यूथबद्धांश्च पृषतान् मदोन्मत्तान् विषाणिनः। महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः
त्यांनी कळपाने फिरणारे, मदमस्त आणि शिंग असलेले हरिण, तसेच रानम्हशी, रानडुक्कर आणि झाडांशी वैर करणारे हत्ती पाहिले.
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे। ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायुतम्
दिवस मावळत असताना, त्यांनी एकत्र खूप अंतर चालून, दहा योजन रुंद असलेले सुंदर तळे पाहिले.
पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलंकृतम्। सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलजातिभिः
ते तळे कमळ आणि पाणलिलींनी भरलेले होते, हत्तींच्या कळपांनी सजलेले आणि सारस, हंस, कादंब या जलपक्ष्यांनी गजबजलेले होते.
प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन् सरसि शुश्रुवे। गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते
त्या स्वच्छ आणि रम्य तळ्यात गाण्याचा आणि वाद्यांचा आवाज ऐकू येत होता, पण तिथे कुणीच दिसत नव्हते.
ततः कौतूहलाद् रामो लक्ष्मणश्च महारथः। मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे
तेव्हा कुतूहलाने राम आणि महाबली लक्ष्मण यांनी धर्मभृत नावाच्या ऋषींना विचारायला सुरुवात केली.
इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने। कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम्
हे महान ऋषी, हे अद्भुत ऐकून आम्हा सर्वांना मोठे कुतूहल वाटते; कृपया हे काय आहे ते सांगा.
तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा। प्रभावं सरसः क्षिप्रमाख्यातुमुपचक्रमे
राघवाने असे विचारल्यावर, धर्मात्मा ऋषी लगेच त्या तळ्याचे सामर्थ्य सांगायला लागले.
स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः। दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाशये
तो महान ऋषी मांडकर्णी, जलाशयात राहून, फक्त वाऱ्यावर जगत, दहा हजार वर्षे कठोर तपश्चर्या करत होता.
ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः। अब्रुवन् वचनं सर्वे परस्परसमागताः
तेव्हा अग्नीच्या पुढाकाराने सर्व देव घाबरले आणि एकत्र येऊन आपसात बोलू लागले.
अस्माकं कस्यचित् स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः। इति संविग्नमनसः सर्वे तत्र दिवौकसः
हा ऋषी आपल्यात कुणाच्यातरी जागेची इच्छा करतो, असे वाटून सर्व देव चिंतेत पडले.
ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वदेवैर्नियोजिताः। प्रधानाप्सरसः पञ्च विद्युच्चलितवर्चसः
मग त्या ऋषीचे तप विघटित करण्यासाठी सर्व देवांनी वीजेसारख्या तेजस्वी पाच मुख्य अप्सरा पाठवल्या.
अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः। नीतो मदनवश्यत्वं देवानां कार्यसिद्धये
त्या अप्सरांनी, सर्व काही पाहिलेल्या त्या ऋषीला, देवांच्या हेतूसाठी, कामाच्या वशीत आणले.
ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः। तटाके निर्मितं तासां तस्मिन्नन्तर्हितं गृहम्
त्या पाच अप्सरा त्या ऋषीच्या पत्नी झाल्या; त्या तळ्यात त्यांच्यासाठी एक गुप्त घर बांधले गेले.
तत्रैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम्। रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम्
त्या पाच अप्सरा तिथे मनसोक्त राहतात आणि तारुण्यात असलेल्या ऋषीला आपल्या संगतीने आणि तपाच्या योगाने आनंद देतात.
तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः। श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः
त्यांच्या खेळामधून वाद्यांचा, दागिन्यांचा मंजुळ आवाज आणि गाण्याचा मोहक स्वर ऐकू येतो.
आश्चर्यमिति तस्यैतद् वचनं भावितात्मनः। राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः
‘हे खरोखरच अद्भुत आहे!’ असे म्हणून, महायशस्वी राघव आणि त्याचा भाऊ ऋषींचे शब्द आनंदाने स्वीकारतात.
एवं कथयमानः स ददर्शाश्रममण्डलम्। कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्
असा बोलत असताना त्याने कुश आणि झाडांच्या सालांनी वेढलेली, ब्रह्मतेजाने उजळलेली आश्रमांची वस्ती पाहिली.
प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः। तदा तस्मिन् स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले
राघव, वैदेही आणि लक्ष्मणासोबत त्या सुंदर आश्रमवस्तीत गेला.
उषित्वा स सुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः। जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम्
तो तिथे सुखाने राहिला, महर्षींच्या सन्मानाने, आणि मग तपस्वींच्या आश्रमांना एकामागून एक भेट देत गेला.
येषामुषितवान् पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित् । क्वचित् परिदशान् मासानेकसंवत्सरं क्वचित्
तो महान अस्त्रांचा जाणकार पूर्वीही त्यांच्या सोबत राहत असे, कधी काही महिने, तर कधी एक संपूर्ण वर्ष.
क्वचिच्च चतुरो मासान् पञ्च षट् च परान् क्वचित्। अपरत्राधिकान् मासानध्यर्धमधिकं क्वचित्
कधी चार महिने, कधी पाच किंवा सहा महिने, तर कधी दुसऱ्या ठिकाणी अर्ध्या वर्षाहून जास्त काळही तो राहत असे.
त्रीन् मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत् सुखम्। तत्र संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै
राघव तिथल्या ऋषींच्या आश्रमात तीन महिने आणि आठ महिने सुखाने राहिला.
रमतश्चानुकूल्येन ययुः संवत्सरा दश। परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया
तिथे आनंदाने राहता राहता दहा वर्षे निघून गेली; धर्माची जाण असलेला राघव सीतेसह त्या प्रदेशात फिरत राहिला.
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं पुनरेवाजगाम ह। स तमाश्रममागम्य मुनिभिः परिपूजितः
पुन्हा एकदा तो सुतिक्ष्णाच्या आश्रमात गेला आणि तिथे पोहोचल्यावर ऋषींच्या सन्मानाने त्याचे स्वागत झाले.
तत्रापि न्यवसद् रामः किंचित् कालमरिंदमः। अथाश्रमस्थो विनयात् कदाचित् तं महामुनिम्
तिथेही शत्रूंचा संहार करणारा राम काही काळ राहिला; मग आश्रमात असताना नम्रतेने त्या महान ऋषीकडे गेला.
उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्। अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः
काकुत्स्थ तिथे बसून सुतिक्ष्णाला म्हणाला, 'भगवन्, या अरण्यात श्रेष्ठ ऋषी अगस्त्य राहतात.'
वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्। न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया
'त्यांच्याबद्दलच्या कथा मी नेहमी ऐकल्या आहेत, पण या मोठ्या जंगलामुळे त्यांचा आश्रम कुठे आहे हे मला माहीत नाही.'
कुत्राश्रमपदं रम्यं महर्षेस्तस्य धीमतः। प्रसादार्थं भगवतः सानुजः सह सीतया
'त्या बुद्धिमान महर्षींचा रमणीय आश्रम कुठे आहे? भगवंताच्या कृपेसाठी मी लक्ष्मण आणि सीतेसह तिथे जावेसे वाटते.'
अगस्त्यमधिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम्। मनोरथो महानेष हृदि सम्परिवर्तते
'मी अगस्त्य ऋषींना जाऊन नमस्कार करावा, अशी मोठी इच्छा माझ्या मनात आहे.'
यदहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम्। इति रामस्य स मुनिः श्रुत्वा धर्मात्मनो वचः
'मी स्वतः त्या श्रेष्ठ ऋषीची सेवा करावी, अशी माझी इच्छा आहे.' असे रामाने म्हटल्यावर, धर्मनिष्ठ ऋषीने त्याचे बोलणे ऐकले.