उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः। संलीनमीनविहगा नलिन्यः शुष्कपङ्कजाः
रात्र न होता देखील, काजव्यांसारखी तारे चमकू लागली; कमळे, त्यातील मासे आणि पक्षी लपले, आणि ती कोमेजून वाळली.
तस्मिन् क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः। उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः
त्या क्षणी, झाडांवर फुलं आणि फळं राहिली नाहीत; वारा नसतानाही, ढगांसारखा लाल धूर उडू लागला.
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यो बभूवुस्तत्र सारिकाः। उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः
तेथे शारिकांनी 'चीची' आणि 'कूची' असे आवाज काढायला सुरुवात केली; आणि घोर, गडगडणाऱ्या उल्का खाली पडू लागल्या.
प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना। खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः
पृथ्वी, तिचे डोंगर, जंगलं आणि वनांसह थरथरू लागली; कारण खराने आपल्या रथातून मोठ्याने गर्जना केली.
प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरश्चास्यावसज्जत। सास्रा सम्पद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः
त्याचा डावा हात थरथरू लागला, आवाज अडखळला, आणि सर्वत्र पाहताना त्याच्या डोळ्यात पाणी आले.
ललाटे च रुजो जाता न च मोहान्न्यवर्तत। तान् समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान् रोमहर्षणान्
त्याच्या कपाळावर वेदना निर्माण झाली, पण गोंधळूनही तो मागे फिरला नाही; हे भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे अपशकुन पाहत होता.
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरस्तदा। महोत्पातानिमान् सर्वानुत्थितान् घोरदर्शनान्
तेव्हा खराने हसत सर्व राक्षसांना म्हटले, 'हे सर्व मोठे आणि भयंकर अपशकुन उगवले आहेत.'
न चिन्तयाम्यहं वीर्याद् बलवान् दुर्बलानिव। तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात्
मी याची काहीच चिंता करत नाही; माझ्या बळावर मी बलवान आणि दुर्बल दोघांनाही सारखेच समजतो. मी तर आकाशातील तारेही तीक्ष्ण बाणांनी खाली पाडू शकतो.
मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्। राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम्
आक्रोशाने, मी त्या बळावर गर्व करणाऱ्या राघव आणि त्याचा भाऊ लक्ष्मण यांना मृत्यूच्या अधीन करीन.
अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे। यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः
तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना न मारता मी परत येऊ शकत नाही; कारण राम आणि लक्ष्मण यांचा नाश हेच माझे ध्येय आहे.
युष्माकमेतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्। देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतगामिनम्
हे सर्व तुमच्यासमोरच घडतं आहे; मी खोटं काहीच बोलत नाही. मी जर रागावलो, तर मद्यपान केलेल्या ऐरावतावर बसणाऱ्या देवेंद्रालाही ठार करू शकतो.
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानवौ। सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसानां महाचमूः
रणांगणात वज्रधारी इंद्रालाही मी मारू शकतो, मग त्या दोन माणसांचं काय? त्याचा हा गर्जना ऐकून राक्षसांची मोठी सेना
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता। समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षिणः
मृत्यूच्या फासात अडकलेली असूनही, अतुल आनंदाने भरून गेली; आणि युद्ध पाहण्याची इच्छा असलेले मोठ्या मनाचे लोक तिथे गोळा झाले.
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः। समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः
ऋषी, देव, गंधर्व, सिद्ध आणि चारण हे सर्व एकत्र आले आणि पुण्यवानाच्या कर्तृत्वाबद्दल एकमेकांशी बोलू लागले.
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकानां ये च सम्मताः। जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान्
गायी, ब्राह्मण आणि सर्व लोकांना कल्याण लाभो. जगात जे मान्य आहेत त्यांनाही शुभ होवो. युद्धात राघवाने पौलस्त्य, म्हणजे रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांना जिंकावं.
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वानसुरसत्तमान्। एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः
जसा चक्रधारी विष्णूने सर्व श्रेष्ठ असुरांचा नाश केला, तसंच हे ही व्हावं. अशा अनेक शुभेच्छा ते श्रेष्ठ ऋषी बोलू लागले.
जातकौतूहलास्तत्र विमानस्थाश्च देवताः। ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम्
त्या वेळी आकाशातील विमानांमध्ये असलेल्या देवतांना मोठी उत्सुकता वाटू लागली आणि त्यांनी आयुष्य संपलेल्या राक्षसांच्या सैन्याकडे पाहिलं.
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः। श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः
मग खराने, गरुडासारख्या वेगाने, आपल्या रथातून सैन्याच्या पुढे धाव घेतली; पृथुग्रीव, यज्ञशत्रू, विहंगम,
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः। हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः
दुर्जय, करवीराक्ष, परुष, काळकर्मुक, हेममाळी, महामाळी, सर्पास्य आणि रुधिराशन—
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्। महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथस्त्रिशिरास्तथा। चत्वार एते सेनाग्रे दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः
हे बारा अत्यंत पराक्रमी योद्धे खराच्या आजूबाजूला उभे राहिले; महाकपाल, स्थूलाक्ष, प्रमाथ आणि त्रिशिरा—हे चार दुषणाच्या मागे सैन्याच्या शेवटी गेले.
सा भीमवेगा समराभिकांक्षिणी सुदारुणा राक्षसवीरसेना। तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता माला ग्रहाणामिव चन्द्रसूर्यौ
ती भीषण वेगवान, युद्धासाठी आतुर, अत्यंत भयंकर आणि राक्षस वीरांनी भरलेली सेना, अचानक त्या दोन राजपुत्रांसमोर आली, जणू चंद्रसूर्याभोवती माळेतील ग्रह गोळा झाले.
thumb|चतुर्विंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः ॥३-
आता चोवीसावा सर्ग ऐका. श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील चोवीसावा सर्ग येथे संपला.
आश्रमं प्रतियाते तु खरे खरपराक्रमे। तानेवौत्पातिकान् रामः सह भ्रात्रा ददर्श ह
खराने, आपल्या पराक्रमाने, आश्रमाकडे निघून गेल्यावर, रामाने आपल्या भावासोबत तेच भयंकर अपशकुन पुन्हा पाहिले.
तानुत्पातान् महाघोरान् रामो दृष्ट्वात्यमर्षणः। प्रजानामहितान् दृष्ट्वा वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत्
ते भयंकर आणि भीषण अपशकुन पाहून, राम मनातून फारच अस्वस्थ झाला आणि लोकांच्या कल्याणासाठी काळजीने लक्ष्मणाला म्हणाला:
इमान् पश्य महाबाहो सर्वभूतापहारिणः। समुत्थितान् महोत्पातान् संहर्तुं सर्वराक्षसान्
"अरे महाबाहु, बघ, हे किती मोठे आणि सर्व जीवांचे नाश करणारे अपशकुन उगवले आहेत, जे सर्व राक्षसांचा नाश करण्यासाठी आले आहेत."
अमी रुधिरधारास्तु विसृजन्ते खरस्वनाः। व्योम्नि मेघा निवर्तन्ते परुषा गर्दभारुणाः
"हे रक्ताच्या धारा, कर्कश आवाज करत, वाहू लागल्या आहेत; आकाशातील ढग गाढवाच्या रक्तासारखे लाल आणि खडबडीत होत मागे फिरत आहेत."
सधूमाश्च शराः सर्वे मम युद्धाभिनन्दिताः। रुक्मपृष्ठानि चापानि विचेष्टन्ते विचक्षण
"माझ्या सर्व बाणांना धूर लागलाय आणि ते सोन्याच्या मागच्या बाजूने चमकत आहेत; हे लक्ष्मणा, हे सर्व बाण युद्धासाठी आतुर होऊन अस्वस्थ झाले आहेत."
यादृशा इह कूजन्ति पक्षिणो वनचारिणः। अग्रतो नोऽभयं प्राप्तं संशयो जीवितस्य च
"या जंगलात राहणाऱ्या पक्ष्यांचे आवाजही वेगळेच आहेत; आपल्याला पुढे काहीही सुरक्षित नाही, आणि आपलं जीवनही धोक्यात आहे असं वाटतं."
सम्प्रहारस्तु सुमहान् भविष्यति न संशयः। अयमाख्याति मे बाहुः स्फुरमाणो मुहुर्मुहुः
खूप मोठा संग्राम होणार हे नक्कीच; माझा हात पुन्हा पुन्हा थरथरत आहे, त्यामुळेच मला हे जाणवतंय.
संनिकर्षे तु नः शूर जयं शत्रोः पराजयम्। सुप्रभं च प्रसन्नं च तव वक्त्रं हि लक्ष्यते
पण वीर, जेव्हा आपण समोर जाऊ, तेव्हा आपली विजय आणि शत्रूंचा पराभव निश्चित आहे; कारण तुझं चेहरा तेजस्वी आणि आनंदी दिसतोय.