ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे। संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम्
जनकनंदिनी, दंडकारण्यातल्या ऋषींना दिलेलं वचन मी पाळलं आहे; आणि एकदा वचन दिल्यावर, जिवंत असताना मी ते मोडू शकत नाही.
मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा। अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम्
साधूंना मी कधीच वेगळं वागवायचं नाही, हेच माझं नेहमीचं सत्य आहे. मी माझं प्राणसुद्धा सोडीन, किंवा सीते, तुला आणि लक्ष्मणालाही सोडीन,
न तु प्रतिज्ञा संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः। तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम्
पण ब्राह्मणांना दिलेलं वचन मी कधीच मोडणार नाही. म्हणून, ऋषींचं रक्षण करणं हे माझं कर्तव्य आहे.
अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय कथं पुनः। मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तं त्वया वचः
वैदेही, जरी मी वचन दिलं नसतं, तरी पुन्हा मी वचन कसं देऊ? तुझ्या प्रेमामुळे आणि आपुलकीमुळे तू हे बोललीस.
परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशास्यते। सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव शोभने। सधर्मचारिणी मे त्वं प्राणेभ्योऽपि गरीयसी
सीते, मी तुझ्यावर पूर्णपणे समाधानी आहे; कारण जो योग्य नाही त्याला शिकवण दिली जात नाही. हे तुझ्या कुलाला शोभणारं आणि योग्य आहे, सुंदरिये. तू माझ्या धर्माची सोबती आहेस, आणि माझ्या प्राणांपेक्षा जास्त प्रिय आहेस.
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम्। रामो धनुष्मान् सह लक्ष्मणेन जगाम रम्याणि तपोवनानि
असं म्हणून, रामाने आपल्या प्रिय सीतेला, मिथिलाधीशाच्या कन्येला, बोलावलं. मग राम, धनुष्य घेऊन, लक्ष्मणासह सुंदर तपोवनांकडे गेला.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे एकादशः सर्गः ॥३-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणाच्या अरण्यकांडातील अकरावा सर्ग ऐका.
अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुशोभना। पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह
राम पुढे चालला, मधोमध तेजस्वी सीता होती, आणि मागून धनुष्य हातात घेतलेला लक्ष्मण त्यांचा पाठलाग करत होता.
तौ पश्यमानौ विविधान् शैलप्रस्थान् वनानि च। नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया
राम, लक्ष्मण आणि सीता, विविध डोंगरउतार, जंगलं आणि सुंदर नद्या पाहत एकत्र पुढे गेले.
सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः। सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः
त्यांनी नदीच्या काठावर फिरणारे सारस आणि चक्रवाक पक्षी, तसेच कमळांनी आणि जलपक्ष्यांनी भरलेली तळी पाहिली.
यूथबद्धांश्च पृषतान् मदोन्मत्तान् विषाणिनः। महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः
त्यांनी कळपाने फिरणारे, मदमस्त आणि शिंग असलेले हरिण, तसेच रानम्हशी, रानडुक्कर आणि झाडांशी वैर करणारे हत्ती पाहिले.
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे। ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायुतम्
दिवस मावळत असताना, त्यांनी एकत्र खूप अंतर चालून, दहा योजन रुंद असलेले सुंदर तळे पाहिले.
पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलंकृतम्। सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलजातिभिः
ते तळे कमळ आणि पाणलिलींनी भरलेले होते, हत्तींच्या कळपांनी सजलेले आणि सारस, हंस, कादंब या जलपक्ष्यांनी गजबजलेले होते.
प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन् सरसि शुश्रुवे। गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते
त्या स्वच्छ आणि रम्य तळ्यात गाण्याचा आणि वाद्यांचा आवाज ऐकू येत होता, पण तिथे कुणीच दिसत नव्हते.
ततः कौतूहलाद् रामो लक्ष्मणश्च महारथः। मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे
तेव्हा कुतूहलाने राम आणि महाबली लक्ष्मण यांनी धर्मभृत नावाच्या ऋषींना विचारायला सुरुवात केली.
इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने। कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम्
हे महान ऋषी, हे अद्भुत ऐकून आम्हा सर्वांना मोठे कुतूहल वाटते; कृपया हे काय आहे ते सांगा.
तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा। प्रभावं सरसः क्षिप्रमाख्यातुमुपचक्रमे
राघवाने असे विचारल्यावर, धर्मात्मा ऋषी लगेच त्या तळ्याचे सामर्थ्य सांगायला लागले.
स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः। दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाशये
तो महान ऋषी मांडकर्णी, जलाशयात राहून, फक्त वाऱ्यावर जगत, दहा हजार वर्षे कठोर तपश्चर्या करत होता.
ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः। अब्रुवन् वचनं सर्वे परस्परसमागताः
तेव्हा अग्नीच्या पुढाकाराने सर्व देव घाबरले आणि एकत्र येऊन आपसात बोलू लागले.
अस्माकं कस्यचित् स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः। इति संविग्नमनसः सर्वे तत्र दिवौकसः
हा ऋषी आपल्यात कुणाच्यातरी जागेची इच्छा करतो, असे वाटून सर्व देव चिंतेत पडले.
ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वदेवैर्नियोजिताः। प्रधानाप्सरसः पञ्च विद्युच्चलितवर्चसः
मग त्या ऋषीचे तप विघटित करण्यासाठी सर्व देवांनी वीजेसारख्या तेजस्वी पाच मुख्य अप्सरा पाठवल्या.
अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः। नीतो मदनवश्यत्वं देवानां कार्यसिद्धये
त्या अप्सरांनी, सर्व काही पाहिलेल्या त्या ऋषीला, देवांच्या हेतूसाठी, कामाच्या वशीत आणले.
ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः। तटाके निर्मितं तासां तस्मिन्नन्तर्हितं गृहम्
त्या पाच अप्सरा त्या ऋषीच्या पत्नी झाल्या; त्या तळ्यात त्यांच्यासाठी एक गुप्त घर बांधले गेले.
तत्रैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम्। रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम्
त्या पाच अप्सरा तिथे मनसोक्त राहतात आणि तारुण्यात असलेल्या ऋषीला आपल्या संगतीने आणि तपाच्या योगाने आनंद देतात.
तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः। श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः
त्यांच्या खेळामधून वाद्यांचा, दागिन्यांचा मंजुळ आवाज आणि गाण्याचा मोहक स्वर ऐकू येतो.
आश्चर्यमिति तस्यैतद् वचनं भावितात्मनः। राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः
‘हे खरोखरच अद्भुत आहे!’ असे म्हणून, महायशस्वी राघव आणि त्याचा भाऊ ऋषींचे शब्द आनंदाने स्वीकारतात.
एवं कथयमानः स ददर्शाश्रममण्डलम्। कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्
असा बोलत असताना त्याने कुश आणि झाडांच्या सालांनी वेढलेली, ब्रह्मतेजाने उजळलेली आश्रमांची वस्ती पाहिली.
प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः। तदा तस्मिन् स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले
राघव, वैदेही आणि लक्ष्मणासोबत त्या सुंदर आश्रमवस्तीत गेला.
उषित्वा स सुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः। जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम्
तो तिथे सुखाने राहिला, महर्षींच्या सन्मानाने, आणि मग तपस्वींच्या आश्रमांना एकामागून एक भेट देत गेला.
येषामुषितवान् पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित् । क्वचित् परिदशान् मासानेकसंवत्सरं क्वचित्
तो महान अस्त्रांचा जाणकार पूर्वीही त्यांच्या सोबत राहत असे, कधी काही महिने, तर कधी एक संपूर्ण वर्ष.