ततः खनित्रमादाय लक्ष्मणः श्वभ्रमुत्तमम्। अखनत् पार्श्वतस्तस्य विराधस्य महात्मनः
मग लक्ष्मणानं फावडं घेऊन त्या महात्मा विराधाच्या बाजूला खोल खड्डा खणला.
तं मुक्तकण्ठमुत्क्षिप्य शङ्कुकर्णं महास्वनम्। विराधं प्राक्षिपच्छ्वभ्रे नदन्तं भैरवस्वनम्
गळा मोकळा झालेला, शंखासारखे कान असलेला आणि मोठ्या आवाजात गर्जना करणारा विराधा, त्याला उचलून त्यांनी त्या खड्ड्यात टाकलं.
तमाहवे दारुणमाशुविक्रमौ स्थिरावुभौ संयति रामलक्ष्मणौ। मुदान्वितौ चिक्षिपतुर्भयावहं नदन्तमुत्क्षिप्य बलेन राक्षसम्
समोरासमोर उभे राहून, दोघंही स्थिर आणि वेगवान असलेले राम आणि लक्ष्मण, आनंदानं त्या भीतीदायक, गर्जना करणाऱ्या राक्षसाला रणभूमीत खड्ड्यात फेकून दिलं.
अवध्यतां प्रेक्ष्य महासुरस्य तौ शितेन शस्त्रेण तदा नरर्षभौ। समर्थ्य चात्यर्थविशारदावुभौ बिले विराधस्य वधं प्रचक्रतुः
तीक्ष्ण शस्त्रांनी मारता न येणारा तो मोठा राक्षस आहे हे पाहून, दोन्ही श्रेष्ठ पुरुषांनी, आपली कौशल्य दाखवून, विराधाचा खड्ड्यातच अंत करण्याचा निर्णय घेतला.
स्वयं विराधेन हि मृत्युमात्मनः प्रसह्य रामेण यथार्थमीप्सितः। निवेदितः काननचारिणा स्वयं न मे वधः शस्त्रकृतो भवेदिति
कारण त्या विराधानं स्वतः रामाला सांगितलं होतं की, 'माझा मृत्यू शस्त्रांनी होणार नाही,' आणि स्वतःच्या इच्छेनुसार आपला शेवट कसा व्हावा हेही सांगितलं होतं.
तदेव रामेण निशम्य भाषितं कृता मतिस्तस्य बिलप्रवेशने। बिलं च तेनातिबलेन रक्षसा प्रवेश्यमानेन वनं विनादितम्
रामानं सांगितलेलं तेच ऐकून, त्याला खड्ड्यात टाकायचं ठरवलं; आणि जेव्हा त्या बलाढ्य राक्षसाला खड्ड्यात टाकलं, तेव्हा त्याच्या किंकाळ्यांनी सगळं रान दणाणून गेलं.
प्रहृष्टरूपाविव रामलक्ष्मणौ विराधमुर्व्यां प्रदरे निपात्य तम्। ननन्दतुर्वीतभयौ महावने शिलाभिरन्तर्दधतुश्च राक्षसम्
राम आणि लक्ष्मण दोघंही आनंदी दिसत होते; त्यांनी विराधाला जमिनीवर खड्ड्यात टाकलं, भीतीमुक्त होऊन मोठ्या रानात ते आनंदले आणि त्या राक्षसावर दगड टाकून त्याला झाकलं.
ततस्तु तौ काञ्चनचित्रकार्मुकौ निहत्य रक्षः परिगृह्य मैथिलीम्। विजह्रतुस्तौ मुदितौ महावने दिवि स्थितौ चन्द्रदिवाकराविव
मग दोघंही, सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेली धनुष्ये घेऊन, राक्षसाचा वध करून, मैथिलीला सोबत घेऊन, मोठ्या रानात आनंदानं फिरू लागले, जणू आकाशातला चंद्रसूर्य शोभून दिसतात तसे.
thumb|पञ्चमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चमः सर्गः ॥३-
पाचवा सर्ग ऐका.
हत्वा तु तं भीमबलं विराधं राक्षसं वने। ततः सीतां परिष्वज्य समाश्वास्य च वीर्यवान्
रानात त्या भयंकर बळाच्या विराध राक्षसाचा वध केल्यावर, रामानं सीतेला मिठी मारून तिला धीर दिला.
अब्रवीद् भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्। कष्टं वनमिदं दुर्गं न च स्मो वनगोचराः
तेजस्वी रामानं आपल्या भावाला लक्ष्मणाला म्हणालाः 'हे रान फार कठीण आणि बिकट आहे, आणि आपण अशा रानात राहायला सरावलेलो नाही.'
अभिगच्छामहे शीघ्रं शरभङ्गं तपोधनम्। आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह
'चला, आपण लवकरच तपस्वी शरभंग ऋषींच्या आश्रमाकडे जाऊया.' असं म्हणून राघव शरभंगाच्या आश्रमाकडे गेला.
तस्य देवप्रभावस्य तपसा भावितात्मनः। समीपे शरभङ्गस्य ददर्श महदद्भुतम्
तपस्येन पावन झालेल्या, दैवी सामर्थ्य असलेल्या शरभंगाच्या जवळ रामानं एक मोठं आणि अद्भुत दृश्य पाहिलं.
असंस्पृशन्तं वसुधां ददर्श विबुधेश्वरम्। सम्प्रभाभरणं देवं विरजोऽम्बरधारिणम्
त्यानं देवांचा स्वामी, तेजस्वी, अलंकारांनी सजलेला, स्वच्छ वस्त्र घातलेला आणि जमिनीला न स्पर्श करता उभा असलेला देव पाहिला.
तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः। हरितैर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम्
त्या देवाला अनेक महात्म्यांनी पूजित केलेलं, हिरव्या घोड्यांनी ओढलेल्या आकाशात चालणाऱ्या रथावर बसलेलं त्यानं पाहिलं.
ददर्शादूरतस्तस्य तरुणादित्यसंनिभम्। पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं चन्द्रमण्डलसंनिभम्
दूरवरून त्यानं त्याला उगवत्या सूर्यासारखा तेजस्वी, पांढऱ्या मेघांच्या राशीसारखा आणि चंद्राच्या गोलासारखा चमकत असलेला पाहिला.
अपश्यद् विमलं छत्रं चित्रमाल्योपशोभितम्। चामरव्यजने चाग्र्ये रुक्मदण्डे महाधने
त्याने एक स्वच्छ छत्र पाहिले, जे सुंदर फुलांच्या माळांनी सजवलेले होते, आणि दोन सोन्याच्या दांड्यांचे, फार मौल्यवान असे चामरही तिथे होते.
गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि। गन्धर्वामरसिद्धाश्च बहवः परमर्षयः
त्या छत्राला दोन श्रेष्ठ स्त्रियांनी धरले होते आणि ते डोक्यावर फिरवत होत्या. तिथे अनेक गंधर्व, देव, सिद्ध आणि मोठे ऋषीही उपस्थित होते.
अन्तरिक्षगतं देवं गीर्भिरग्र्या भिरैडयन्। सह सम्भाषमाणे तु शरभङ्गेन वासवे
आकाशात असलेल्या त्या देवतेचे उत्तम शब्दांनी स्तुती केली जात होती, आणि वासवासह तो शरभंगाशी बोलत होता.
दृष्ट्वा शतक्रतुं तत्र रामो लक्ष्मणमब्रवीत्। रामोऽथ रथमुद्दिश्य भ्रातुर्दर्शयताद्भुतम्
शतकृतूला तिथे पाहून रामाने लक्ष्मणाला सांगितले आणि मग आपल्या भावाला तो अद्भुत रथ दाखवला.
अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टमद्भुतं पश्य लक्ष्मण। प्रतपन्तमिवादित्यमन्तरिक्षगतं रथम्
लक्ष्मणा, पाहा तो तेजस्वी, शोभिवंत आणि अद्भुत रथ, सूर्यासारखा चमकत आकाशात जात आहे.
ये हयाः पुरुहूतस्य पुरा शक्रस्य नः श्रुताः। अन्तरिक्षगता दिव्यास्त इमे हरयो ध्रुवम्
हे पुरुहूताचे घोडे, जे पूर्वी शक्राचे आहेत असे आपण ऐकले होते, हेच नक्की ते दिव्य घोडे आहेत जे आकाशात जात आहेत.
इमे च पुरुषव्याघ्र ये तिष्ठन्त्यभितो दिशम्। शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खड्गपाणयः
आणि हे जे पुरूषव्याघ्र सर्व बाजूंनी उभे आहेत, हे शेकडो शेकडो तरुण, कुंडले घातलेले आणि हातात तलवारी असलेले आहेत.
विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः। शोणांशुवसनाः सर्वे व्याघ्रा इव दुरासदाः
सर्वांच्या छाती रुंद आणि मोठ्या आहेत, हात लोखंडी गजासारखे मजबूत आहेत, लाल किरणांचे वस्त्र घातलेले आणि वाघासारखे भयंकर व जवळ जाता न येणारे आहेत.
उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसंनिभाः। रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम्
त्यांच्या छातीवर अग्नीप्रमाणे तेजस्वी हार आहेत; हे सर्व, सौमित्रा, पंचवीस वर्षांचे तरुण दिसतात.
एतद्धि किल देवानां वयो भवति नित्यदा। यथेमे पुरुषव्याघ्रा दृश्यन्ते प्रियदर्शनाः
हेच नेहमी देवांचे वय असते, जसे हे पुरूषव्याघ्र सुंदर दिसतात तसेच.
इहैव सह वैदेह्या मुहूर्तं तिष्ठ लक्ष्मण। यावज्जानाम्यहं व्यक्तं क एष द्युतिमान् रथे
लक्ष्मणा, तु वैदेहीसह इथेच थोडा वेळ थांब, तोपर्यंत मी या तेजस्वी रथातील व्यक्ती कोण आहे ते स्पष्टपणे जाणून घेतो.
तमेवमुक्त्वा सौमित्रिमिहैव स्थीयतामिति। अभिचक्राम काकुत्स्थः शरभङ्गाश्रमं प्रति
रामाने सौमित्राला 'इथेच थांब' असे सांगून, काकुत्स्थ वंशज शरभंगाच्या आश्रमाकडे गेला.
ततः समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः। शरभङ्गमनुज्ञाप्य विबुधानिदमब्रवीत्
राम तिकडे येताना पाहून शचीपतीने शरभंगाची परवानगी घेऊन देवांना असे सांगितले.
इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते। निष्ठां नयत तावत् तु ततो माद्रष्टुमर्हति
हा राम इथे येतो आहे, पण तोपर्यंत, तो माझ्याशी बोलत नाही तोवर, मला पूर्णत्वाकडे घेऊन चला; मगच तो मला पाहण्यास पात्र आहे.