श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्। अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम्
सूर्याभोवती काळसर, रक्तासारखा लाल वर्तुळ उमटले, जणू जळत्या चाकासारखे दिसत होते.
ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्। समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः
मग उंच सोन्याच्या ध्वजाजवळ एक मोठा, भयंकर गृध्र येऊन बसला.
जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः। विस्वरान् विविधान् नादान् मांसादा मृगपक्षिणः
जनस्थानाजवळ मांसाहारी जनावरं आणि पक्षी, खराचा आवाज काढत, वेगवेगळे भयंकर आवाज करत जवळ आले.
व्याजह्रुरभिदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्। अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः
तेव्हा ज्या दिशेला ज्वाळा उठत होत्या, तिथे घोर आणि भीतीदायक, पण शुभ अशा राक्षसांनी भयानक आवाज काढले.
प्रभिन्नगजसंकाशास्तोयशोणितधारिणः। आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमाम्बुवाहकाः
फाटलेल्या हत्तींसारखे दिसणारे, रक्त आणि पाण्याचे प्रवाह वाहणारे मोठे ढग आकाशात पसरले आणि आकाशच दिसेनासे झाले.
बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्। दिशो वा प्रदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे
तेव्हा एक भयंकर, अंगावर काटा आणणारे गडद अंधार पसरले; दिशा आणि उपदिशा स्पष्टपणे दिसेनाशा झाल्या.
क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्या कालं विना बभौ। खरं चाभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः
त्या वेळी, दिवसाचा काळ नसताना, संध्या ताज्या रक्तासारखी लाल दिसू लागली; मग घोर जनावरं आणि पक्षी खराकडे तोंड करून ओरडू लागले.
कङ्कगोमायुगृध्राश्च चुक्रुशुर्भयशंसिनः। नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः
कावळे, कोल्हे आणि गिधाडे अशुभ आणि भीतीदायक आवाज काढू लागले, जे नेहमी युद्धात वाईटाचे लक्षण मानले जातात.
नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः। कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके
बळाच्या दिशेला तोंड करून, ज्वाळा उडवणाऱ्या तोंडांनी, लोखंडी गजासारखा दिसणारा कबंध सूर्याजवळ दिसू लागला.
जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः। प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः
महाकाय ग्रह स्वरभानूने सूर्याला चुकीच्या वेळी गिळले; वारा जोरात वाहू लागला आणि सूर्याचा तेज कमी झाला.
उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः। संलीनमीनविहगा नलिन्यः शुष्कपङ्कजाः
रात्र न होता देखील, काजव्यांसारखी तारे चमकू लागली; कमळे, त्यातील मासे आणि पक्षी लपले, आणि ती कोमेजून वाळली.
तस्मिन् क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः। उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः
त्या क्षणी, झाडांवर फुलं आणि फळं राहिली नाहीत; वारा नसतानाही, ढगांसारखा लाल धूर उडू लागला.
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यो बभूवुस्तत्र सारिकाः। उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः
तेथे शारिकांनी 'चीची' आणि 'कूची' असे आवाज काढायला सुरुवात केली; आणि घोर, गडगडणाऱ्या उल्का खाली पडू लागल्या.
प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना। खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः
पृथ्वी, तिचे डोंगर, जंगलं आणि वनांसह थरथरू लागली; कारण खराने आपल्या रथातून मोठ्याने गर्जना केली.
प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरश्चास्यावसज्जत। सास्रा सम्पद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः
त्याचा डावा हात थरथरू लागला, आवाज अडखळला, आणि सर्वत्र पाहताना त्याच्या डोळ्यात पाणी आले.
ललाटे च रुजो जाता न च मोहान्न्यवर्तत। तान् समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान् रोमहर्षणान्
त्याच्या कपाळावर वेदना निर्माण झाली, पण गोंधळूनही तो मागे फिरला नाही; हे भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे अपशकुन पाहत होता.
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरस्तदा। महोत्पातानिमान् सर्वानुत्थितान् घोरदर्शनान्
तेव्हा खराने हसत सर्व राक्षसांना म्हटले, 'हे सर्व मोठे आणि भयंकर अपशकुन उगवले आहेत.'
न चिन्तयाम्यहं वीर्याद् बलवान् दुर्बलानिव। तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात्
मी याची काहीच चिंता करत नाही; माझ्या बळावर मी बलवान आणि दुर्बल दोघांनाही सारखेच समजतो. मी तर आकाशातील तारेही तीक्ष्ण बाणांनी खाली पाडू शकतो.
मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्। राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम्
आक्रोशाने, मी त्या बळावर गर्व करणाऱ्या राघव आणि त्याचा भाऊ लक्ष्मण यांना मृत्यूच्या अधीन करीन.
अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे। यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः
तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना न मारता मी परत येऊ शकत नाही; कारण राम आणि लक्ष्मण यांचा नाश हेच माझे ध्येय आहे.
युष्माकमेतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्। देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतगामिनम्
हे सर्व तुमच्यासमोरच घडतं आहे; मी खोटं काहीच बोलत नाही. मी जर रागावलो, तर मद्यपान केलेल्या ऐरावतावर बसणाऱ्या देवेंद्रालाही ठार करू शकतो.
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानवौ। सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसानां महाचमूः
रणांगणात वज्रधारी इंद्रालाही मी मारू शकतो, मग त्या दोन माणसांचं काय? त्याचा हा गर्जना ऐकून राक्षसांची मोठी सेना
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता। समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षिणः
मृत्यूच्या फासात अडकलेली असूनही, अतुल आनंदाने भरून गेली; आणि युद्ध पाहण्याची इच्छा असलेले मोठ्या मनाचे लोक तिथे गोळा झाले.
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः। समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः
ऋषी, देव, गंधर्व, सिद्ध आणि चारण हे सर्व एकत्र आले आणि पुण्यवानाच्या कर्तृत्वाबद्दल एकमेकांशी बोलू लागले.
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकानां ये च सम्मताः। जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान्
गायी, ब्राह्मण आणि सर्व लोकांना कल्याण लाभो. जगात जे मान्य आहेत त्यांनाही शुभ होवो. युद्धात राघवाने पौलस्त्य, म्हणजे रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांना जिंकावं.
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वानसुरसत्तमान्। एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः
जसा चक्रधारी विष्णूने सर्व श्रेष्ठ असुरांचा नाश केला, तसंच हे ही व्हावं. अशा अनेक शुभेच्छा ते श्रेष्ठ ऋषी बोलू लागले.
जातकौतूहलास्तत्र विमानस्थाश्च देवताः। ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम्
त्या वेळी आकाशातील विमानांमध्ये असलेल्या देवतांना मोठी उत्सुकता वाटू लागली आणि त्यांनी आयुष्य संपलेल्या राक्षसांच्या सैन्याकडे पाहिलं.
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः। श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः
मग खराने, गरुडासारख्या वेगाने, आपल्या रथातून सैन्याच्या पुढे धाव घेतली; पृथुग्रीव, यज्ञशत्रू, विहंगम,
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः। हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः
दुर्जय, करवीराक्ष, परुष, काळकर्मुक, हेममाळी, महामाळी, सर्पास्य आणि रुधिराशन—
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्। महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथस्त्रिशिरास्तथा। चत्वार एते सेनाग्रे दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः
हे बारा अत्यंत पराक्रमी योद्धे खराच्या आजूबाजूला उभे राहिले; महाकपाल, स्थूलाक्ष, प्रमाथ आणि त्रिशिरा—हे चार दुषणाच्या मागे सैन्याच्या शेवटी गेले.