परा त्वत्तो गतिर्वीर पृथिव्यां नोपपद्यते। परिपालय नः सर्वान् राक्षसेभ्यो नृपात्मज
वीरांनो, या पृथ्वीवर तुझ्याशिवाय आम्हाला दुसरं कुठेच आश्रय नाही. राजपुत्रा, राक्षसांपासून आम्हा सर्वांचं रक्षण कर.
एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम्। इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः
हे ऐकून, धर्मशील काकुत्स्थपुत्राने त्या सर्व तपस्वी साधूंना असे सांगितले.
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनाम्। केवलेन स्वकार्येण प्रवेष्टव्यं वनं मया
तुम्ही मला असं आज्ञा देणं योग्य नाही; मी साधूंच्या आज्ञेने नाही, तर माझ्या कर्तव्यासाठीच या वनात येणार आहे.
विप्रकारमपाक्रष्टुं राक्षसैर्भवतामिमम्। पितुस्तु निर्देशकरः प्रविष्टोऽहमिदं वनम्
राक्षसांनी तुम्हा सर्वांवर केलेला अन्याय दूर करण्यासाठी आणि वडिलांची आज्ञा पाळण्यासाठी मी या वनात आलो आहे.
भवतामर्थसिद्ध्यर्थमागतोऽहं यदृच्छया। तस्य मेऽयं वने वासो भविष्यति महाफलः
तुमच्या कार्यसिद्धीसाठी मी योगायोगाने इथे आलो आहे; या वनातील माझा वास मला मोठं फळ देईल.
तपस्विनां रणे शत्रून् हन्तुमिच्छामि राक्षसान्। पश्यन्तु वीर्यमृषयः सभ्रातुर्मे तपोधनाः
मी या तपस्वींच्या शत्रू असलेल्या राक्षसांचा युद्धात नाश करण्याची इच्छा बाळगतो; माझ्या वीरतेचं साक्षीदार म्हणून हे तपस्वी आणि माझा भाऊ दोघंही पाहोत.
दत्त्वा वरं चापि तपोधनानां धर्मे धृतात्मा सह लक्ष्मणेन। तपोधनैश्चापि सहार्यदत्तः सुतीक्ष्णमेवाभिजगाम वीरः
तपस्वी साधूंना वर दिल्यावर, धर्मनिष्ठ आणि संयमी राम लक्ष्मणासह आणि त्या तपस्वींसह सुतिक्ष्णाकडे गेला.
thumb|सप्तमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे सप्तमः सर्गः ॥३-
आता सप्तम सर्ग ऐका.
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परंतपः। सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः
शत्रूंना जाळणारा राम, आपल्या भावासह आणि सीतेसह, त्या द्विजांसोबत सुतिक्ष्णाच्या आश्रमात गेला.
स गत्वा दूरमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः। ददर्श विमलं शैलं महामेरुमिवोन्नतम्
दूरचा प्रवास करून, अनेक पाण्याने भरलेल्या नद्या ओलांडून, त्याने एक स्वच्छ, उंच असा मेरू पर्वतासारखा डोंगर पाहिला.
ततस्तदिक्ष्वाकुवरौ सततं विविधैर्द्रुमैः। काननं तौ विविशतुः सीतया सह राघवौ
मग रघुकुलातील ते दोघे नेहमी एकत्र राहणारे, सीतेसह विविध वृक्षांनी भरलेल्या त्या अरण्यात शिरले.
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम्। ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम्
फुलांनी आणि फळांनी बहरलेल्या, भीषण अशा त्या वनात शिरून, त्याने एका एकांत ठिकाणी चिरमाळांनी सजवलेला आश्रम पाहिला.
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजधारिणम्। रामः सुतीक्ष्णं विधिवत् तपोधनमभाषत
तिथे, तपश्चर्येच्या आणि मलमय वस्त्रांच्या चिन्हांनी युक्त असलेल्या सुतिक्ष्ण तपस्वीला रामाने योग्य रीतीने संबोधले.
रामोऽहमस्मि भगवन् भवन्तं द्रष्टुमागतः। तन्माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम
भगवन्, मी राम आहे, तुम्हाला भेटायला आलो आहे; म्हणून धर्मज्ञ, सत्यप्रताप महर्षे, मला काही बोला.
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर। आश्रमोऽयं त्वयाऽऽक्रान्तः सनाथ इव साम्प्रतम्
रघुकुलातील श्रेष्ठ राम, सत्यधर्म पाळणाऱ्यांमध्ये सर्वोत्तम, तुला स्वागत आहे; तुझ्या येण्याने हा आश्रम जणू स्वामी असलेल्या घरासारखा झाला आहे.
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः। देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले
हे महाप्रसिद्धा, तुझीच वाट पाहत मी पृथ्वीवर शरीर ठेवून देवलोकात गेलो नाही.
चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः। इहोपयातः काकुत्स्थ देवराजः शतक्रतुः
चित्रकूटावर वास्तव्य करून, राज्य गमावलेला तू इथे आला आहेस, हे मी ऐकलं; आणि देवराज इंद्रही इथे आला आहे.
उपागम्य च मे देवो महादेवः सुरेश्वरः। सर्वाल्ँ लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा
माझ्या पुण्यकर्मामुळे मी सर्व लोक जिंकले, असं देवाधिदेव महादेवाने इथे येऊन मला सांगितलं.
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया। मत्प्रसादात् सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः
देव आणि ऋषी यांनी पावन केलेल्या या जागेत, जी मी तपाने मिळवली आहे, माझ्या कृपेने, तू सीतेसह आणि लक्ष्मणासह येथे आनंदाने राहू शकतोस.
तमुग्रतपसं दीप्तं महर्षिं सत्यवादिनम्। प्रत्युवाचात्मवान् रामो ब्रह्माणमिव वासवः
तीव्र तपाने तेजस्वी, सत्य बोलणाऱ्या त्या महर्षींना, स्वतःवर संयम असलेल्या रामाने, जसा इंद्र ब्रह्माला उत्तर देतो तसा, उत्तर दिले.
अहमेवाहरिष्यामि स्वयं लोकान् महामुने। आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने
महामुने, मी स्वतःच सर्व लोकांना जिंकू शकतो; पण या वनात, जसे तू दाखवले आहेस तसे, मला निवास करायची इच्छा आहे.
भवान् सर्वत्र कुशलः सर्वभूतहिते रतः। आख्यातं शरभङ्गेन गौतमेन महात्मना
तुम्ही सर्व कामांत कुशल आहात, सर्व प्राण्यांच्या कल्याणात रममाण आहात; हे मला महान शरभंग आणि गौतम यांनी सांगितले आहे.
एवमुक्तस्तु रामेण महर्षिर्लोकविश्रुतः। अब्रवीन्मधुरं वाक्यं हर्षेण महता युतः
रामाने असे म्हटल्यावर, जगात प्रसिद्ध असलेल्या त्या महर्षींनी, मोठ्या आनंदाने गोड शब्द बोलले.
अयमेवाश्रमो राम गुणवान् रम्यतामिति। ऋषिसंघानुचरितः सदा मूलफलैर्युतः
हे राम, हाच आश्रम गुणवान आणि रमणीय आहे, नेहमी ऋषींच्या समूहांनी वावरलेला, आणि मुळं-फळांनी भरलेला आहे.
इममाश्रममागम्य मृगसंघा महीयसः। अहत्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाकुतोभयाः
या आश्रमात येणारे मोठे हरिणांचे कळप, फक्त मोह करून, कुणालाही इजा न करता, निर्भयपणे परत निघून जातात.
नान्यो दोषो भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै। तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः
येथे दुसरा कोणताही दोष नाही, फक्त हरिणांपासूनच त्रास होतो, हे जाणून ठेव. हे महर्षींचे शब्द लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ रामाने ऐकले.
उवाच वचनं धीरो विगृह्य सशरं धनुः। तानहं सुमहाभाग मृगसंघान् समागतान्
धीराने, बाणांनी सज्ज धनुष्य हातात घेत, त्याने असे म्हटले: 'महाभाग, हे एकत्र आलेले हरिणांचे कळप मी मारून टाकीन.'
हन्यां निशितधारेण शरेणानतपर्वणा। भवांस्तत्राभिषज्येत किं स्यात् कृच्छ्रतरं ततः
'तीक्ष्ण आणि धारदार बाणाने मी त्यांना मारू शकतो; पण जर तुम्ही त्यांना तिथेच बरे केले, तर त्याहून मोठा त्रास कोणता?'
एतस्मिन्नाश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये। तमेवमुक्त्वोपरमं रामः संध्यामुपागमत्
'या आश्रमात मी फार काळ राहू शकत नाही.' असे म्हणून राम शांत झाला आणि संध्याकाळची पूजा केली.
अन्वास्य पश्चिमां संध्यां तत्र वासमकल्पयत् । सुतीक्ष्णस्याश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च
तेथे संध्याकाळची पूजा करून, रामाने सीता आणि लक्ष्मणासह सुंदर सूतीक्ष्णाच्या आश्रमात राहायची व्यवस्था केली.