतंय.
संनिकर्षे तु नः शूर जयं शत्रोः पराजयम्। सुप्रभं च प्रसन्नं च तव वक्त्रं हि लक्ष्यते
पण वीर, जेव्हा आपण समोर जाऊ, तेव्हा आपली विजय आणि शत्रूंचा पराभव निश्चित आहे; कारण तुझं चेहरा तेजस्वी आणि आनंदी दिसतोय.
उद्यतानां हि युद्धार्थं येषां भवति लक्ष्मण। निष्प्रभं वदनं तेषां भवत्यायुः परिक्षयः
लक्ष्मणा, जे लढायला निघाले आहेत आणि ज्यांचा चेहरा फिकट पडतो, त्यांचं आयुष्य संपत आलंय असं समजावं.
रक्षसां नर्दतां घोरः श्रूयतेऽयं महाध्वनिः। आहतानां च भेरीणां राक्षसैः क्रूरकर्मभिः
राक्षसांच्या भीषण आरोळ्यांमुळे आणि त्यांच्या वाईट कर्मांनी वाजवलेल्या नगाऱ्यांच्या आवाजामुळे भयंकर गडगडाट ऐकू येतोय.
अनागतविधानं तु कर्तव्यं शुभमिच्छता। आपदं शङ्कमानेन पुरुषेण विपश्चिता
जो चांगलं व्हावं असं इच्छितो, त्याने येणाऱ्या संकटाची कल्पना ठेवून आधीच तयारी करायला हवी.
तस्माद् गृहीत्वा वैदेहीं शरपाणिर्धनुर्धरः। गुहामाश्रय शैलस्य दुर्गां पादपसंकुलाम्
म्हणून, वैदेहीला घेऊन, धनुष्य आणि बाण हातात घे, आणि डोंगरावरील झाडांनी वेढलेल्या सुरक्षित गुहेत जाऊन लप.
प्रतिकूलितुमिच्छामि न हि वाक्यमिदं त्वया। शापितो मम पादाभ्यां गम्यतां वत्स मा चिरम्
मी स्वतः त्यांना सामोरा जाईन; या गोष्टीवर तू माझ्याशी वाद करू नकोस. माझ्या आज्ञेप्रमाणे लगेच जा, मुला, वेळ दवडू नकोस.
त्वं हि शूरश्च बलवान् हन्या एतान् न संशयः। स्वयं निहन्तुमिच्छामि सर्वानेव निशाचरान्
तू खरंच शूर आणि बलवान आहेस, आणि नक्कीच हे शत्रू मारू शकतोस; पण मला स्वतः सर्व निशाचरांचा संहार करायचा आहे.
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः सह सीतया। शरानादाय चापं च गुहां दुर्गां समाश्रयत्
रामाने असं सांगितल्यावर, लक्ष्मण सीतेसह बाण आणि धनुष्य घेऊन त्या सुरक्षित गुहेत गेला.
तस्मिन् प्रविष्टे तु गुहां लक्ष्मणे सह सीतया। हन्त निर्युक्तमित्युक्त्वा रामः कवचमाविशत्
लक्ष्मण सीतेसह गुहेत गेल्यावर, राम म्हणाला, 'चला, आता ते येऊ द्या!' आणि आपलं कवच चढवलं.
स तेनाग्निनिकाशेन कवचेन विभूषितः। बभूव रामस्तिमिरे महानग्निरिवोत्थितः
त्या अग्निसारख्या तेजस्वी कवचाने सुशोभित झालेला राम अंधारात जणू मोठा प्रज्वलित अग्नि भासू लागला.
स चापमुद्यम्य महच्छरानादाय वीर्यवान्। सम्बभूवास्थितस्तत्र ज्यास्वनैः पूरयन् दिशः
तो वीर धनुष्य उचलून मोठे बाण घेत तिथे उभा राहिला आणि त्याच्या धनुष्याच्या टणत्काराने साऱ्या दिशा भरून गेल्या.