त्वामासाद्य महात्मानं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम्। अर्थित्वान्नाथ वक्ष्यामस्तच्च नः क्षन्तुमर्हसि
महात्मा, धर्म जाणणारा आणि धर्मावर प्रेम करणारा म्हणून आम्ही तुझ्याकडे आलो आहोत; आम्ही मागणी करतो, हे रक्षक, कृपया आमचं हे मागणं क्षमा कर.
अधर्मः सुमहान् नाथ भवेत् तस्य तु भूपतेः। यो हरेद् बलिषड्भागं न च रक्षति पुत्रवत्
राजा जर प्रजेकडून सहावा भाग घेतो आणि मुलांसारखी प्रजा सांभाळत नाही, तर तो मोठा अधर्म करतो.
युञ्जानः स्वानिव प्राणान् प्राणैरिष्टान् सुतानिव। नित्ययुक्तः सदा रक्षन् सर्वान् विषयवासिनः
जो राजा नेहमीच आपली प्रजा स्वतःच्या प्राणांसारखी, किंवा प्रिय मुलांसारखी जपत असतो, तोच खरा राजा असतो.
प्राप्नोति शाश्वतीं राम कीर्तिं स बहुवार्षिकीम्। ब्रह्मणः स्थानमासाद्य तत्र चापि महीयते
असा राजा, हे राम, अनेक वर्षे टिकणारी कीर्ती मिळवतो, ब्रह्माचा लोक मिळवतो आणि तिथेही सन्मानित होतो.
यत् करोति परं धर्मं मुनिर्मूलफलाशनः। तत्र राज्ञश्चतुर्भागः प्रजा धर्मेण रक्षतः
मूळ आणि फळावर जगणारा तपस्वी जो श्रेष्ठ धर्म करतो, त्यातला चौथा भाग प्रजेला धर्माने वाचवणाऱ्या राजाला मिळतो.
सोऽयं ब्राह्मणभूयिष्ठो वानप्रस्थगणो महान्। त्वन्नाथोऽनाथवद् राम राक्षसैर्हन्यते भृशम्
हे राम, तुझ्या संरक्षणाखाली असलेला हा मोठा, बहुतेक ब्राह्मणांचा, वनात राहणाऱ्या तपस्वींचा समुदाय राक्षसांनी जणू कोणीच नाही अशा प्रकारे मारला जात आहे.
एहि पश्य शरीराणि मुनीनां भावितात्मनाम्। हतानां राक्षसैर्घोरैर्बहूनां बहुधा वने
ये, पाहा या वनात कित्येक साधुपुरुषांचे, राक्षसांनी वेगवेगळ्या प्रकारे ठार केलेल्या, शरीरं पडली आहेत.
पम्पानदीनिवासानामनुमन्दाकिनीमपि। चित्रकूटालयानां च क्रियते कदनं महत्
पंपा नदी, अनु-मंदाकिनी आणि चित्रकूट येथे राहणाऱ्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर हत्याकांड घडत आहे.
एवं वयं न मृष्यामो विप्रकारं तपस्विनाम्। क्रियमाणं वने घोरं रक्षोभिर्भीमकर्मभिः
वनात तप करणाऱ्यांवर राक्षसांनी घडवलेला हा भयंकर अन्याय आम्हाला सहन होत नाही.
ततस्त्वां शरणार्थं च शरण्यं समुपस्थिताः। परिपालय नो राम वध्यमानान् निशाचरैः
म्हणून, आम्ही तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत; रात्रभर हिंडणाऱ्या राक्षसांनी त्रस्त असलेल्या आम्हाला, हे राम, तू वाचव.
परा त्वत्तो गतिर्वीर पृथिव्यां नोपपद्यते। परिपालय नः सर्वान् राक्षसेभ्यो नृपात्मज
वीरांनो, या पृथ्वीवर तुझ्याशिवाय आम्हाला दुसरं कुठेच आश्रय नाही. राजपुत्रा, राक्षसांपासून आम्हा सर्वांचं रक्षण कर.
एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम्। इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः
हे ऐकून, धर्मशील काकुत्स्थपुत्राने त्या सर्व तपस्वी साधूंना असे सांगितले.
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनाम्। केवलेन स्वकार्येण प्रवेष्टव्यं वनं मया
तुम्ही मला असं आज्ञा देणं योग्य नाही; मी साधूंच्या आज्ञेने नाही, तर माझ्या कर्तव्यासाठीच या वनात येणार आहे.
विप्रकारमपाक्रष्टुं राक्षसैर्भवतामिमम्। पितुस्तु निर्देशकरः प्रविष्टोऽहमिदं वनम्
राक्षसांनी तुम्हा सर्वांवर केलेला अन्याय दूर करण्यासाठी आणि वडिलांची आज्ञा पाळण्यासाठी मी या वनात आलो आहे.
भवतामर्थसिद्ध्यर्थमागतोऽहं यदृच्छया। तस्य मेऽयं वने वासो भविष्यति महाफलः
तुमच्या कार्यसिद्धीसाठी मी योगायोगाने इथे आलो आहे; या वनातील माझा वास मला मोठं फळ देईल.
तपस्विनां रणे शत्रून् हन्तुमिच्छामि राक्षसान्। पश्यन्तु वीर्यमृषयः सभ्रातुर्मे तपोधनाः
मी या तपस्वींच्या शत्रू असलेल्या राक्षसांचा युद्धात नाश करण्याची इच्छा बाळगतो; माझ्या वीरतेचं साक्षीदार म्हणून हे तपस्वी आणि माझा भाऊ दोघंही पाहोत.
दत्त्वा वरं चापि तपोधनानां धर्मे धृतात्मा सह लक्ष्मणेन। तपोधनैश्चापि सहार्यदत्तः सुतीक्ष्णमेवाभिजगाम वीरः
तपस्वी साधूंना वर दिल्यावर, धर्मनिष्ठ आणि संयमी राम लक्ष्मणासह आणि त्या तपस्वींसह सुतिक्ष्णाकडे गेला.
thumb|सप्तमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे सप्तमः सर्गः ॥३-
आता सप्तम सर्ग ऐका.
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परंतपः। सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः
शत्रूंना जाळणारा राम, आपल्या भावासह आणि सीतेसह, त्या द्विजांसोबत सुतिक्ष्णाच्या आश्रमात गेला.
स गत्वा दूरमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः। ददर्श विमलं शैलं महामेरुमिवोन्नतम्
दूरचा प्रवास करून, अनेक पाण्याने भरलेल्या नद्या ओलांडून, त्याने एक स्वच्छ, उंच असा मेरू पर्वतासारखा डोंगर पाहिला.
ततस्तदिक्ष्वाकुवरौ सततं विविधैर्द्रुमैः। काननं तौ विविशतुः सीतया सह राघवौ
मग रघुकुलातील ते दोघे नेहमी एकत्र राहणारे, सीतेसह विविध वृक्षांनी भरलेल्या त्या अरण्यात शिरले.
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम्। ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम्
फुलांनी आणि फळांनी बहरलेल्या, भीषण अशा त्या वनात शिरून, त्याने एका एकांत ठिकाणी चिरमाळांनी सजवलेला आश्रम पाहिला.
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजधारिणम्। रामः सुतीक्ष्णं विधिवत् तपोधनमभाषत
तिथे, तपश्चर्येच्या आणि मलमय वस्त्रांच्या चिन्हांनी युक्त असलेल्या सुतिक्ष्ण तपस्वीला रामाने योग्य रीतीने संबोधले.
रामोऽहमस्मि भगवन् भवन्तं द्रष्टुमागतः। तन्माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम
भगवन्, मी राम आहे, तुम्हाला भेटायला आलो आहे; म्हणून धर्मज्ञ, सत्यप्रताप महर्षे, मला काही बोला.
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर। आश्रमोऽयं त्वयाऽऽक्रान्तः सनाथ इव साम्प्रतम्
रघुकुलातील श्रेष्ठ राम, सत्यधर्म पाळणाऱ्यांमध्ये सर्वोत्तम, तुला स्वागत आहे; तुझ्या येण्याने हा आश्रम जणू स्वामी असलेल्या घरासारखा झाला आहे.
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः। देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले
हे महाप्रसिद्धा, तुझीच वाट पाहत मी पृथ्वीवर शरीर ठेवून देवलोकात गेलो नाही.
चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः। इहोपयातः काकुत्स्थ देवराजः शतक्रतुः
चित्रकूटावर वास्तव्य करून, राज्य गमावलेला तू इथे आला आहेस, हे मी ऐकलं; आणि देवराज इंद्रही इथे आला आहे.
उपागम्य च मे देवो महादेवः सुरेश्वरः। सर्वाल्ँ लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा
माझ्या पुण्यकर्मामुळे मी सर्व लोक जिंकले, असं देवाधिदेव महादेवाने इथे येऊन मला सांगितलं.
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया। मत्प्रसादात् सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः
देव आणि ऋषी यांनी पावन केलेल्या या जागेत, जी मी तपाने मिळवली आहे, माझ्या कृपेने, तू सीतेसह आणि लक्ष्मणासह येथे आनंदाने राहू शकतोस.
तमुग्रतपसं दीप्तं महर्षिं सत्यवादिनम्। प्रत्युवाचात्मवान् रामो ब्रह्माणमिव वासवः
तीव्र तपाने तेजस्वी, सत्य बोलणाऱ्या त्या महर्षींना, स्वतःवर संयम असलेल्या रामाने, जसा इंद्र ब्रह्माला उत्तर देतो तसा, उत्तर दिले.