निपातितान् प्रेक्ष्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः। वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा
रणात राक्षस पडलेले पाहून शूर्पणखा पळत गेली आणि मग खराला सर्व काही सांगितले—राक्षसांचा संपूर्ण संहार कसा झाला ते तिने भावाला सांगितले.
thumb|एकविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील एकविसावा सर्ग ऐका.
स पुनः पतितां दृष्ट्वा क्रोधाच्छूर्पणखां पुनः। उवाच व्यक्तया वाचा तामनर्थार्थमागताम्
पुन्हा शूर्पणखा खाली पडलेली पाहून, खराने रागाने स्पष्ट शब्दांत तिला विचारले, कारण ती मदतीसाठी आली होती.
मया त्विदानीं शूरास्ते राक्षसाः पिशिताशनाः। त्वत्प्रियार्थं विनिर्दिष्टाः किमर्थं रुद्यते पुनः
मी तुझ्या प्रियासाठी शूर, मांसाहारी राक्षस पाठवले आहेत, मग तू पुन्हा का रडतेस?
भक्ताश्चैवानुरक्ताश्च हिताश्च मम नित्यशः। हन्यमाना न हन्यन्ते न न कुर्युर्वचो मम
ते नेहमी माझ्यावर प्रेम करणारे, निष्ठावान आणि हितचिंतक आहेत; जर त्यांना मारले जात असेल, तरीही ते माझे वचन मोडणार नाहीत.
किमेतच्छ्रोतुमिच्छामि कारणं यत्कृते पुनः। हा नाथेति विनर्दन्ती सर्पवच्चेष्टसे क्षितौ
हे काय चालले आहे? मी कारण ऐकू इच्छितो—कशामुळे तू 'हाय, रक्षणा!' असे ओरडत जमीनिवर सर्पासारखी तडफडतेस?
अनाथवद् विलपसि किं नु नाथे मयि स्थिते। उत्तिष्ठोत्तिष्ठ मा मैवं वैक्लव्यं त्यज्यतामिति
मी असताना तू अनाथासारखी का रडतेस? उठ, उठ! असा दुर्बलपणा सोडून दे.
इत्येवमुक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता। विमृज्य नयने सास्रे खरं भ्रातरमब्रवीत्
खराने असे म्हटल्यावर, ती धाडसी शूर्पणखा त्याच्या शब्दांनी थोडी सावरली, डोळ्यातले अश्रू पुसून भावाला बोलू लागली.
अस्मीदानीमहं प्राप्ता हतश्रवणनासिका। शोणितौघपरिक्लिन्ना त्वया च परिसान्त्विता
आता मी तुझ्याकडे आले आहे, माझे कान व नाक कापले गेले आहेत, रक्ताने ओले झाले आहे, आणि तू मला धीर दिलास.
प्रेषिताश्च त्वया शूरा राक्षसास्ते चतुर्दश। निहन्तुं राघवं घोरं मत्प्रियार्थं सलक्ष्मणम्
तूच ते चौदा शूर राक्षस, माझ्या प्रियासाठी, भयंकर राम व लक्ष्मणाचा वध करण्यासाठी पाठवलेस.
ते तु रामेण सामर्षाः शूलपट्टिशपाणयः। समरे निहताः सर्वे सायकैर्मर्मभेदिभिः
पण ते सर्वच, क्रोधाने भरलेले आणि शस्त्रांनी सज्ज असताना, रामाने युद्धात तीक्ष्ण बाणांनी ठार मारले.
तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा क्षणेनैव महाजवान्। रामस्य च महत्कर्म महांस्त्रासोऽभवन्मम
ते वेगवान वीर एका क्षणात भूमीवर पडलेले पाहून आणि रामाचे मोठे पराक्रम पाहून मला प्रचंड भीती वाटली.
सास्मि भीता समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर। शरणं त्वां पुनः प्राप्ता सर्वतो भयदर्शिनी
म्हणून मी घाबरलेली, अस्वस्थ आणि निराश झाले आहे, रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसा; सर्वत्र भीती दिसते म्हणून मी पुन्हा तुझ्या आश्रयाला आले आहे.
विषादनक्राध्युषिते परित्रासोर्मिमालिनि। किं मां न त्रायसे मग्नां विपुले शोकसागरे
निराशेचे मगर आणि भीतीच्या लाटा असलेल्या या दुःखाच्या अथांग सागरात बुडालेली असताना, तू मला का वाचवत नाहीस?
एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः। ये च मे पदवीं प्राप्ता राक्षसाः पिशिताशनाः
जे माझ्या मदतीला आले ते मांसाहारी राक्षस, रामाने तीक्ष्ण बाणांनी भूमीवर घायाळ केले आहेत.
मयि ते यद्यनुक्रोशो यदि रक्षःसु तेषु च। रामेण यदि शक्तिस्ते तेजो वास्ति निशाचर
माझ्यावर किंवा त्या राक्षसांवर तुला जर काही दया असेल, आणि रामाविरुद्ध तुझ्यात शक्ती किंवा सामर्थ्य असेल, रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसा—
दण्डकारण्यनिलयं जहि राक्षसकण्टकम्। यदि रामममित्रघ्नं न त्वमद्य वधिष्यसि
दंडकारण्यात राहणाऱ्या राक्षसांचा काटा असलेल्या या राक्षसाला ठार मार. आज जर तू राम या शत्रूंचा संहार करणाऱ्याला मारला नाहीस,
तव चैवाग्रतः प्राणांस्त्यक्ष्यामि निरपत्रपा। बुद्ध्याहमनुपश्यामि न त्वं रामस्य संयुगे
मी तुझ्या समोरच प्राण सोडीन, निर्लज्जा. माझ्या मते, युद्धात तू रामासमोर उभा राहू शकत नाहीस.
स्थातुं प्रतिमुखे शक्तः सबलोऽपि महारणे। शूरमानी न शूरस्त्वं मिथ्यारोपितविक्रमः
तुझ्याकडे सैन्य असलं तरीसुद्धा, या मोठ्या युद्धात त्याच्यासमोर उभं राहण्याची तुझ्यात ताकद नाही. तू स्वतःला वीर समजतोस, पण खऱ्या अर्थाने तू वीर नाहीस; तुझं शौर्य फक्त नावापुरतं आहे.
अपयाहि जनस्थानात् त्वरितः सहबान्धवः। जहि त्वं समरे मूढान्यथा तु कुलपांसन
आपल्या नातेवाईकांसह तू लगेच जनस्थानातून निघून जा. नाहीतर, या मूर्खांना युद्धात मार, नाहीतर आपल्या कुळाला कलंक लावशील.
मानुषौ तौ न शक्नोषि हन्तुं वै रामलक्ष्मणौ। निःसत्त्वस्याल्पवीर्यस्य वासस्ते कीदृशस्त्विह
राम आणि लक्ष्मण या दोघांना मारण्याची तुझ्यात ताकद नाही. मग अशा दुर्बल आणि क्षीण सामर्थ्य असलेल्या तुझं इथे काय काम?
रामतेजोऽभिभूतो हि त्वं क्षिप्रं विनशिष्यसि। स हि तेजःसमायुक्तो रामो दशरथात्मजः
रामाच्या तेजाने तू पूर्णपणे दबला आहेस, लवकरच तुझा नाश होईल. कारण दशरथपुत्र राम हे तेज घेऊनच आला आहे.
भ्रातुः समीपे शोकार्ता नष्टसंज्ञा बभूव ह। कराभ्यामुदरं हत्वा रुरोद भृशदुःखिता
भावाच्या जवळ बसून ती दुःखाने बेहोष झाली. तिने हातांनी पोटावर मारले आणि ती फारच दुःखी होऊन रडू लागली.
thumb|द्वाविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे द्वाविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकीरामायणाच्या अरण्यकांडातील बावीसावा सर्ग ऐका.
एवमाधर्षितः शूरः शूर्पणख्या खरस्ततः। उवाच रक्षसां मध्ये खरः खरतरं वचः
शूर्पणखेनं अपमान केल्यावर, खरा हा वीर राक्षस आपल्या जातीमध्ये अत्यंत कठोर शब्द बोलला.
तवापमानप्रभवः क्रोधोऽयमतुलो मम। न शक्यते धारयितुं लवणाम्भ इवोल्बणम्
तुझ्या अपमानामुळे माझा हा राग प्रचंड झाला आहे; तो समुद्राच्या खार्या पाण्यासारखा आवरता येत नाही.
न रामं गणये वीर्यान्मानुषं क्षीणजीवितम्। आत्मदुश्चरितैः प्राणान् हतो योऽद्य विमोक्ष्यते
राम हा फक्त एक मनुष्य आहे, त्याचं आयुष्य संपत आलंय, त्याला मी शक्तिशाली मानत नाही. आज त्याच्या वाईट कृत्यांमुळे त्याचा अंत होईल.
बाष्पः संधार्यतामेष सम्भ्रमश्च विमुच्यताम्। अहं रामं सह भ्रात्रा नयामि यमसादनम्
आता तुझे अश्रू थांबव आणि घाबरू नकोस. मी राम आणि त्याचा भाऊ यांना यमाच्या घरात पाठवीन.
परश्वधहतस्याद्य मन्दप्राणस्य भूतले। रामस्य रुधिरं रक्तमुष्णं पास्यसि राक्षसि
आज माझ्या कुऱ्हाडीने जखमी झालेल्या, जमिनीवर पडलेल्या रामाचं गरम रक्त तू प्याशील, हे राक्षसीण.
सम्प्रहृष्टा वचः श्रुत्वा खरस्य वदनाच्च्युतम्। प्रशशंस पुनर्मौर्ख्याद् भ्रातरं रक्षसां वरम्
खराच्या तोंडून हे बोल ऐकून ती खूप आनंदली आणि मूर्खपणाने पुन्हा आपल्या राक्षस भावाचं कौतुक करू लागली.