मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः। इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह
सुमित्रे, थोडा वेळ सीतेजवळ थांब. या वाटेवर आलेल्यांना मी आत्ता संपवतो.
वाक्यमेतत् ततः श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः। तथेति लक्ष्मणो वाक्यं राघवस्य प्रपूजयन्
स्वतःला ओळखणाऱ्या रामाचे हे बोल लक्ष्मणाने ऐकले आणि आदराने म्हणाला, 'तसेच होईल.'
राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम्। चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत्
धर्मशील राघवाने सोन्याने मढवलेले मोठे धनुष्य उचलले, ते सज्ज केले आणि त्या राक्षसांना उद्देशून बोलला.
पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम्
आम्ही दशरथाचे दोन पुत्र, राम आणि लक्ष्मण, सीतेसह या कठीण दंडकारण्यात आलो आहोत.
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ। वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ
फळमुळे खाणारे, संयमी, तपस्वी आणि ब्रह्मचर्य पाळणारे आम्ही या दंडकारण्यात राहतो; मग तुम्ही आम्हाला त्रास का देता?
युष्मान् पापात्मकान् हन्तुं विप्रकारान् महाहवे। ऋषीणां तु नियोगेन सम्प्राप्तः सशरासनः
महर्षींच्या आज्ञेने, धनुष्यबाण घेऊन, या युद्धात दुष्ट कृत्य करणाऱ्या तुमच्यासारख्या पापींचा नाश करायला मी आलो आहे.
तिष्ठतैवात्र संतुष्टा नोपवर्तितुमर्हथ। यदि प्राणैरिहार्थो वो निवर्तध्वं निशाचराः
इथेच शांत राहा, मागे फिरू नका. जर तुम्हाला तुमचा जीव प्रिय असेल तर, रात्रभर हिंडणाऱ्यांनो, इथून निघून जा.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश। ऊचुर्वाचं सुसंक्रुद्धा ब्रह्मघ्नाः शूलपाणयः
त्याचे बोल ऐकून, चौदा ब्राह्मणहंता, भाले घेऊन आलेले राक्षस मोठ्या रागाने उत्तर देऊ लागले.
संरक्तनयना घोरा रामं संरक्तलोचनम्। परुषा मधुराभाषं हृष्टा दृष्टपराक्रमम्
त्यांचे डोळे रक्ताळलेले, भयंकर दिसणारे, रामाकडे (ज्याचे डोळेही लाल झाले होते) पाहून ते उपहासाने गोड पण कठोर बोलले, त्याच्या शौर्याने ते खूश झाले होते.
क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः। त्वमेव हास्यसे प्राणान् सद्योऽस्माभिर्हतो युधि
आमच्या पराक्रमी स्वामी खराचा राग ओढवून, तूच तुझा जीव गमावशील; आम्ही तुला या युद्धात आत्ताच ठार करू.
का हि ते शक्तिरेकस्य बहूनां रणमूर्धनि। अस्माकमग्रतः स्थातुं किं पुनर्योद्धुमाहवे
एकट्याने इतक्या लोकांसमोर युद्धात उभे राहण्याची तुझ्यात काय ताकद आहे? आमच्याशी लढणे तर दूरच राहिले.
एभिर्बाहुप्रयुक्तैश्च परिघैः शूलपट्टिशैः। प्राणांस्त्यक्ष्यसि वीर्यं च धनुश्च करपीडितम्
आमच्या हातून फेकलेल्या या गज, भाले आणि पट्ट्यांनी, तुझा जीव, तुझे बळ आणि हातातील धनुष्य सगळेच संपेल.
इत्येवमुक्त्वा संरब्धा राक्षसास्ते चतुर्दश। उद्यतायुधनिस्त्रिंशा राममेवाभिदुद्रुवुः
असे म्हणून, चौदा संतप्त राक्षसांनी शस्त्रे आणि तलवारी उंचावल्या आणि थेट रामावर धावले.
चिक्षिपुस्तानि शूलानि राघवं प्रति दुर्जयम्। तानि शूलानि काकुत्स्थः समस्तानि चतुर्दश
त्यांनी जिंकता न येणाऱ्या राघवावर चौदा भाले फेकले.
तावद्भिरेव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषितैः। ततः पश्चान्महातेजा नाराचान् सूर्यसंनिभान्
रामाने सोन्याने मढवलेल्या बाणांनी ते सर्व भाले छाटले; मग तेजस्वी रामाने सूर्यासारखे झळाळणारे नाराच बाण उचलले.
जग्राह परमक्रुद्धश्चतुर्दश शिलाशितान्। गृहीत्वा धनुरायम्य लक्ष्यानुद्दिश्य राक्षसान्
तीव्र रागाने, त्याने चौदा धारदार, दगडाच्या टोकाचे बाण घेतले, धनुष्य ताणले आणि राक्षसांवर लक्ष्य साधले.
विनिष्पेतुस्तदा भूमौ वल्मीकादिव पन्नगाः। तैर्भग्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः
ते सर्व मुंग्याच्या वारुळातून बाहेर पडणाऱ्या सर्पांसारखे जमिनीवर कोसळले; त्यांच्या हृदयात घाव बसला, ते उन्मळून पडले जणू मुळे छाटलेली झाडे.
निपेतुः शोणितस्नाता विकृता विगतासवः। तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा राक्षसी क्रोधमूर्छिता
रक्ताने माखलेले, विद्रूप आणि प्राणहीन ते राक्षस खाली पडले; ते जमिनीवर पडलेले पाहून ती राक्षसी संतापाने थरथरू लागली.
उपगम्य खरं सा तु किंचित्संशुष्कशोणिता। पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव वल्लरी
ती रक्ताने थोडीशी सुकलेली असताना खराच्या जवळ गेली आणि पुन्हा दुःखाने खाली पडली, जणू रस हरवलेली वेल पडते तसे.
भ्रातुः समीपे शोकार्ता ससर्ज निनदं महत् । सस्वरं मुमुचे बाष्पं विवर्णवदना तदा
भावाजवळ जाऊन ती दुःखाने व्याकुळ झाली, मोठ्याने ओरडली आणि थरथरत्या आवाजात अश्रू ढाळू लागली, तिचा चेहरा फिकट पडला होता.
निपातितान् प्रेक्ष्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः। वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा
रणात राक्षस पडलेले पाहून शूर्पणखा पळत गेली आणि मग खराला सर्व काही सांगितले—राक्षसांचा संपूर्ण संहार कसा झाला ते तिने भावाला सांगितले.
thumb|एकविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील एकविसावा सर्ग ऐका.
स पुनः पतितां दृष्ट्वा क्रोधाच्छूर्पणखां पुनः। उवाच व्यक्तया वाचा तामनर्थार्थमागताम्
पुन्हा शूर्पणखा खाली पडलेली पाहून, खराने रागाने स्पष्ट शब्दांत तिला विचारले, कारण ती मदतीसाठी आली होती.
मया त्विदानीं शूरास्ते राक्षसाः पिशिताशनाः। त्वत्प्रियार्थं विनिर्दिष्टाः किमर्थं रुद्यते पुनः
मी तुझ्या प्रियासाठी शूर, मांसाहारी राक्षस पाठवले आहेत, मग तू पुन्हा का रडतेस?
भक्ताश्चैवानुरक्ताश्च हिताश्च मम नित्यशः। हन्यमाना न हन्यन्ते न न कुर्युर्वचो मम
ते नेहमी माझ्यावर प्रेम करणारे, निष्ठावान आणि हितचिंतक आहेत; जर त्यांना मारले जात असेल, तरीही ते माझे वचन मोडणार नाहीत.
किमेतच्छ्रोतुमिच्छामि कारणं यत्कृते पुनः। हा नाथेति विनर्दन्ती सर्पवच्चेष्टसे क्षितौ
हे काय चालले आहे? मी कारण ऐकू इच्छितो—कशामुळे तू 'हाय, रक्षणा!' असे ओरडत जमीनिवर सर्पासारखी तडफडतेस?
अनाथवद् विलपसि किं नु नाथे मयि स्थिते। उत्तिष्ठोत्तिष्ठ मा मैवं वैक्लव्यं त्यज्यतामिति
मी असताना तू अनाथासारखी का रडतेस? उठ, उठ! असा दुर्बलपणा सोडून दे.
इत्येवमुक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता। विमृज्य नयने सास्रे खरं भ्रातरमब्रवीत्
खराने असे म्हटल्यावर, ती धाडसी शूर्पणखा त्याच्या शब्दांनी थोडी सावरली, डोळ्यातले अश्रू पुसून भावाला बोलू लागली.
अस्मीदानीमहं प्राप्ता हतश्रवणनासिका। शोणितौघपरिक्लिन्ना त्वया च परिसान्त्विता
आता मी तुझ्याकडे आले आहे, माझे कान व नाक कापले गेले आहेत, रक्ताने ओले झाले आहे, आणि तू मला धीर दिलास.
प्रेषिताश्च त्वया शूरा राक्षसास्ते चतुर्दश। निहन्तुं राघवं घोरं मत्प्रियार्थं सलक्ष्मणम्
तूच ते चौदा शूर राक्षस, माझ्या प्रियासाठी, भयंकर राम व लक्ष्मणाचा वध करण्यासाठी पाठवलेस.