क्वचिच्च चतुरो मासान् पञ्च षट् च परान् क्वचित्। अपरत्राधिकान् मासानध्यर्धमधिकं क्वचित्
कधी चार महिने, कधी पाच किंवा सहा महिने, तर कधी दुसऱ्या ठिकाणी अर्ध्या वर्षाहून जास्त काळही तो राहत असे.
त्रीन् मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत् सुखम्। तत्र संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै
राघव तिथल्या ऋषींच्या आश्रमात तीन महिने आणि आठ महिने सुखाने राहिला.
रमतश्चानुकूल्येन ययुः संवत्सरा दश। परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया
तिथे आनंदाने राहता राहता दहा वर्षे निघून गेली; धर्माची जाण असलेला राघव सीतेसह त्या प्रदेशात फिरत राहिला.
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं पुनरेवाजगाम ह। स तमाश्रममागम्य मुनिभिः परिपूजितः
पुन्हा एकदा तो सुतिक्ष्णाच्या आश्रमात गेला आणि तिथे पोहोचल्यावर ऋषींच्या सन्मानाने त्याचे स्वागत झाले.
तत्रापि न्यवसद् रामः किंचित् कालमरिंदमः। अथाश्रमस्थो विनयात् कदाचित् तं महामुनिम्
तिथेही शत्रूंचा संहार करणारा राम काही काळ राहिला; मग आश्रमात असताना नम्रतेने त्या महान ऋषीकडे गेला.
उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्। अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः
काकुत्स्थ तिथे बसून सुतिक्ष्णाला म्हणाला, 'भगवन्, या अरण्यात श्रेष्ठ ऋषी अगस्त्य राहतात.'
वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्। न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया
'त्यांच्याबद्दलच्या कथा मी नेहमी ऐकल्या आहेत, पण या मोठ्या जंगलामुळे त्यांचा आश्रम कुठे आहे हे मला माहीत नाही.'
कुत्राश्रमपदं रम्यं महर्षेस्तस्य धीमतः। प्रसादार्थं भगवतः सानुजः सह सीतया
'त्या बुद्धिमान महर्षींचा रमणीय आश्रम कुठे आहे? भगवंताच्या कृपेसाठी मी लक्ष्मण आणि सीतेसह तिथे जावेसे वाटते.'
अगस्त्यमधिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम्। मनोरथो महानेष हृदि सम्परिवर्तते
'मी अगस्त्य ऋषींना जाऊन नमस्कार करावा, अशी मोठी इच्छा माझ्या मनात आहे.'
यदहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम्। इति रामस्य स मुनिः श्रुत्वा धर्मात्मनो वचः
'मी स्वतः त्या श्रेष्ठ ऋषीची सेवा करावी, अशी माझी इच्छा आहे.' असे रामाने म्हटल्यावर, धर्मनिष्ठ ऋषीने त्याचे बोलणे ऐकले.
सुतीक्ष्णः प्रत्युवाचेदं प्रीतो दशरथात्मजम्। अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामः सलक्ष्मणम्
सुतिक्ष्ण आनंदाने दशरथपुत्राला म्हणाला, 'लक्ष्मणासह तुला हेच सांगावे असे मलाही वाटत होते.'
अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव। दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन् स्वयमेव ब्रवीषि माम्
'राघवा, सीतेसह तू अगस्त्याकडे जा; सुदैवाने तूच आता मला याबद्दल विचारलेस.'
अयमाख्यामि ते राम यत्रागस्त्यो महामुनिः। योजनान्याश्रमात् तात याहि चत्वारि वै ततः। दक्षिणेन महान् श्रीमानगस्त्यभ्रातुराश्रमः
'राम, मी तुला सांगतो, महान ऋषी अगस्त्य कुठे आहेत ते. या आश्रमापासून चार योजन दक्षिणेला जा; तिथे अगस्त्याच्या भावाचा सुंदर आश्रम आहे.'
स्थलीप्रायवनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते। बहुपुष्पफले रम्ये नानाविहगनादिते
'बहुतेक मोकळ्या जागेत, पिंपळांच्या वनांनी शोभलेले, अनेक फुलांनी-फळांनी रम्य, आणि विविध पक्ष्यांच्या आवाजांनी गूंजणारे ते ठिकाण आहे.'
पद्मिन्यो विविधास्तत्र प्रसन्नसलिलाशयाः। हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः
तेथे निरनिराळ्या प्रकारच्या कमळांच्या तळ्यांमध्ये स्वच्छ पाणी आहे, त्या तळ्यांमध्ये राजहंस, बगळे आणि चक्रवाक पक्ष्यांनी गजबजलेले आहेत.
तत्रैकां रजनीं व्युष्य प्रभाते राम गम्यताम्। दक्षिणां दिशमास्थाय वनखण्डस्य पार्श्वतः
तेथे एक रात्र काढून, सकाळी, हे राम, दक्षिण दिशेला त्या वनाच्या कडेकडेने पुढे जावे.
तत्रागस्त्याश्रमपदं गत्वा योजनमन्तरम्। रमणीये वनोद्देशे बहुपादपशोभिते
तेथे एक योजन अंतर चालून, तू रमणीय अशा, अनेक झाडांनी शोभलेल्या वनभागात अगस्त्य ऋषींच्या आश्रमाजवळ पोहोचशील.
रंस्यते तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह। स हि रम्यो वनोद्देशो बहुपादपसंयुतः
त्या रम्य वनात, वैदेही आणि लक्ष्मण तुझ्यासोबत आनंदाने राहतील, कारण तो प्रदेश अनेक वृक्षांनी भरलेला आहे.
यदि बुद्धिः कृता द्रष्टुमगस्त्यं तं महामुनिम्। अद्यैव गमने बुद्धिं रोचयस्व महामते
जर तुझी इच्छा त्या महान ऋषी अगस्त्यांना भेटण्याची असेल, तर आजच तिथे जाण्याचा निर्धार कर.
इति रामो मुनेः श्रुत्वा सह भ्रात्राभिवाद्य च। प्रतस्थेऽगस्त्यमुद्दिश्य सानुगः सह सीतया
मुनिंचे शब्द ऐकून, रामाने आपल्या भावासह नमस्कार केला आणि सीतेसह अगस्त्यांकडे जाण्यास निघाला.
पश्यन् वनानि चित्राणि पर्वतांश्चाभ्रसंनिभान्। सरांसि सरितश्चैव पथि मार्गवशानुगान्
त्यांनी वाटेवर सुंदर वनं, ढगांसारखे डोंगर, तळी आणि नद्या पाहिल्या.
सुतीक्ष्णेनोपदिष्टेन गत्वा तेन पथा सुखम्। इदं परमसंहृष्टो वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत्
सुतिक्ष्णांनी दाखवलेल्या मार्गाने ते आरामात चालले, आणि राम अत्यंत आनंदित होऊन लक्ष्मणाला म्हणाला:
एतदेवाश्रमपदं नूनं तस्य महात्मनः। अगस्त्यस्य मुनेर्भ्रातुर्दृश्यते पुण्यकर्मणः
हे नक्कीच त्या महात्मा, पुण्यवान अगस्त्य ऋषींच्या भावाचा आश्रम आपल्याला दिसतो आहे.
यथा हीमे वनस्यास्य ज्ञाताः पथि सहस्रशः। संनताः फलभारेण पुष्पभारेण च द्रुमाः
कारण आपण वाटेत पाहिलं, या वनात हजारो झाडं फळांनी आणि फुलांनी वाकली आहेत.
पिप्पलीनां च पक्वानां वनादस्मादुपागतः। गन्धोऽयं पवनोत्क्षिप्तः सहसा कटुकोदयः
आणि या वनातून वाऱ्याने अचानक उचललेला, पिकलेल्या पिंपळींचा तिखट सुगंध येतो आहे.
तत्र तत्र च दृश्यन्ते संक्षिप्ताः काष्ठसंचयाः। लूनाश्च परिदृश्यन्ते दर्भा वैदूर्यवर्चसः
इकडे तिकडे लाकडाचे ढीग दिसतात, आणि कापलेली, मण्यासारखी चमकणारी कुशा गवतही पडलेली आहे.
एतच्च वनमध्यस्थं कृष्णाभ्रशिखरोपमम्। पावकस्याश्रमस्थस्य धूमाग्रं सम्प्रदृश्यते
आणि या वनाच्या मधोमध, काळ्या ढगाच्या शिखरासारखा, आश्रमातील अग्नीचा धूर वर जाताना दिसतो आहे.
विविक्तेषु च तीर्थेषु कृतस्नाना द्विजातयः। पुष्पोपहारं कुर्वन्ति कुसुमैः स्वयमर्जितैः
एकांत असलेल्या तीर्थांवर, द्विज लोक स्नान करून, स्वतः गोळा केलेली फुलं देवाला अर्पण करतात.
ततः सुतीक्ष्णवचनं यथा सौम्य मया श्रुतम्। अगस्त्यस्याश्रमो भ्रातुर्नूनमेष भविष्यति
मृदु स्वभावाच्या, मी सुतिक्ष्णांकडून ऐकलं तसं, हा नक्कीच अगस्त्य ऋषींच्या भावाचा आश्रम असावा.
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया। यस्य भ्रात्रा कृतेयं दिक्शरण्या पुण्यकर्मणा
लोकांच्या कल्याणासाठी, पुण्यवान त्याच्या भावाने मृत्यूला जिंकून, ही दक्षिण दिशा पवित्र केली.