thumb|एकोनविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकोनविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील एकोणविसावा सर्ग ऐका.
तां तथा पतितां दृष्ट्वा विरूपां शोणितोक्षिताम्। भगिनीं क्रोधसंतप्तः खरः पप्रच्छ राक्षसः
ती बहिण खाली पडलेली, विद्रूप आणि रक्ताने माखलेली पाहून, राक्षस खरा प्रचंड रागाने पेटून तिला विचारू लागला.
उत्तिष्ठ तावदाख्याहि प्रमोहं जहि सम्भ्रमम्। व्यक्तमाख्याहि केन त्वमेवंरूपा विरूपिता
उठ, आणि मला सगळं सांग. भीती आणि गोंधळ बाजूला ठेव. तुला असं विद्रूप कोणी केलं ते स्पष्टपणे सांग.
कः कृष्णसर्पमासीनमाशीविषमनागसम्। तुदत्यभिसमापन्नमङ्गुल्यग्रेण लीलया
कोण असा आहे की ज्याने काळ्या सर्पासारख्या घातक सापाला, फक्त बोटाच्या टोकाने सहजतेने स्पर्श केला?
कालपाशं समासज्य कण्ठे मोहान्न बुध्यते। यस्त्वामद्य समासाद्य पीतवान् विषमुत्तमम्
कोण आहे जो मृत्यूची दोरी गळ्यात पडली असतानाही, अज्ञानामुळे ते ओळखत नाही आणि आज तुला भेटून जणू काही प्रबळ विषच प्याला आहे?
बलविक्रमसम्पन्ना कामगा कामरूपिणी। इमामवस्थां नीता त्वं केनान्तकसमागता
तुझ्यात बळ आणि शौर्य आहे, इच्छेनुसार कुठेही जाऊ शकतेस, हवी तशी रूपं घेऊ शकतेस — तरीही तुला कोणीतरी मृत्यूला सामोरी जावी तशी या अवस्थेला आणलं?
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्। कोऽयमेवं महावीर्यस्त्वां विरूपां चकार ह
देव, गंधर्व, भूत किंवा महान ऋषी यांच्यात असा कोण आहे ज्याच्यात एवढं सामर्थ्य आहे की त्याने तुला असं विद्रूप केलं?
नहि पश्याम्यहं लोके यः कुर्यान्मम विप्रियम्। अमरेषु सहस्राक्षं महेन्द्रं पाकशासनम्
माझ्या विरोधात वाईट करण्याची हिंमत या जगात कुणालाही नाही — अमरांमध्येही, अगदी वज्रधारी इंद्रालाही नाही.
अद्याहं मार्गणैः प्राणानादास्ये जीवितान्तगैः। सलिले क्षीरमासक्तं निष्पिबन्निव सारसः
आज मी माझ्या बाणांनी त्याचा जीव घेईन, जसा हंस पाण्यातून दूध वेगळं करतो तसा मी त्याचं जीवन संपवीन.
निहतस्य मया संख्ये शरसंकृत्तमर्मणः। सफेनं रुधिरं कस्य मेदिनी पातुमिच्छति
युद्धात माझ्या बाणांनी छिन्नभिन्न झालेल्या, फेसाळलेल्या रक्ताचा आस्वाद पृथ्वीला कोणाच्या मृत्यूनंतर मिळणार आहे?
कस्य पत्ररथाः कायान्मांसमुत्कृत्य संगताः। प्रहृष्टा भक्षयिष्यन्ति निहतस्य मया रणे
युद्धात माझ्या हातून मारल्या गेलेल्या कोणाच्या शरीरातील मांस, गिधाडं आनंदाने फाडून खाणार आहेत?
तं न देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः। मयापकृष्टं कृपणं शक्तास्त्रातुं महाहवे
देव, गंधर्व, पिशाच्च किंवा राक्षस — या महान युद्धात माझ्या हातून वाचवण्याची ताकद कोणातही नाही.
उपलभ्य शनैः संज्ञां तं मे शंसितुमर्हसि। येन त्वं दुर्विनीतेन वने विक्रम्य निर्जिता
ती हळूहळू शुद्धीवर आली की, तुला मला सांगावं लागेल की त्या दुष्टाने तुला या जंगलात कसा हरवलं.
इति भ्रातुर्वचः श्रुत्वा क्रुद्धस्य च विशेषतः। ततः शूर्पणखा वाक्यं सबाष्पमिदमब्रवीत्
भाऊ रागावलेला असताना त्याचं हे बोलणं ऐकून, शूर्पणखा डोळ्यात पाणी आणून म्हणाली—
तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ। पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ
दोन तरुण, सुंदर, नाजूक आणि बलवान, कमळासारख्या मोठ्या डोळ्यांचे, झाडाच्या साली आणि काळ्या मृगाच्या कातडीचं वस्त्र घातलेले—
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ। पुत्रौ दशरथस्यास्तां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
फळमुळं खाणारे, संयमी, तपस्वी आणि ब्रह्मचर्याचं पालन करणारे, ते दोघं दशरथाचे पुत्र—राम आणि लक्ष्मण.
गन्धर्वराजप्रतिमौ पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ। देवौ वा दानवावेतौ न तर्कयितुमुत्सहे
गंधर्वराजासारखे दिसणारे, राजघराण्याची चिन्हं असलेले, हे देव आहेत की दैत्य, हे मला समजत नाही.
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता। दृष्टा तत्र मया नारी तयोर्मध्ये सुमध्यमा
त्यांच्या मध्ये एक तरुण, सुंदर, सर्व दागिन्यांनी सजलेली, नाजूक बांध्याची स्त्री मी तिथे पाहिली.
ताभ्यामुभाभ्यां सम्भूय प्रमदामधिकृत्य ताम्। इमामवस्थां नीताहं यथानाथासती तथा
त्या स्त्रीच्या बाबतीत त्या दोघांनी मिळून मला अशी अवस्था केली, जणू मी कोणाच्याही आधाराविना, दीन झाली आहे.
एष मे प्रथमः कामः कृतस्तत्र त्वया भवेत्। तस्यास्तयोश्च रुधिरं पिबेयमहमाहवे
माझी पहिली इच्छा हीच आहे—तू तिथे जाऊन ती पूर्ण कर. त्या दोघांचं रक्त मी युद्धात प्यावं, हीच माझी इच्छा आहे.
इति तस्यां ब्रुवाणायां चतुर्दश महाबलान्। व्यादिदेश खरः क्रुद्धो राक्षसानन्तकोपमान्
ती असं बोलत असताना, खरा रागाने पेटून, चौदा बलवान राक्षसांना, जणू प्रलयासारख्या, आज्ञा दिली.
मानुषौ शस्त्रसम्पन्नौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ। प्रविष्टौ दण्डकारण्यं घोरं प्रमदया सह
दोन माणसं, शस्त्रांनी सजलेली, झाडाच्या साली आणि काळ्या मृगाच्या कातडीचं वस्त्र घातलेली, एका स्त्रीसह या भयंकर दंडकारण्यात आली आहेत.
तौ हत्वा तां च दुर्वृत्तामुपावर्तितुमर्हथ। इयं च भगिनी तेषां रुधिरं मम पास्यति
त्या दोघांना आणि त्या वाईट स्त्रीला मारून तुम्ही परत या; आणि त्यांची बहीण असलेली ही माझ्यासाठी त्यांचं रक्त पिणार आहे.
मनोरथोऽयमिष्टोऽस्या भगिन्या मम राक्षसाः। शीघ्रं सम्पाद्यतां गत्वा तौ प्रमथ्य स्वतेजसा
ही माझ्या बहिणीची इच्छा आहे, राक्षसांनो; ती लवकर पूर्ण करा—जाऊन स्वतःच्या बळावर त्यांना हरवा.
युष्माभिर्निहतौ दृष्ट्वा तावुभौ भ्रातरौ रणे। इयं प्रहृष्टा मुदिता रुधिरं युधि पास्यति
तुम्ही त्या दोन्ही भावांना युद्धात मारल्यानंतर, ही आनंदाने आणि हर्षाने युद्धात त्यांचं रक्त पिणार आहे.
इति प्रतिसमादिष्टा राक्षसास्ते चतुर्दश। तत्र जग्मुस्तया सार्धं घना वातेरिता इव
अशी आज्ञा मिळाल्यावर, ते चौदा राक्षस तिच्यासोबत तिथे गेले, जणू वाऱ्याने ढग पुढे जातात तसे.
thumb|विंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे विंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील वीसावा सर्ग ऐका.
ततः शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता। राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया
मग भीषण शूर्पणखा राघवांच्या आश्रमात आली आणि त्या दोन्ही भावांची व सीतेची माहिती राक्षसांना दिली.
ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम्। ददृशुः सीतया सार्धं लक्ष्मणेनापि सेवितम्
त्यांनी पर्णकुटीत बसलेल्या, मोठ्या बळाच्या रामाला, सीता आणि लक्ष्मण यांच्या सोबत पाहिलं.
तां दृष्ट्वा राघवः श्रीमानागतांस्तांश्च राक्षसान्। अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्
ती आली आणि ते राक्षस आलेले पाहून, तेजस्वी राघवाने आपल्या तेजस्वी भावाला लक्ष्मणाला म्हटलं—