इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता। विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत्
रामाने असे सांगितल्यावर, त्या राक्षसीला कामाने वेड लागले आणि तिने रामाला सोडून थेट लक्ष्मणाकडे वळून बोलायला सुरुवात केली.
अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी। मया सह सुखं सर्वान् दण्डकान् विचरिष्यसि
सुंदर पुरुषा, मी तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे, माझा वर्णही छान आहे. माझ्यासोबत तू दंडकारण्यात आनंदाने भटकशील.
एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः। ततः शूर्पनखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत्
राक्षसीने असे म्हटल्यावर, वाक्पटू सौमित्र लक्ष्मण हसला आणि योग्य उत्तर शूर्पणखेला दिले.
कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि। सोऽहमार्येण परवान् भ्रात्रा कमलवर्णिनि
मी तर दास आहे, आणि तू दासी आहेस, मग तू माझी पत्नी व्हायची इच्छा कशी करतेस? मी माझ्या मोठ्या भावावर अवलंबून आहे, कमळासारख्या वर्णाच्या सुंदरी.
समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी। आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी
मोठ्या डोळ्यांची, तू माझ्या मोठ्या भावाची लहान पत्नी हो, तो श्रीमंत, सिद्ध आणि आनंदी आहे, त्याचा वर्णही निर्मळ आहे.
एतां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्। भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति
ही वयस्कर, कुरूप, दुष्ट, भयंकर, मोठ्या पोटाची पत्नी सोडून तो नक्कीच तुलाच पत्नी म्हणून स्वीकारेल.
को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि। मानुषीषु वरारोहे कुर्याद् भावं विचक्षणः
सुंदर वर्णाच्या सुंदरी, हुशार पुरुष कोण असा आहे की जो स्त्रियांमध्ये तुझ्यासारखे रूप सोडून दुसरीकडे मन लावेल?
इति सा लक्ष्मणेनोक्ता कराला निर्णतोदरी। मन्यते तद्वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा
लक्ष्मणाने असे सांगितल्यावर, ती भयंकर, मोठ्या पोटाची राक्षसी, समज न ठेवता, त्याचे बोलणे खरे मानली.
सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परंतपम्। सीतया सह दुर्धर्षमब्रवीत् काममोहिता
कामाने वेडावलेली ती, शत्रूंना जिंकणाऱ्या, सीतेसह पर्णकुटीत बसलेल्या रामाजवळ आली.
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्। वृद्धां भार्यामवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे
ही वयस्कर, कुरूप, दुष्ट, भयंकर, मोठ्या पोटाची पत्नी धरून ठेवून, तू मला किंमत देत नाहीस.
अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम्। त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथासुखम्
आज मी तुझ्या डोळ्यांसमोर या माणूस स्त्रीला खाऊन टाकीन, आणि मग स्पर्धा नसलेल्या पत्नीप्रमाणे तुझ्यासोबत हवे तसे भटकेन.
इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीमलातसदृशेक्षणा। अभ्यगच्छत् सुसंक्रुद्धा महोल्का रोहिणीमिव
असे म्हणून, हरिणाच्या पिल्लासारख्या डोळ्यांची, वेलीसारखी दिसणारी ती, प्रचंड रागावून, धगधगत्या उल्केसारखी रोहिणीकडे झेपावली.
क्रूरैरनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन। न कार्यः पश्य वैदेहीं कथंचित् सौम्य जीवतीम्
सौमित्र, क्रूर आणि नीच लोकांसोबत कधीही विनोद करू नये; सौम्य, काहीही करून वैदेही जिवंत राहील याची काळजी घे.
इमां विरूपामसतीमतिमत्तां महोदरीम्। राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि
पुरुषसिंहा, या कुरूप, दुष्ट, वेडसर, मोठ्या पोटाच्या राक्षसीचे रूप बदलून टाकायला हवे.
इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः। उद्धृत्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासे महाबलः
शूर्पणखेने असं बोलल्यावर, लक्ष्मणाला फार राग आला. रामाच्या डोळ्यांसमोर, त्याने आपली तलवार काढली आणि तिचे कान व नाक छाटले.
निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च। यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम्
कान आणि नाक छाटल्यावर, ती भयंकर शूर्पणखा कर्कश आवाजात ओरडत, ज्या वाटेने आली होती त्या वाटेने परत जंगलात पळाली.
सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता। ननाद विविधान् नादान् यथा प्रावृषि तोयदः
ती राक्षसी विद्रूप, भयंकर आणि रक्ताने माखलेली होती. ती अनेक प्रकारे डरकाळ्या फोडू लागली, जणू काही पावसाळ्यातील ढग गरजत आहेत.
सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना। प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम्
ती भीषण दिसणारी, सर्व अंगातून रक्त वाहत होती. हात घट्ट धरून, मोठ्याने गर्जना करत ती मोठ्या जंगलात शिरली.
ततस्तु सा राक्षससङ्घसंवृतं खरं जनस्थानगतं विरूपिता। उपेत्य तं भ्रातरमुग्रतेजसं पपात भूमौ गगनाद् यथाशनिः
नंतर, विद्रूप झालेली ती शूर्पणखा, जनस्थानात राक्षसांच्या झुंडीने वेढलेल्या आणि प्रचंड तेज असलेल्या आपल्या भाऊ खराकडे गेली आणि आकाशातून वीज कोसळावी तशी जमिनीवर पडली.
ततः सभार्यं भयमोहमूर्च्छिता सलक्ष्मणं राघवमागतं वनम्। विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा
रक्ताने माखलेली, विद्रूप झालेली, भीती, गोंधळ आणि बेशुद्धीने ग्रासलेली ती शूर्पणखा, राम, त्याची पत्नी आणि लक्ष्मण जंगलात आले यासह आपल्यावर काय घडले ते सर्व आपल्या भाऊ खराला सांगू लागली.
thumb|एकोनविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकोनविंशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील एकोणविसावा सर्ग ऐका.
तां तथा पतितां दृष्ट्वा विरूपां शोणितोक्षिताम्। भगिनीं क्रोधसंतप्तः खरः पप्रच्छ राक्षसः
ती बहिण खाली पडलेली, विद्रूप आणि रक्ताने माखलेली पाहून, राक्षस खरा प्रचंड रागाने पेटून तिला विचारू लागला.
उत्तिष्ठ तावदाख्याहि प्रमोहं जहि सम्भ्रमम्। व्यक्तमाख्याहि केन त्वमेवंरूपा विरूपिता
उठ, आणि मला सगळं सांग. भीती आणि गोंधळ बाजूला ठेव. तुला असं विद्रूप कोणी केलं ते स्पष्टपणे सांग.
कः कृष्णसर्पमासीनमाशीविषमनागसम्। तुदत्यभिसमापन्नमङ्गुल्यग्रेण लीलया
कोण असा आहे की ज्याने काळ्या सर्पासारख्या घातक सापाला, फक्त बोटाच्या टोकाने सहजतेने स्पर्श केला?
कालपाशं समासज्य कण्ठे मोहान्न बुध्यते। यस्त्वामद्य समासाद्य पीतवान् विषमुत्तमम्
कोण आहे जो मृत्यूची दोरी गळ्यात पडली असतानाही, अज्ञानामुळे ते ओळखत नाही आणि आज तुला भेटून जणू काही प्रबळ विषच प्याला आहे?
बलविक्रमसम्पन्ना कामगा कामरूपिणी। इमामवस्थां नीता त्वं केनान्तकसमागता
तुझ्यात बळ आणि शौर्य आहे, इच्छेनुसार कुठेही जाऊ शकतेस, हवी तशी रूपं घेऊ शकतेस — तरीही तुला कोणीतरी मृत्यूला सामोरी जावी तशी या अवस्थेला आणलं?
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्। कोऽयमेवं महावीर्यस्त्वां विरूपां चकार ह
देव, गंधर्व, भूत किंवा महान ऋषी यांच्यात असा कोण आहे ज्याच्यात एवढं सामर्थ्य आहे की त्याने तुला असं विद्रूप केलं?
नहि पश्याम्यहं लोके यः कुर्यान्मम विप्रियम्। अमरेषु सहस्राक्षं महेन्द्रं पाकशासनम्
माझ्या विरोधात वाईट करण्याची हिंमत या जगात कुणालाही नाही — अमरांमध्येही, अगदी वज्रधारी इंद्रालाही नाही.
अद्याहं मार्गणैः प्राणानादास्ये जीवितान्तगैः। सलिले क्षीरमासक्तं निष्पिबन्निव सारसः
आज मी माझ्या बाणांनी त्याचा जीव घेईन, जसा हंस पाण्यातून दूध वेगळं करतो तसा मी त्याचं जीवन संपवीन.
निहतस्य मया संख्ये शरसंकृत्तमर्मणः। सफेनं रुधिरं कस्य मेदिनी पातुमिच्छति
युद्धात माझ्या बाणांनी छिन्नभिन्न झालेल्या, फेसाळलेल्या रक्ताचा आस्वाद पृथ्वीला कोणाच्या मृत्यूनंतर मिळणार आहे?