कस्य पत्ररथाः कायान्मांसमुत्कृत्य संगताः। प्रहृष्टा भक्षयिष्यन्ति निहतस्य मया रणे
युद्धात माझ्या हातून मारल्या गेलेल्या कोणाच्या शरीरातील मांस, गिधाडं आनंदाने फाडून खाणार आहेत?
तं न देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः। मयापकृष्टं कृपणं शक्तास्त्रातुं महाहवे
देव, गंधर्व, पिशाच्च किंवा राक्षस — या महान युद्धात माझ्या हातून वाचवण्याची ताकद कोणातही नाही.
उपलभ्य शनैः संज्ञां तं मे शंसितुमर्हसि। येन त्वं दुर्विनीतेन वने विक्रम्य निर्जिता
ती हळूहळू शुद्धीवर आली की, तुला मला सांगावं लागेल की त्या दुष्टाने तुला या जंगलात कसा हरवलं.
इति भ्रातुर्वचः श्रुत्वा क्रुद्धस्य च विशेषतः। ततः शूर्पणखा वाक्यं सबाष्पमिदमब्रवीत्
भाऊ रागावलेला असताना त्याचं हे बोलणं ऐकून, शूर्पणखा डोळ्यात पाणी आणून म्हणाली—
तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ। पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ
दोन तरुण, सुंदर, नाजूक आणि बलवान, कमळासारख्या मोठ्या डोळ्यांचे, झाडाच्या साली आणि काळ्या मृगाच्या कातडीचं वस्त्र घातलेले—
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ। पुत्रौ दशरथस्यास्तां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
फळमुळं खाणारे, संयमी, तपस्वी आणि ब्रह्मचर्याचं पालन करणारे, ते दोघं दशरथाचे पुत्र—राम आणि लक्ष्मण.
गन्धर्वराजप्रतिमौ पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ। देवौ वा दानवावेतौ न तर्कयितुमुत्सहे
गंधर्वराजासारखे दिसणारे, राजघराण्याची चिन्हं असलेले, हे देव आहेत की दैत्य, हे मला समजत नाही.
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता। दृष्टा तत्र मया नारी तयोर्मध्ये सुमध्यमा
त्यांच्या मध्ये एक तरुण, सुंदर, सर्व दागिन्यांनी सजलेली, नाजूक बांध्याची स्त्री मी तिथे पाहिली.
ताभ्यामुभाभ्यां सम्भूय प्रमदामधिकृत्य ताम्। इमामवस्थां नीताहं यथानाथासती तथा
त्या स्त्रीच्या बाबतीत त्या दोघांनी मिळून मला अशी अवस्था केली, जणू मी कोणाच्याही आधाराविना, दीन झाली आहे.
एष मे प्रथमः कामः कृतस्तत्र त्वया भवेत्। तस्यास्तयोश्च रुधिरं पिबेयमहमाहवे
माझी पहिली इच्छा हीच आहे—तू तिथे जाऊन ती पूर्ण कर. त्या दोघांचं रक्त मी युद्धात प्यावं, हीच माझी इच्छा आहे.
इति तस्यां ब्रुवाणायां चतुर्दश महाबलान्। व्यादिदेश खरः क्रुद्धो राक्षसानन्तकोपमान्
ती असं बोलत असताना, खरा रागाने पेटून, चौदा बलवान राक्षसांना, जणू प्रलयासारख्या, आज्ञा दिली.
मानुषौ शस्त्रसम्पन्नौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ। प्रविष्टौ दण्डकारण्यं घोरं प्रमदया सह
दोन माणसं, शस्त्रांनी सजलेली, झाडाच्या साली आणि काळ्या मृगाच्या कातडीचं वस्त्र घातलेली, एका स्त्रीसह या भयंकर दंडकारण्यात आली आहेत.
तौ हत्वा तां च दुर्वृत्तामुपावर्तितुमर्हथ। इयं च भगिनी तेषां रुधिरं मम पास्यति
त्या दोघांना आणि त्या वाईट स्त्रीला मारून तुम्ही परत या; आणि त्यांची बहीण असलेली ही माझ्यासाठी त्यांचं रक्त पिणार आहे.
मनोरथोऽयमिष्टोऽस्या भगिन्या मम राक्षसाः। शीघ्रं सम्पाद्यतां गत्वा तौ प्रमथ्य स्वतेजसा
ही माझ्या बहिणीची इच्छा आहे, राक्षसांनो; ती लवकर पूर्ण करा—जाऊन स्वतःच्या बळावर त्यांना हरवा.
युष्माभिर्निहतौ दृष्ट्वा तावुभौ भ्रातरौ रणे। इयं प्रहृष्टा मुदिता रुधिरं युधि पास्यति
तुम्ही त्या दोन्ही भावांना युद्धात मारल्यानंतर, ही आनंदाने आणि हर्षाने युद्धात त्यांचं रक्त पिणार आहे.
इति प्रतिसमादिष्टा राक्षसास्ते चतुर्दश। तत्र जग्मुस्तया सार्धं घना वातेरिता इव
अशी आज्ञा मिळाल्यावर, ते चौदा राक्षस तिच्यासोबत तिथे गेले, जणू वाऱ्याने ढग पुढे जातात तसे.
thumb|विंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे विंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील वीसावा सर्ग ऐका.
ततः शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता। राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया
मग भीषण शूर्पणखा राघवांच्या आश्रमात आली आणि त्या दोन्ही भावांची व सीतेची माहिती राक्षसांना दिली.
ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम्। ददृशुः सीतया सार्धं लक्ष्मणेनापि सेवितम्
त्यांनी पर्णकुटीत बसलेल्या, मोठ्या बळाच्या रामाला, सीता आणि लक्ष्मण यांच्या सोबत पाहिलं.
तां दृष्ट्वा राघवः श्रीमानागतांस्तांश्च राक्षसान्। अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्
ती आली आणि ते राक्षस आलेले पाहून, तेजस्वी राघवाने आपल्या तेजस्वी भावाला लक्ष्मणाला म्हटलं—
मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः। इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह
सुमित्रे, थोडा वेळ सीतेजवळ थांब. या वाटेवर आलेल्यांना मी आत्ता संपवतो.
वाक्यमेतत् ततः श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः। तथेति लक्ष्मणो वाक्यं राघवस्य प्रपूजयन्
स्वतःला ओळखणाऱ्या रामाचे हे बोल लक्ष्मणाने ऐकले आणि आदराने म्हणाला, 'तसेच होईल.'
राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम्। चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत्
धर्मशील राघवाने सोन्याने मढवलेले मोठे धनुष्य उचलले, ते सज्ज केले आणि त्या राक्षसांना उद्देशून बोलला.
पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम्
आम्ही दशरथाचे दोन पुत्र, राम आणि लक्ष्मण, सीतेसह या कठीण दंडकारण्यात आलो आहोत.
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ। वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ
फळमुळे खाणारे, संयमी, तपस्वी आणि ब्रह्मचर्य पाळणारे आम्ही या दंडकारण्यात राहतो; मग तुम्ही आम्हाला त्रास का देता?
युष्मान् पापात्मकान् हन्तुं विप्रकारान् महाहवे। ऋषीणां तु नियोगेन सम्प्राप्तः सशरासनः
महर्षींच्या आज्ञेने, धनुष्यबाण घेऊन, या युद्धात दुष्ट कृत्य करणाऱ्या तुमच्यासारख्या पापींचा नाश करायला मी आलो आहे.
तिष्ठतैवात्र संतुष्टा नोपवर्तितुमर्हथ। यदि प्राणैरिहार्थो वो निवर्तध्वं निशाचराः
इथेच शांत राहा, मागे फिरू नका. जर तुम्हाला तुमचा जीव प्रिय असेल तर, रात्रभर हिंडणाऱ्यांनो, इथून निघून जा.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश। ऊचुर्वाचं सुसंक्रुद्धा ब्रह्मघ्नाः शूलपाणयः
त्याचे बोल ऐकून, चौदा ब्राह्मणहंता, भाले घेऊन आलेले राक्षस मोठ्या रागाने उत्तर देऊ लागले.
संरक्तनयना घोरा रामं संरक्तलोचनम्। परुषा मधुराभाषं हृष्टा दृष्टपराक्रमम्
त्यांचे डोळे रक्ताळलेले, भयंकर दिसणारे, रामाकडे (ज्याचे डोळेही लाल झाले होते) पाहून ते उपहासाने गोड पण कठोर बोलले, त्याच्या शौर्याने ते खूश झाले होते.
क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः। त्वमेव हास्यसे प्राणान् सद्योऽस्माभिर्हतो युधि
आमच्या पराक्रमी स्वामी खराचा राग ओढवून, तूच तुझा जीव गमावशील; आम्ही तुला या युद्धात आत्ताच ठार करू.