आसीद् दशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः। तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः
दशरथ नावाचा एक राजा होता, ज्याचं शौर्य देवांसारखं होतं. मी त्याचा मोठा मुलगा, लोकांत राम म्हणून ओळखला जातो.
भ्रातायं लक्ष्मणो नाम यवीयान् मामनुव्रतः। इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता
हा माझा धाकटा भाऊ लक्ष्मण, जो नेहमी माझ्या सेवेत असतो. ही माझी पत्नी, जनकनंदिनी, सगळ्यांना सिता म्हणून प्रसिद्ध आहे.
त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा। त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे
पण मला तुझ्याबद्दल जाणून घ्यायचं आहे—तू कोण आहेस, कुणाची आहेस, आणि कुणासाठी आली आहेस? कारण तुझं रूप सुंदर असलं तरी तू मला राक्षसीसारखी वाटतेस.
इह वा किंनिमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वतः। साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता
तू इथे कशासाठी आली आहेस, खरं खरं सांग. हे ऐकून, कामाने ग्रासलेली राक्षसी उत्तर देऊ लागली.
श्रूयतां राम तत्त्वार्थं वक्ष्यामि वचनं मम। अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी
रामा, खरं खरं ऐक, मी तुला सगळं सांगते—माझं नाव शूर्पणखा आहे, मी इच्छेनुसार कोणतंही रूप घेऊ शकते.
अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयंकरा। रावणो नाम मे भ्राता यदि ते श्रोत्रमागतः
मी या जंगलात एकटीच फिरते, सगळ्यांना भीती घालणारी आहे. रावण माझा भाऊ आहे—कदाचित त्याचं नाव तुझ्या कानावर आलं असेल.
वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः। प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः
तो विश्व्रवसाचा वीर पुत्र आहे—कदाचित हेही तुला माहीत असेल. आणि कुम्भकर्ण, जो नेहमी गाढ झोपेत असतो, तोही फार बलवान आहे.
विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः। प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ
विभीषण हा धार्मिक आहे, तो राक्षसांसारखा वागत नाही. आणि माझे भाऊ खर व दूषण, हे युद्धात प्रसिद्ध वीर आहेत.
तानहं समतिक्रान्तां राम त्वापूर्वदर्शनात्। समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम्
हे सर्व मागे सोडून, रामा, मी तुला पहिल्यांदाच पाहतेय आणि मनापासून तुझ्याकडे आकर्षित होऊन, तुला पती म्हणून निवडायला आले आहे.
अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी। चिराय भव भर्ता मे सीतया किं करिष्यसि
माझ्यात मोठी शक्ती आहे, मी माझ्या इच्छेने कुठेही जाऊ शकते. तूच माझा पती हो, सिता तुला कशाला पाहिजे?
विकृता च विरूपा च न सेयं सदृशी तव। अहमेवानुरूपा ते भार्यारूपेण पश्य माम्
ती कुरूप आणि विचित्र आहे, तुझ्यासाठी योग्य नाही. मीच तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे—माझ्याकडे तसंच पाहा.
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्। अनेन सह ते भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम्
ही कुरूप, दुर्जन, भयंकर आणि पोट आत गेलेली स्त्री—तुझ्या भावासोबत, मी तिलाही खाऊन टाकीन.
ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च। पश्यन् सह मया कामी दण्डकान् विचरिष्यसि
मग आपण दोघं, डोंगरशिखरं आणि विविध जंगलं पाहात, इच्छा पूर्ण करत दंडकारण्यात फिरू.
इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम्। इदं वचनमारेभे वक्तुं वाक्यविशारदः
असं तिच्याकडून ऐकून, काकुत्स्थ राम हसला आणि मदाने डोळे लाल झालेल्या तिला उत्तर देण्यासाठी बोलू लागला.
thumb|अष्टादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे अष्टादशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील अठरावा सर्ग ऐका.
तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्। स्वेच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत्
शूर्पणखा कामाच्या जाळ्यात अडकली आहे हे पाहून, रामाने हसत, आपुलकीने आणि गोड शब्दांत तिला उत्तर दिलं.
कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम। त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता
मी आधीच लग्न केले आहे आणि ही माझी प्रिय पत्नी आहे. तुमच्यासारख्या स्त्रियांसाठी दुसरी पत्नी असणे फार दुःखदायक असते.
अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान् प्रियदर्शनः। श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्
पण हा माझा लहान भाऊ आहे, त्याचे नाव लक्ष्मण आहे. तो गुणी, देखणा, तेजस्वी आणि अजून लग्न न केलेला, धाडसी आहे.
अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः। अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति
तो तरुण आहे, सुंदर आहे, पहिल्यांदाच पत्नी मिळवू इच्छितो आणि तो तुझ्या रूपाशी शोभणारा पती होईल.
एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम। असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा
मोठ्या डोळ्यांची सुंदरी, माझ्या भावाला पती म्हणून स्वीकार, तू त्याची एकमेव पत्नी राहशील, जशी मेरू पर्वतावर सूर्याची प्रभा एकटीच असते.
इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता। विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत्
रामाने असे सांगितल्यावर, त्या राक्षसीला कामाने वेड लागले आणि तिने रामाला सोडून थेट लक्ष्मणाकडे वळून बोलायला सुरुवात केली.
अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी। मया सह सुखं सर्वान् दण्डकान् विचरिष्यसि
सुंदर पुरुषा, मी तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे, माझा वर्णही छान आहे. माझ्यासोबत तू दंडकारण्यात आनंदाने भटकशील.
एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः। ततः शूर्पनखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत्
राक्षसीने असे म्हटल्यावर, वाक्पटू सौमित्र लक्ष्मण हसला आणि योग्य उत्तर शूर्पणखेला दिले.
कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि। सोऽहमार्येण परवान् भ्रात्रा कमलवर्णिनि
मी तर दास आहे, आणि तू दासी आहेस, मग तू माझी पत्नी व्हायची इच्छा कशी करतेस? मी माझ्या मोठ्या भावावर अवलंबून आहे, कमळासारख्या वर्णाच्या सुंदरी.
समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी। आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी
मोठ्या डोळ्यांची, तू माझ्या मोठ्या भावाची लहान पत्नी हो, तो श्रीमंत, सिद्ध आणि आनंदी आहे, त्याचा वर्णही निर्मळ आहे.
एतां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्। भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति
ही वयस्कर, कुरूप, दुष्ट, भयंकर, मोठ्या पोटाची पत्नी सोडून तो नक्कीच तुलाच पत्नी म्हणून स्वीकारेल.
को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि। मानुषीषु वरारोहे कुर्याद् भावं विचक्षणः
सुंदर वर्णाच्या सुंदरी, हुशार पुरुष कोण असा आहे की जो स्त्रियांमध्ये तुझ्यासारखे रूप सोडून दुसरीकडे मन लावेल?
इति सा लक्ष्मणेनोक्ता कराला निर्णतोदरी। मन्यते तद्वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा
लक्ष्मणाने असे सांगितल्यावर, ती भयंकर, मोठ्या पोटाची राक्षसी, समज न ठेवता, त्याचे बोलणे खरे मानली.
सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परंतपम्। सीतया सह दुर्धर्षमब्रवीत् काममोहिता
कामाने वेडावलेली ती, शत्रूंना जिंकणाऱ्या, सीतेसह पर्णकुटीत बसलेल्या रामाजवळ आली.
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्। वृद्धां भार्यामवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे
ही वयस्कर, कुरूप, दुष्ट, भयंकर, मोठ्या पोटाची पत्नी धरून ठेवून, तू मला किंमत देत नाहीस.