तया परुषितः पूर्वं पुनरेव प्रशंसितः। अब्रवीद् दूषणं नाम खरः सेनापतिं तदा
तिने आधी कठोर बोलले आणि नंतर पुन्हा कौतुक केल्यावर, खरा नावाच्या राक्षसाने आपल्या सेनापती दूषणाला बोलावलं.
चतुर्दश सहस्राणि मम चित्तानुवर्तिनाम्। रक्षसां भीमवेगानां समरेष्वनिवर्तिनाम्
माझ्या इच्छेनुसार वागणारे, युद्धात मागे न हटणारे, चौदा हजार भयंकर वेगवान राक्षस माझ्या सोबत आहेत.
नीलजीमूतवर्णानां लोकहिंसाविहारिणाम्। सर्वोद्योगमुदीर्णानां रक्षसां सौम्य कारय
हे सर्व राक्षस काळ्या मेघासारखे, जगाला त्रास देणारे आणि पूर्णपणे सज्ज आहेत; हे सर्व राक्षस एकत्र कर, प्रिय.
उपस्थापय मे क्षिप्रं रथं सौम्य धनूंषि च। शरांश्च चित्रान् खड्गांश्च शक्तीश्च विविधाः शिताः
प्रिय, माझ्यासाठी लवकर रथ आण, धनुष्य, वेगवेगळ्या प्रकारचे बाण, तलवारी आणि धारदार भालेही घेऊन ये.
अग्रे निर्यातुमिच्छामि पौलस्त्यानां महात्मनाम्। वधार्थं दुर्विनीतस्य रामस्य रणकोविद
मी पुढे जाऊन त्या रणकुशल, उद्धट रामाचा आणि मोठ्या आत्म्याच्या पौलस्त्यांचा नाश करावा असे इच्छितो.
इति तस्य ब्रुवाणस्य सूर्यवर्णं महारथम्। सदश्वैः शबलैर्युक्तमाचचक्षेऽथ दूषणः
तो असे बोलत असताना, दूषणाने त्याच्यासाठी सूर्यासारखा तेजस्वी, उत्तम घोड्यांनी जोडलेला मोठा रथ आणायला सांगितला.
तं मेरुशिखराकारं तप्तकाञ्चनभूषणम्। हेमचक्रमसम्बाधं वैदूर्यमयकूबरम्
तो रथ मेरू पर्वताच्या शिखरासारखा दिसणारा, शुद्ध सोन्याने मढवलेला, सोन्याच्या चाकांनी भरलेला आणि वैडूर्य रत्नांच्या योकाने सजलेला होता.
मत्स्यैः पुष्पैर्द्रुमैः शैलैश्चन्द्रसूर्यैश्च काञ्चनैः। माङ्गल्यैः पक्षिसङ्घैश्च ताराभिश्च समावृतम्
त्या रथावर मासे, फुले, झाडे, डोंगर, सोन्याचे चंद्र-सूर्य, शुभ पक्ष्यांचे थवे आणि तारे यांची सुंदर नक्षी कोरलेली होती.
ध्वजनिस्त्रिंशसम्पन्नं किंकिणीवरभूषितम्। सदश्वयुक्तं सोऽमर्षादारुरोह खरस्तदा
ध्वज, तलवारी, आणि सुंदर किंकिणी यांनी सजलेला, उत्तम घोड्यांनी नेहमी जोडलेला तो रथ, खरा रागाने चढला.
खरस्तु तन्महत्सैन्यं रथचर्मायुधध्वजम्। निर्यातेत्यब्रवीत् प्रेक्ष्य दूषणः सर्वराक्षसान्
खराने ते मोठे सैन्य, रथ, कवच, शस्त्रे आणि ध्वजांनी सजलेले पाहून, दूषणाला आणि सर्व राक्षसांना 'चला!' असे सांगितले.
ततस्तद् राक्षसं सैन्यं घोरचर्मायुधध्वजम्। निर्जगाम जनस्थानान्महानादं महाजवम्
मग ते राक्षसांचे सैन्य, भयंकर कवच, शस्त्रे आणि ध्वजांनी सजलेले, मोठ्या गर्जनेसह आणि वेगाने जनस्थानातून निघाले.
मुद्गरैः पट्टिशैः शूलैः सुतीक्ष्णैश्च परश्वधैः। खड्गैश्चक्रैश्च हस्तस्थैर्भ्राजमानैः सतोमरैः
त्यांच्या हातात गदा, भाले, त्रिशूळ, धारदार कुऱ्हाडी, तलवारी, चक्रे, आणि टोपले चमकत होते.
शक्तिभिः परिघैर्घोरैरतिमात्रैश्च कार्मुकैः। गदासिमुसलैर्वज्रैर्गृहीतैर्भीमदर्शनैः
त्यांच्याकडे शूल, भयंकर लोखंडी सळई, मोठ्या धनुष्यबाण, गदा, तलवारी, मुसळ आणि वज्र होते, जे पाहताना भीती वाटावी असे होते.
राक्षसानां सुघोराणां सहस्राणि चतुर्दश। निर्यातानि जनस्थानात् खरचित्तानुवर्तिनाम्
खराच्या इच्छेप्रमाणे वागणारे चौदा हजार भयंकर राक्षस जनस्थानातून निघाले.
तांस्तु निर्धावतो दृष्ट्वा राक्षसान् भीमदर्शनान्। खरस्याथ रथः किंचिज्जगाम तदनन्तरम्
ते भयंकर राक्षस धावताना पाहून, खराचा रथ थोडा मागून पुढे गेला.
संचोदितो रथः शीघ्रं खरस्य रिपुघातिनः। शब्देनापूरयामास दिशः सप्रदिशस्तथा
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या खराचा रथ वेगाने धावत, त्याचा आवाज सर्व दिशांना आणि उपदिशांना भरून टाकत होता.
प्रवृद्धमन्युस्तु खरः खरस्वरो रिपोर्वधार्थं त्वरितो यथान्तकः। अचूचुदत् सारथिमुन्नदन् पुन- र्महाबलो मेघ इवाश्मवर्षवान्
खरा प्रचंड संतापलेला, त्याचा आवाजही कठोर झाला होता. तो शत्रूच्या संहारासाठी यमासारखा घाईने निघाला आणि पुन्हा पुन्हा गरजत सारथ्याला ओरडू लागला, जणू मोठा मेघ दगडांचा वर्षाव करतोय.
thumb|त्रयोविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे त्रयोविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणातील अरण्यकांडातील तेवीसावे सर्ग ऐका.
तत्प्रयातं बलं घोरमशिवं शोणितोदकम्। अभ्यवर्षन्महाघोरस्तुमुलो गर्दभारुणः
ते भयंकर, अशुभ सैन्य निघाले तेव्हा, गाढवाच्या रंगासारख्या रक्ताचा भीषण, मोठा पाऊस त्यांच्यावर पडू लागला.
निपेतुस्तुरगास्तस्य रथयुक्ता महाजवाः। समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया
त्या रथाला जोडलेले वेगवान घोडे, फुलांनी सजलेल्या राजमार्गावर अचानक पडले.
श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्। अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम्
सूर्याभोवती काळसर, रक्तासारखा लाल वर्तुळ उमटले, जणू जळत्या चाकासारखे दिसत होते.
ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्। समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः
मग उंच सोन्याच्या ध्वजाजवळ एक मोठा, भयंकर गृध्र येऊन बसला.
जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः। विस्वरान् विविधान् नादान् मांसादा मृगपक्षिणः
जनस्थानाजवळ मांसाहारी जनावरं आणि पक्षी, खराचा आवाज काढत, वेगवेगळे भयंकर आवाज करत जवळ आले.
व्याजह्रुरभिदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्। अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः
तेव्हा ज्या दिशेला ज्वाळा उठत होत्या, तिथे घोर आणि भीतीदायक, पण शुभ अशा राक्षसांनी भयानक आवाज काढले.
प्रभिन्नगजसंकाशास्तोयशोणितधारिणः। आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमाम्बुवाहकाः
फाटलेल्या हत्तींसारखे दिसणारे, रक्त आणि पाण्याचे प्रवाह वाहणारे मोठे ढग आकाशात पसरले आणि आकाशच दिसेनासे झाले.
बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्। दिशो वा प्रदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे
तेव्हा एक भयंकर, अंगावर काटा आणणारे गडद अंधार पसरले; दिशा आणि उपदिशा स्पष्टपणे दिसेनाशा झाल्या.
क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्या कालं विना बभौ। खरं चाभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः
त्या वेळी, दिवसाचा काळ नसताना, संध्या ताज्या रक्तासारखी लाल दिसू लागली; मग घोर जनावरं आणि पक्षी खराकडे तोंड करून ओरडू लागले.
कङ्कगोमायुगृध्राश्च चुक्रुशुर्भयशंसिनः। नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः
कावळे, कोल्हे आणि गिधाडे अशुभ आणि भीतीदायक आवाज काढू लागले, जे नेहमी युद्धात वाईटाचे लक्षण मानले जातात.
नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः। कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके
बळाच्या दिशेला तोंड करून, ज्वाळा उडवणाऱ्या तोंडांनी, लोखंडी गजासारखा दिसणारा कबंध सूर्याजवळ दिसू लागला.
जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः। प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः
महाकाय ग्रह स्वरभानूने सूर्याला चुकीच्या वेळी गिळले; वारा जोरात वाहू लागला आणि सूर्याचा तेज कमी झाला.