तदासीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः। तं देशं राक्षसी काचिदाजगाम यदृच्छया
राम तिथे बसला होता, मनाने गोष्टींमध्ये गुंतलेला होता, तेव्हा अचानक एक राक्षसी तिथे आली.
सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य रक्षसः। भगिनी राममासाद्य ददर्श त्रिदशोपमम्
ती राक्षसी दशलोक रावणाची बहीण शूर्पणखा होती; तिने रामाजवळ जाऊन त्याला देवतांसारखा तेजस्वी पाहिले.
दीप्तास्यं च महाबाहुं पद्मपत्रायतेक्षणम्। गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्
तिने त्याचे तेजस्वी मुख, बलाढ्य बाहू, कमळाच्या पाकळ्यांसारखी डोळे, हत्तीच्या चालीसारखी गती आणि वळवलेल्या जटांचे मंडळ पाहिले.
सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्। राममिन्दीवरश्यामं कंदर्पसदृशप्रभम्
तिने रामाला पाहिले — कोमल, पण अत्यंत सामर्थ्यवान, राजचिन्हांनी युक्त, निळ्या कमळासारखा काळा, आणि कामदेवासारखा तेजस्वी.
बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता। सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी
इंद्रासारखा राम दिसल्यावर ती राक्षसी, वासनेने वेडी झाली; कुरूप चेहरा असूनही, सुंदर रामाकडे पाहत होती, तिची कमरेची गाठ जाड, आणि पोट मोठे.
विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा। प्रियरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वना
तिच्या डोळ्यांचा आकार विकृत, पण रामाचे डोळे मोठे; तिचे केस तांबडे, त्याचे केस सुंदर; ती कुरूप, तो आकर्षक; तिचा आवाज गोड, पण भयावह.
तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी। न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना
ती वयस्कर असूनही तरुण दिसत होती; ती रौद्र, पण बोलण्यात गोड; तिचे वर्तन वाईट, पण तो नीतीमान; ती अप्रिय, पण तो मनोहारी.
शरीरजसमाविष्टा राक्षसी राममब्रवीत्। जटी तापसवेषेण सभार्यः शरचापधृक्
शरीरातील वासनेने पछाडलेली ती राक्षसी रामाला म्हणाली — 'तू जटा घातलेला, तपस्व्यासारखा वेष घेतलेला, पत्नीबरोबर, धनुष्यबाण घेतलेला...'
आगतस्त्वमिमं देशं कथं राक्षससेवितम्। किमागमनकृत्यं ते तत्त्वमाख्यातुमर्हसि
तू या राक्षसांनी व्यापलेल्या प्रदेशात कशी आलीस? तुझ्या येण्याचं खरं कारण काय आहे, ते मला सांग.
एवमुक्तस्तु राक्षस्या शूर्पणख्या परंतपः। ऋजुबुद्धितया सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे
शूर्पणखा नावाच्या राक्षसीने असे विचारल्यावर, शत्रूंना त्रास देणाऱ्या रामाने सरळ मनाने सर्व काही सांगायला सुरुवात केली.
आसीद् दशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः। तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः
दशरथ नावाचा एक राजा होता, ज्याचं शौर्य देवांसारखं होतं. मी त्याचा मोठा मुलगा, लोकांत राम म्हणून ओळखला जातो.
भ्रातायं लक्ष्मणो नाम यवीयान् मामनुव्रतः। इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता
हा माझा धाकटा भाऊ लक्ष्मण, जो नेहमी माझ्या सेवेत असतो. ही माझी पत्नी, जनकनंदिनी, सगळ्यांना सिता म्हणून प्रसिद्ध आहे.
त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा। त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे
पण मला तुझ्याबद्दल जाणून घ्यायचं आहे—तू कोण आहेस, कुणाची आहेस, आणि कुणासाठी आली आहेस? कारण तुझं रूप सुंदर असलं तरी तू मला राक्षसीसारखी वाटतेस.
इह वा किंनिमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वतः। साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता
तू इथे कशासाठी आली आहेस, खरं खरं सांग. हे ऐकून, कामाने ग्रासलेली राक्षसी उत्तर देऊ लागली.
श्रूयतां राम तत्त्वार्थं वक्ष्यामि वचनं मम। अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी
रामा, खरं खरं ऐक, मी तुला सगळं सांगते—माझं नाव शूर्पणखा आहे, मी इच्छेनुसार कोणतंही रूप घेऊ शकते.
अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयंकरा। रावणो नाम मे भ्राता यदि ते श्रोत्रमागतः
मी या जंगलात एकटीच फिरते, सगळ्यांना भीती घालणारी आहे. रावण माझा भाऊ आहे—कदाचित त्याचं नाव तुझ्या कानावर आलं असेल.
वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः। प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः
तो विश्व्रवसाचा वीर पुत्र आहे—कदाचित हेही तुला माहीत असेल. आणि कुम्भकर्ण, जो नेहमी गाढ झोपेत असतो, तोही फार बलवान आहे.
विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः। प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ
विभीषण हा धार्मिक आहे, तो राक्षसांसारखा वागत नाही. आणि माझे भाऊ खर व दूषण, हे युद्धात प्रसिद्ध वीर आहेत.
तानहं समतिक्रान्तां राम त्वापूर्वदर्शनात्। समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम्
हे सर्व मागे सोडून, रामा, मी तुला पहिल्यांदाच पाहतेय आणि मनापासून तुझ्याकडे आकर्षित होऊन, तुला पती म्हणून निवडायला आले आहे.
अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी। चिराय भव भर्ता मे सीतया किं करिष्यसि
माझ्यात मोठी शक्ती आहे, मी माझ्या इच्छेने कुठेही जाऊ शकते. तूच माझा पती हो, सिता तुला कशाला पाहिजे?
विकृता च विरूपा च न सेयं सदृशी तव। अहमेवानुरूपा ते भार्यारूपेण पश्य माम्
ती कुरूप आणि विचित्र आहे, तुझ्यासाठी योग्य नाही. मीच तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे—माझ्याकडे तसंच पाहा.
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्। अनेन सह ते भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम्
ही कुरूप, दुर्जन, भयंकर आणि पोट आत गेलेली स्त्री—तुझ्या भावासोबत, मी तिलाही खाऊन टाकीन.
ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च। पश्यन् सह मया कामी दण्डकान् विचरिष्यसि
मग आपण दोघं, डोंगरशिखरं आणि विविध जंगलं पाहात, इच्छा पूर्ण करत दंडकारण्यात फिरू.
इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम्। इदं वचनमारेभे वक्तुं वाक्यविशारदः
असं तिच्याकडून ऐकून, काकुत्स्थ राम हसला आणि मदाने डोळे लाल झालेल्या तिला उत्तर देण्यासाठी बोलू लागला.
thumb|अष्टादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे अष्टादशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील अठरावा सर्ग ऐका.
तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्। स्वेच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत्
शूर्पणखा कामाच्या जाळ्यात अडकली आहे हे पाहून, रामाने हसत, आपुलकीने आणि गोड शब्दांत तिला उत्तर दिलं.
कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम। त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता
मी आधीच लग्न केले आहे आणि ही माझी प्रिय पत्नी आहे. तुमच्यासारख्या स्त्रियांसाठी दुसरी पत्नी असणे फार दुःखदायक असते.
अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान् प्रियदर्शनः। श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्
पण हा माझा लहान भाऊ आहे, त्याचे नाव लक्ष्मण आहे. तो गुणी, देखणा, तेजस्वी आणि अजून लग्न न केलेला, धाडसी आहे.
अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः। अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति
तो तरुण आहे, सुंदर आहे, पहिल्यांदाच पत्नी मिळवू इच्छितो आणि तो तुझ्या रूपाशी शोभणारा पती होईल.
एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम। असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा
मोठ्या डोळ्यांची सुंदरी, माझ्या भावाला पती म्हणून स्वीकार, तू त्याची एकमेव पत्नी राहशील, जशी मेरू पर्वतावर सूर्याची प्रभा एकटीच असते.