वैदेहीं च महाभागामिदं वचनमब्रवीत्। दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः
त्यांनी त्या पुण्यवती वैदेहीला सांगितले, 'राम इतक्या दिवसांनी मला भेटायला आज आला, हे माझे भाग्य आहे.'
मनसा कांक्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति। गम्यतां सत्कृतो रामः सभार्यः सहलक्ष्मणः
माझ्या मनातही त्याच्या येण्याची इच्छा होती. राम, सीता आणि लक्ष्मण यांना योग्य सन्मानाने आत आणा.
अभिवाद्याब्रवीच्छिष्यस्तथेति नियताञ्जलिः। तदा निष्क्रम्य सम्भ्रान्तः शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत्
शिष्याने नमस्कार करून 'ठीक आहे' असे म्हणाले आणि हात जोडून बाहेर जाऊन घाईने लक्ष्मणाला सांगितले.
कोऽसौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम्। ततो गत्वाऽऽश्रमपदं शिष्येण सह लक्ष्मणः
'हा राम कोण आहे? त्याने स्वतः येऊन ऋषींना भेटावे.' मग लक्ष्मण शिष्याबरोबर आश्रमात गेला.
दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्। तं शिष्यः प्रश्रितं वाक्यमगस्त्यवचनं ब्रुवन्
त्याने काकुत्स्थ राम आणि जनकनंदिनी सीता यांना दाखवले. शिष्याने आदरपूर्वक अगस्त्यांचे शब्द सांगितले.
प्रावेशयद् यथान्यायं सत्कारार्हं सुसत्कृतम्। प्रविवेश ततो रामः सीतया सह लक्ष्मणः
त्यांना योग्य रीतीने, सन्मानाने आत घेतले. मग राम, सीता आणि लक्ष्मण आश्रमात गेले.
प्रशान्तहरिणाकीर्णमाश्रमं ह्यवलोकयन्। स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च
हरिणांनी भरलेलं, शांत असं आश्रमाचं दृश्य पाहताना त्याने तिथे ब्रह्मदेवाचं स्थान आणि अग्नीचं स्थानही पाहिलं.
विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः। सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च
त्याने विष्णूचं, महेंद्राचं, विवस्वानाचं, सोमाचं, भगाचं आणि कुबेराचं स्थानही तिथे पाहिलं.
धातुर्विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च। स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः
त्याने धाता आणि विधाता यांची स्थाने, वायूचं स्थान आणि पाशधारी, महात्मा वरुणाचं स्थानही पाहिलं.
स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च। स्थानं च नागराजस्य गरुडस्थानमेव च
त्याने गायत्रीचं स्थान, वसूंनीचं स्थान, नागराजाचं स्थान आणि गरुडाचं स्थानही पाहिलं.
कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति। ततः शिष्यैः परिवृतो मुनिरप्यभिनिष्पतत्
त्याने कार्तिकेयाचं स्थान आणि धर्माचं स्थान पाहिलं; तेव्हा त्या ऋषींच्या शिष्यांनी वेढलेला तो मुनी बाहेर आला.
तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसाम्। अब्रवीद् वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्
तेजस्वी त्या मुनीला समोर येताना रामाने पाहिलं आणि वीर रामाने लक्ष्मणाला, लक्ष्मी वाढवणाऱ्या भावाला, असे शब्द सांगितले.
बहिर्लक्ष्मण निष्क्रामत्यगस्त्यो भगवानृषिः। औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसामिमम्
"लक्ष्मणा, भगवंत ऋषी अगस्त्य बाहेर येत आहेत; त्यांच्या औदार्यामुळे मला हे तपस्येचं खजिनंच वाटतं."
एवमुक्त्वा महाबाहुरगस्त्यं सूर्यवर्चसम्। जग्राहापततस्तस्य पादौ च रघुनन्दनः
असं बोलून, महाबाहू रघुनंदन रामाने सूर्यसमान तेज असलेल्या अगस्त्य ऋषींच्या पायांना वंदन केलं.
अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः। सीतया सह वैदेह्या तदा रामः सलक्ष्मणः
धर्मात्मा रामाने वंदन करून, सीता आणि लक्ष्मणासह, हात जोडून तिथे उभा राहिला.
प्रतिगृह्य च काकुत्स्थमर्चयित्वाऽऽसनोदकैः। कुशलप्रश्नमुक्त्वा च आस्यतामिति सोऽब्रवीत्
काकुत्स्थाचं स्वागत करून, त्याला आसन व पाणी देऊन, कुशल विचारून, 'बसावं' असं अगस्त्य म्हणाले.
अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथीन् प्रतिपूज्य च। वानप्रस्थेन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ
अग्नीला होम करून, अर्घ्य देऊन, पाहुण्यांचं योग्य स्वागत करून, वनवासाच्या धर्माने त्यांना जेवण दिलं.
प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुंगवः। उवाच राममासीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम्
सर्वप्रथम बसून, धर्म जाणणारा श्रेष्ठ मुनी, हात जोडून बसलेल्या धर्मपरायण रामाला बोलला.
अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथिं प्रतिपूजयेत्। अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन्। दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत्
"अग्नीला होम करून, अर्घ्य देऊन, पाहुण्याचं स्वागत करावं; अन्यथा, काकुत्स्था, जर तपस्वी असं न केलं, तर पुढच्या जन्मी तो खोटं साक्षीदार जसा स्वतःचं मांस खातो, तसं भोगतो."
राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः। पूजनीयश्च मान्यश्च भवान् प्राप्तः प्रियातिथिः
"राजा हा सगळ्या लोकांचा स्वामी, धर्माचरण करणारा आणि महान रथी असतो; त्याचा सन्मान करावा, तो मान्य असावा, आणि तू प्रिय पाहुणा म्हणून आला आहेस."
एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैश्चान्यैश्च राघवम्। पूजयित्वा यथाकामं ततोऽगस्त्यस्तमब्रवीत्
असं सांगून, फळं, कंद, फुलं आणि इतर आवडीनुसार राघवाचं आदरपूर्वक स्वागत करून, मग अगस्त्य त्याला म्हणाले.
इदं दिव्यं महच्चापं हेमवज्रविभूषितम्। वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा
"हे दिव्य, मोठं धनुष्य, सोनं आणि वज्रांनी सुशोभित, हे विष्णूचं असून, विश्वकर्म्याने तयार केलं आहे, हे पुरुषसिंहा."
अमोघः सूर्यसंकाशो ब्रह्मदत्तः शरोत्तमः। दत्तौ मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षय्यसायकौ
"हा अमोघ, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी बाण ब्रह्मदेवाने दिला आहे; हे दोन अक्षय बाणांचे तूणीर महेंद्राने मला दिले आहेत."
सम्पूर्णौ निशितैर्बाणैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः। महाराजतकोशोऽयमसिर्हेमविभूषितः
"हे तूणीर तीक्ष्ण, अग्नीप्रमाणे जळणारे बाणांनी भरलेले आहेत; आणि हा तलवार, सोन्याच्या मुठीचा, सोन्याने सुशोभित आहे."
अनेन धनुषा राम हत्वा संख्ये महासुरान्। आजहार श्रियं दीप्तां पुरा विष्णुर्दिवौकसाम्
हे राम, या धनुष्याने विष्णूंनी पूर्वी युद्धात बलवान असुरांचा संहार केला आणि देवांमध्ये तेजस्वी कीर्ती मिळवली.
तद्धनुस्तौ च तूणी च शरं खड्गं च मानद। जयाय प्रतिगृह्णीष्व वज्रं वज्रधरो यथा
मानद, विजयासाठी हे धनुष्य, हे दोन तरकस, बाण आणि तलवार स्वीकार, जसे इंद्र वज्र स्वीकारतो.
एवमुक्त्वा महातेजाः समस्तं तद्वरायुधम्। दत्त्वा रामाय भगवानगस्त्यः पुनरब्रवीत्
असे म्हणून, तेजस्वी आणि पूज्य अगस्त्य ऋषींनी ती सर्व दिव्य अस्त्रे रामाला दिली आणि पुन्हा बोलू लागले.
thumb|त्रयोदशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे त्रयोदशः सर्गः ॥३-
आता वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील त्रयोदश सर्ग ऐका.
राम प्रीतोऽस्मि भद्रं ते परितुष्टोऽस्मि लक्ष्मण। अभिवादयितुं यन्मां प्राप्तौ स्थः सह सीतया
राम, मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे—तुला शुभ होवो. लक्ष्मण, तू आणि सीता मला नमस्कार करण्यासाठी आलात, याचा मला समाधान वाटतो.
अध्वश्रमेण वां खेदो बाधते प्रचुरश्रमः। व्यक्तमुत्कण्ठते वापि मैथिली जनकात्मजा
कदाचित प्रवासाच्या श्रमामुळे तुम्हा दोघांना थकवा जाणवतोय, किंवा जनकनंदिनी सीतेला तिच्या माहेराची आठवण येतेय.