ते तु रामेण सामर्षाः शूलपट्टिशपाणयः। समरे निहताः सर्वे सायकैर्मर्मभेदिभिः
पण ते सर्वच, क्रोधाने भरलेले आणि शस्त्रांनी सज्ज असताना, रामाने युद्धात तीक्ष्ण बाणांनी ठार मारले.
तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा क्षणेनैव महाजवान्। रामस्य च महत्कर्म महांस्त्रासोऽभवन्मम
ते वेगवान वीर एका क्षणात भूमीवर पडलेले पाहून आणि रामाचे मोठे पराक्रम पाहून मला प्रचंड भीती वाटली.
सास्मि भीता समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर। शरणं त्वां पुनः प्राप्ता सर्वतो भयदर्शिनी
म्हणून मी घाबरलेली, अस्वस्थ आणि निराश झाले आहे, रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसा; सर्वत्र भीती दिसते म्हणून मी पुन्हा तुझ्या आश्रयाला आले आहे.
विषादनक्राध्युषिते परित्रासोर्मिमालिनि। किं मां न त्रायसे मग्नां विपुले शोकसागरे
निराशेचे मगर आणि भीतीच्या लाटा असलेल्या या दुःखाच्या अथांग सागरात बुडालेली असताना, तू मला का वाचवत नाहीस?
एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः। ये च मे पदवीं प्राप्ता राक्षसाः पिशिताशनाः
जे माझ्या मदतीला आले ते मांसाहारी राक्षस, रामाने तीक्ष्ण बाणांनी भूमीवर घायाळ केले आहेत.
मयि ते यद्यनुक्रोशो यदि रक्षःसु तेषु च। रामेण यदि शक्तिस्ते तेजो वास्ति निशाचर
माझ्यावर किंवा त्या राक्षसांवर तुला जर काही दया असेल, आणि रामाविरुद्ध तुझ्यात शक्ती किंवा सामर्थ्य असेल, रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसा—
दण्डकारण्यनिलयं जहि राक्षसकण्टकम्। यदि रामममित्रघ्नं न त्वमद्य वधिष्यसि
दंडकारण्यात राहणाऱ्या राक्षसांचा काटा असलेल्या या राक्षसाला ठार मार. आज जर तू राम या शत्रूंचा संहार करणाऱ्याला मारला नाहीस,
तव चैवाग्रतः प्राणांस्त्यक्ष्यामि निरपत्रपा। बुद्ध्याहमनुपश्यामि न त्वं रामस्य संयुगे
मी तुझ्या समोरच प्राण सोडीन, निर्लज्जा. माझ्या मते, युद्धात तू रामासमोर उभा राहू शकत नाहीस.
स्थातुं प्रतिमुखे शक्तः सबलोऽपि महारणे। शूरमानी न शूरस्त्वं मिथ्यारोपितविक्रमः
तुझ्याकडे सैन्य असलं तरीसुद्धा, या मोठ्या युद्धात त्याच्यासमोर उभं राहण्याची तुझ्यात ताकद नाही. तू स्वतःला वीर समजतोस, पण खऱ्या अर्थाने तू वीर नाहीस; तुझं शौर्य फक्त नावापुरतं आहे.
अपयाहि जनस्थानात् त्वरितः सहबान्धवः। जहि त्वं समरे मूढान्यथा तु कुलपांसन
आपल्या नातेवाईकांसह तू लगेच जनस्थानातून निघून जा. नाहीतर, या मूर्खांना युद्धात मार, नाहीतर आपल्या कुळाला कलंक लावशील.
मानुषौ तौ न शक्नोषि हन्तुं वै रामलक्ष्मणौ। निःसत्त्वस्याल्पवीर्यस्य वासस्ते कीदृशस्त्विह
राम आणि लक्ष्मण या दोघांना मारण्याची तुझ्यात ताकद नाही. मग अशा दुर्बल आणि क्षीण सामर्थ्य असलेल्या तुझं इथे काय काम?
रामतेजोऽभिभूतो हि त्वं क्षिप्रं विनशिष्यसि। स हि तेजःसमायुक्तो रामो दशरथात्मजः
रामाच्या तेजाने तू पूर्णपणे दबला आहेस, लवकरच तुझा नाश होईल. कारण दशरथपुत्र राम हे तेज घेऊनच आला आहे.
भ्रातुः समीपे शोकार्ता नष्टसंज्ञा बभूव ह। कराभ्यामुदरं हत्वा रुरोद भृशदुःखिता
भावाच्या जवळ बसून ती दुःखाने बेहोष झाली. तिने हातांनी पोटावर मारले आणि ती फारच दुःखी होऊन रडू लागली.
thumb|द्वाविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे द्वाविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणाच्या अरण्यकांडातील बावीसावा सर्ग ऐका.
एवमाधर्षितः शूरः शूर्पणख्या खरस्ततः। उवाच रक्षसां मध्ये खरः खरतरं वचः
शूर्पणखेनं अपमान केल्यावर, खरा हा वीर राक्षस आपल्या जातीमध्ये अत्यंत कठोर शब्द बोलला.
तवापमानप्रभवः क्रोधोऽयमतुलो मम। न शक्यते धारयितुं लवणाम्भ इवोल्बणम्
तुझ्या अपमानामुळे माझा हा राग प्रचंड झाला आहे; तो समुद्राच्या खार्या पाण्यासारखा आवरता येत नाही.
न रामं गणये वीर्यान्मानुषं क्षीणजीवितम्। आत्मदुश्चरितैः प्राणान् हतो योऽद्य विमोक्ष्यते
राम हा फक्त एक मनुष्य आहे, त्याचं आयुष्य संपत आलंय, त्याला मी शक्तिशाली मानत नाही. आज त्याच्या वाईट कृत्यांमुळे त्याचा अंत होईल.
बाष्पः संधार्यतामेष सम्भ्रमश्च विमुच्यताम्। अहं रामं सह भ्रात्रा नयामि यमसादनम्
आता तुझे अश्रू थांबव आणि घाबरू नकोस. मी राम आणि त्याचा भाऊ यांना यमाच्या घरात पाठवीन.
परश्वधहतस्याद्य मन्दप्राणस्य भूतले। रामस्य रुधिरं रक्तमुष्णं पास्यसि राक्षसि
आज माझ्या कुऱ्हाडीने जखमी झालेल्या, जमिनीवर पडलेल्या रामाचं गरम रक्त तू प्याशील, हे राक्षसीण.
सम्प्रहृष्टा वचः श्रुत्वा खरस्य वदनाच्च्युतम्। प्रशशंस पुनर्मौर्ख्याद् भ्रातरं रक्षसां वरम्
खराच्या तोंडून हे बोल ऐकून ती खूप आनंदली आणि मूर्खपणाने पुन्हा आपल्या राक्षस भावाचं कौतुक करू लागली.
तया परुषितः पूर्वं पुनरेव प्रशंसितः। अब्रवीद् दूषणं नाम खरः सेनापतिं तदा
तिने आधी कठोर बोलले आणि नंतर पुन्हा कौतुक केल्यावर, खरा नावाच्या राक्षसाने आपल्या सेनापती दूषणाला बोलावलं.
चतुर्दश सहस्राणि मम चित्तानुवर्तिनाम्। रक्षसां भीमवेगानां समरेष्वनिवर्तिनाम्
माझ्या इच्छेनुसार वागणारे, युद्धात मागे न हटणारे, चौदा हजार भयंकर वेगवान राक्षस माझ्या सोबत आहेत.
नीलजीमूतवर्णानां लोकहिंसाविहारिणाम्। सर्वोद्योगमुदीर्णानां रक्षसां सौम्य कारय
हे सर्व राक्षस काळ्या मेघासारखे, जगाला त्रास देणारे आणि पूर्णपणे सज्ज आहेत; हे सर्व राक्षस एकत्र कर, प्रिय.
उपस्थापय मे क्षिप्रं रथं सौम्य धनूंषि च। शरांश्च चित्रान् खड्गांश्च शक्तीश्च विविधाः शिताः
प्रिय, माझ्यासाठी लवकर रथ आण, धनुष्य, वेगवेगळ्या प्रकारचे बाण, तलवारी आणि धारदार भालेही घेऊन ये.
अग्रे निर्यातुमिच्छामि पौलस्त्यानां महात्मनाम्। वधार्थं दुर्विनीतस्य रामस्य रणकोविद
मी पुढे जाऊन त्या रणकुशल, उद्धट रामाचा आणि मोठ्या आत्म्याच्या पौलस्त्यांचा नाश करावा असे इच्छितो.
इति तस्य ब्रुवाणस्य सूर्यवर्णं महारथम्। सदश्वैः शबलैर्युक्तमाचचक्षेऽथ दूषणः
तो असे बोलत असताना, दूषणाने त्याच्यासाठी सूर्यासारखा तेजस्वी, उत्तम घोड्यांनी जोडलेला मोठा रथ आणायला सांगितला.
तं मेरुशिखराकारं तप्तकाञ्चनभूषणम्। हेमचक्रमसम्बाधं वैदूर्यमयकूबरम्
तो रथ मेरू पर्वताच्या शिखरासारखा दिसणारा, शुद्ध सोन्याने मढवलेला, सोन्याच्या चाकांनी भरलेला आणि वैडूर्य रत्नांच्या योकाने सजलेला होता.
मत्स्यैः पुष्पैर्द्रुमैः शैलैश्चन्द्रसूर्यैश्च काञ्चनैः। माङ्गल्यैः पक्षिसङ्घैश्च ताराभिश्च समावृतम्
त्या रथावर मासे, फुले, झाडे, डोंगर, सोन्याचे चंद्र-सूर्य, शुभ पक्ष्यांचे थवे आणि तारे यांची सुंदर नक्षी कोरलेली होती.
ध्वजनिस्त्रिंशसम्पन्नं किंकिणीवरभूषितम्। सदश्वयुक्तं सोऽमर्षादारुरोह खरस्तदा
ध्वज, तलवारी, आणि सुंदर किंकिणी यांनी सजलेला, उत्तम घोड्यांनी नेहमी जोडलेला तो रथ, खरा रागाने चढला.
खरस्तु तन्महत्सैन्यं रथचर्मायुधध्वजम्। निर्यातेत्यब्रवीत् प्रेक्ष्य दूषणः सर्वराक्षसान्
खराने ते मोठे सैन्य, रथ, कवच, शस्त्रे आणि ध्वजांनी सजलेले पाहून, दूषणाला आणि सर्व राक्षसांना 'चला!' असे सांगितले.