पुष्पितान् पुष्पिताग्राभिर्लताभिरुपशोभितान्। ददर्श रामः शतशस्तत्र कान्तारपादपान्
रामाने तिथे शेकडो रानातील झाडे पाहिली, जी फुलांनी डवरलेल्या वेलींनी सुंदर दिसत होती.
हस्तिहस्तैर्विमृदितान् वानरैरुपशोभितान्। मत्तैः शकुनिसङ्घैश्च शतशः प्रतिनादितान्
काही झाडे हत्तींच्या सोंडेने तुडवली गेली होती, काही माकडांमुळे उजळून गेली होती, आणि शेकडो झाडांवर मदमस्त पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने आसमंत दुमदुमत होता.
ततोऽब्रवीत् समीपस्थं रामो राजीवलोचनः। पृष्ठतोऽनुगतं वीरं लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्
मग कमळासारख्या डोळ्यांचा राम, मागून येणाऱ्या, शौर्यवान आणि सौख्य वाढवणाऱ्या लक्ष्मणाला म्हणाला.
स्निग्धपत्रा यथा वृक्षा यथा क्षान्ता मृगद्विजाः। आश्रमो नातिदूरस्थो महर्षेर्भावितात्मनः
झाडांची पाने तुकतुकीत आहेत, जनावरं आणि पक्षी शांत आहेत, आणि इथे फार दूर नाही, त्या महान ऋषींचे आश्रम आहे, ज्यांचे मन निर्मळ आहे.
अगस्त्य इति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा। आश्रमो दृश्यते तस्य परिश्रान्तश्रमापहः
ज्याच्या स्वतःच्या कृत्यांमुळे 'अगस्त्य' म्हणून जगात प्रसिद्ध असलेला, थकलेल्या लोकांचा थकवा दूर करणारा त्यांचा आश्रम इथे दिसतो आहे.
प्राज्यधूमाकुलवनश्चीरमालापरिष्कृतः। प्रशान्तमृगयूथश्च नानाशकुनिनादितः
हे जंगल दाट धुराने भरलेले आहे, झाडांच्या सालीच्या माळांनी सजलेले आहे, शांत हरिणांच्या कळपांनी गजबजलेले आहे, आणि वेगवेगळ्या पक्ष्यांच्या आवाजाने निनादत आहे.
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया। दक्षिणा दिक् कृता येन शरण्या पुण्यकर्मणा
ज्याने जगाच्या कल्याणासाठी मृत्यूला जोराने आवरले, आणि आपल्या पुण्यकर्मांनी दक्षिण दिशा सुरक्षित केली.
तस्येदमाश्रमपदं प्रभावाद् यस्य राक्षसैः। दिगियं दक्षिणा त्रासाद् दृश्यते नोपभुज्यते
हा त्यांचा आश्रम आहे, ज्याच्या सामर्थ्यामुळे राक्षसांना दक्षिण दिशा फक्त दिसते, पण ते तिथे राहू शकत नाहीत.
यदाप्रभृति चाक्रान्ता दिगियं पुण्यकर्मणा। तदाप्रभृति निर्वैराः प्रशान्ता रजनीचराः
ज्यावेळी या पुण्यवानाने ही दिशा जिंकली, त्यावेळीपासून रात्री हिंडणारे सर्व प्राणी शांत आणि वैररहित झाले.
नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा। प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः
ही दक्षिण दिशा त्या भगवंताच्या नावाने ओळखली जाते, ती तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे आणि क्रूरकर्म्यांना जिंकता येत नाही.
मार्गं निरोद्धुं सततं भास्करस्याचलोत्तमः। संदेशं पालयंस्तस्य विन्ध्यशैलो न वर्धते
सूर्याचा मार्ग नेहमी अडवण्यासाठी, विंध्य पर्वत त्या ऋषींच्या आज्ञेने वाढत नाही.
अयं दीर्घायुषस्तस्य लोके विश्रुतकर्मणः। अगस्त्यस्याश्रमः श्रीमान् विनीतमृगसेवितः
हा दीर्घायुषी, जगात प्रसिद्ध कृत्य असलेला, अगस्त्य ऋषींचा तेजस्वी आश्रम आहे, जिथे सभ्य हरिणे वावरतात.
एष लोकार्चितः साधुर्हिते नित्यं रतः सताम्। अस्मानधिगतानेष श्रेयसा योजयिष्यति
हे साधू, जे लोकांनी पूजले आहेत, सत्काऱ्यात नेहमी रमलेले आहेत, ते आपल्याला उत्तम मार्गाशी जोडतील.
आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम्। शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो
इथे मी त्या महान ऋषी अगस्त्यांची पूजा करीन, आणि सौम्य, उरलेला वनवास मी इथेच घालवीन.
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः। अगस्त्यं नियताहाराः सततं पर्युपासते
इथे देव, गंधर्व, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी, सर्वजण संयमित आहार घेऊन, अगस्त्यांची नेहमी सेवा करतात.
नात्र जीवेन्मृषावादी क्रूरो वा यदि वा शठः। नृशंसः पापवृत्तो वा मुनिरेष तथाविधः
इथे खोटे बोलणारा, क्रूर, कपटी किंवा पापी माणूस राहू शकत नाही; असा हा ऋषी आहे.
अत्र देवाश्च यक्षाश्च नागाश्च पतगैः सह। वसन्ति नियताहारा धर्ममाराधयिष्णवः
इथे देव, यक्ष, नाग आणि पक्षी, सर्वजण संयमित आहार घेऊन, धर्माची उपासना करत राहतात.
अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैः सूर्यसंनिभैः। त्यक्त्वा देहान् नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः
इथे महान सिद्ध, तेजस्वी विमानांमध्ये, आपली जुनी शरीरे सोडून, नवीन रूपात स्वर्गात गेले आहेत, हे श्रेष्ठ ऋषी.
यक्षत्वममरत्वं च राज्यानि विविधानि च। अत्र देवाः प्रयच्छन्ति भूतैराराधिताः शुभैः
देवता जरासे, अमरत्व, आणि अनेक राज्ये या जगात देतात, जेव्हा त्यांची शुभ वस्तूंनी भक्तीपूर्वक पूजा केली जाते.
आगताः स्माश्रमपदं सौमित्रे प्रविशाग्रतः। निवेदयेह मां प्राप्तमृषये सह सीतया
सुमित्रे, आपण आश्रमाजवळ आलो आहोत. तू आधी आत जा आणि या ऋषीला सांग की मी सीतेसह आलो आहे.
thumb|द्वादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे द्वादशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील बारावा सर्ग ऐका.
स प्रविश्याश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः। अगस्त्यशिष्यमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह
राघवाचा लहान भाऊ लक्ष्मण आश्रमात गेला आणि अगस्त्य ऋषींच्या शिष्याजवळ जाऊन असे म्हणाला.
राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस्तस्य सुतो बली। रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया
दशरथ नावाचा राजा आहे. त्याचा मोठा आणि बलवान मुलगा राम, पत्नी सीतेसह या ऋषीला भेटायला आला आहे.
लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्ववरजो हितः। अनुकूलश्च भक्तश्च यदि ते श्रोत्रमागतः
मी लक्ष्मण, त्याचा लहान भाऊ, नेहमी त्याच्या बाजूने आणि भक्त आहे, हे तुझ्या कानावर आले असेलच.
ते वयं वनमत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात्। द्रष्टुमिच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम्
आम्ही वडिलांच्या आज्ञेने या घनदाट जंगलात आलो आहोत. आम्हा सर्वांना या पूज्य ऋषीला भेटायचे आहे, कृपया त्यांना कळवा.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः। तथेत्युक्त्वाग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम्
लक्ष्मणाचे शब्द ऐकून त्या तपस्व्याने 'ठीक आहे' असे सांगितले आणि अग्निकुंडात जाऊन त्यांना सांगायला निघाला.
स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम्। कृताञ्जलिरुवाचेदं रामागमनमञ्जसा
तो आत जाऊन, कठोर तपस्येमुळे अडथळा न होणाऱ्या त्या श्रेष्ठ ऋषीजवळ गेला आणि हात जोडून रामाच्या आगमनाची बातमी दिली.
यथोक्तं लक्ष्मणेनैव शिष्योऽगस्त्यस्य सम्मतः। पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च
लक्ष्मणाने सांगितल्याप्रमाणे, अगस्त्य ऋषींच्या आवडत्या शिष्याने सांगितले, 'हे दोघे दशरथाचे पुत्र राम आणि लक्ष्मण आहेत.'
प्रविष्टावाश्रमपदं सीतया सह भार्यया। द्रष्टुं भवन्तमायातौ शुश्रूषार्थमरिंदमौ
ते सीता पत्नीसमवेत आश्रमात आले आहेत. शत्रूंचा नाश करणारे हे दोघे तुम्हाला भेटायला आणि सेवा करायला आले आहेत.
यदत्रानन्तरं तत् त्वमाज्ञापयितुमर्हसि। ततः शिष्यादुपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम्
येथे जे योग्य असेल ते आज्ञा द्या. मग शिष्याच्या सांगण्यावरून ऋषींना समजले की राम आणि लक्ष्मण आले आहेत.