ततः शासनमाज्ञाय भ्रातुः प्रियकरं हितम्। गत्वा स प्रविवेशाशु सुयज्ञस्य निवेशनम्
मग भावाच्या प्रिय आणि हितकारक आज्ञा समजून तो पटकन सुयज्ञाच्या घरी गेला आणि आत शिरला.
तं विप्रमग्न्यगारस्थं वन्दित्वा लक्ष्मणोऽब्रवीत्। सखेऽभ्यागच्छ पश्य त्वं वेश्म दुष्करकारिणः
तो ब्राह्मण अग्निकुंडाजवळ असताना लक्ष्मणाने त्याला वंदन केले आणि म्हणाला, 'मित्रा, माझ्यासोबत ये आणि कठीण कार्य करणाऱ्याचे घर पाहा.'
ततः संध्यामुपास्थाय गत्वा सौमित्रिणा सह। ऋद्धं स प्राविशल्लक्ष्म्या रम्यं रामनिवेशनम्
मग संध्यावंदन करून तो सौमित्रासह श्रीमंत आणि सुंदर रामाच्या घरी गेला.
जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः। सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि
रामाने सोन्याच्या सुंदर कड्या, आकर्षक कुंडले, सोन्याच्या दोऱ्यांनी गुंफलेली हार, मौल्यवान रत्ने, कडे आणि बांगड्या अशा अनेक वस्तूंनी सन्मान केला.
अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत्। सुयज्ञं स तदोवाच रामः सीताप्रचोदितः
काकुत्स्थ वंशज रामाने अनेक रत्नांनी सुयज्ञाचा सन्मान केला; आणि मग सीतेच्या आग्रहाने रामाने त्याच्याशी बोलले.
हारं च हेमसूत्रं च भार्यायै सौम्य हारय। रशनां चाथ सा सीता दातुमिच्छति ते सखी
मृदु स्वभावाच्या मित्रा, आपल्या पत्नीला हार आणि सोन्याची साखळी दे. आणि सीता, माझी सखी, तिला एक कमरपट्टा द्यायची इच्छा व्यक्त करते.
अङ्गदानि च चित्राणि केयूराणि शुभानि च। प्रयच्छति सखी तुभ्यं भार्यायै गच्छती वनम्
माझी सखी तुझ्या वनात जाणाऱ्या पत्नीला सुंदर पैंजण आणि आकर्षक कड्या देखील देत आहे.
पर्यङ्कमग्र्यास्तरणं नानारत्नविभूषितम्। तमपीच्छति वैदेही प्रतिष्ठापयितुं त्वयि
वैदेही तुझ्यासाठी विविध रत्नांनी सजवलेला उत्तम गादीसह पलंग ठेवावा अशी इच्छा व्यक्त करते.
नागः शत्रुंजयो नाम मातुलोऽयं ददौ मम। तं ते निष्कसहस्रेण ददामि द्विजपुङ्गव
माझ्या मामाने दिलेला शत्रुंजय नावाचा हत्ती, तो आणि हजार सुवर्णमुद्रा मी तुला देतो, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणा.
इत्युक्तः स तु रामेण सुयज्ञः प्रतिगृह्य तत्। रामलक्ष्मणसीतानां प्रयुयोजाशिषः शिवाः
रामाने असे सांगितल्यावर सुयज्ञाने ती सर्व भेटवस्तू स्वीकारल्या आणि राम, लक्ष्मण आणि सीता यांना शुभाशीर्वाद दिले.
अथ भ्रातरमव्यग्रं प्रियं रामः प्रियंवदम्। सौमित्रिं तमुवाचेदं ब्रह्मेव त्रिदशेश्वरम्
मग रामाने आपल्या प्रिय आणि शांत स्वभावाच्या सौमित्राला, जसा ब्रह्मदेव देवेंद्राशी बोलतो तसा, प्रेमाने संबोधले.
अगस्त्यं कौशिकं चैव तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ। अर्चयाहूय सौमित्रे रत्नैः सस्यमिवाम्बुभिः
सौमित्रा, अगस्त्य आणि कौशिक या दोन श्रेष्ठ ब्राह्मणांना रत्नांनी, जसे पिकांना पाणी घालतात तसे, आमंत्रित करून सन्मान कर.
तर्पयस्व महाबाहो गोसहस्रेण राघव। सुवर्णरजतैश्चैव मणिभिश्च महाधनैः
राघव, महाबाहू, त्यांना हजार गायी, सोनं-चांदी, मौल्यवान रत्ने आणि मोठ्या संपत्तीने तृप्त कर.
कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति। आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित्
जो तैत्तिरीयांचा आचार्य, वेदपारंगत आणि भक्तिभावाने कौसल्येची सेवा करतो, त्याचा सन्मान कर.
तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय। कौशेयानि च वस्त्राणि यावत् तुष्यति स द्विजः
सौमित्रा, त्याला वाहन, दासी आणि जितकी तो ब्राह्मण इच्छितो तितकी रेशमी वस्त्रे दे.
सूतश्चित्ररथश्चार्यः सचिवः सुचिरोषितः। तोषयैनं महार्हैश्च रत्नैर्वस्त्रैर्धनैस्तथा
आणि चित्ररथ हा रथचालक, जो सन्माननीय मंत्री आहे आणि अनेक वर्षे सेवा केली आहे, त्यालाही मौल्यवान रत्ने, वस्त्रे आणि संपत्तीने संतुष्ट कर.
पशुकाभिश्च सर्वाभिर्गवां दशशतेन च। ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः
सर्व जनावरांच्या कळपांसह, हजार गायींसह, आणि हे जे अनेक कठक वाचक व काठी घेणारे तरुण आहेत—
नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत् कुर्वन्ति किंचन। अलसाः स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः
हे नेहमी आपल्या पठणात मग्न असतात, दुसरे काही करत नाहीत; ते आळशी आहेत, सुखाची आवड असलेले, पण मोठ्या लोकांना मान्य आहेत.
तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय। शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकांस्तथा
त्यांच्यासाठी ऐंशी रत्नांनी भरलेली बैलगाड्या, दोनशे उत्तम बैल आणि हजार माप तांदूळ द्यावेत.
व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु। मेखलीनां महासङ्घः कौसल्यां समुपस्थितः। तेषां सहस्रं सौमित्रे प्रत्येकं सम्प्रदापय
त्यांच्या उपजीविकेसाठी, सौमित्रा, हजार गायी दे. मेखली घातलेल्या स्त्रियांचा मोठा समूह कौसल्येकडे आला आहे—त्यातील प्रत्येकाला हजार गायी दे, सौमित्रा.
अम्बा यथा नो नन्देच्च कौसल्या मम दक्षिणाम्। तथा द्विजातींस्तान् सर्वाल्ँलक्ष्मणार्चय सर्वशः
माझी आई कौसल्या तिला मिळालेल्या दानाने आनंदी व्हावी म्हणून, लक्ष्मणा, त्या सर्व द्विजांना पूर्णपणे सन्मान दे.
ततः पुरुषशार्दूलस्तद् धनं लक्ष्मणः स्वयम्। यथोक्तं ब्राह्मणेन्द्राणामददाद् धनदो यथा
मग पुरुषांत श्रेष्ठ लक्ष्मणाने स्वतः त्या ब्राह्मणश्रेष्ठांना सांगितल्याप्रमाणे धन दिले, जणू धनाचा देवच.
अथाब्रवीद् बाष्पगलांस्तिष्ठतश्चोपजीविनः। स प्रदाय बहुद्रव्यमेकैकस्योपजीवनम्
मग त्याने अश्रूंनी गळा भरून त्या सर्व उपजीविकांना, ज्यांना त्याने पुष्कळ धन व उपजीविका दिली होती, बोलले.
लक्ष्मणस्य च यद् वेश्म गृहं च यदिदं मम। अशून्यं कार्यमेकैकं यावदागमनं मम
लक्ष्मणाचे घर आणि माझे हे घर, माझ्या परत येईपर्यंत कुणासाठीही रिकामे राहू नयेत.
इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम्। उवाचेदं धनाध्यक्षं धनमानीयतां मम
असे सांगून, त्या दुःखी सर्व उपजीविकांना, त्याने धनाध्यक्षाला सांगितले: 'माझे धन आणा.'
ततोऽस्य धनमाजह्रुः सर्व एवोपजीविनः। स राशिः सुमहांस्तत्र दर्शनीयो ह्यदृश्यत
मग सर्व उपजीविकांनी त्याचे धन आणले; तिथे तो मोठा धनाचा ढीग खरोखरच दृष्टीस पडला.
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तद् धनं सहलक्ष्मणः। द्विजेभ्यो बालवृद्धेभ्यः कृपणेभ्यो ह्यदापयत्
मग त्या पुरुषसिंहाने, लक्ष्मणासह, ते धन ब्राह्मणांना, लहान-मोठ्यांना आणि गरजू लोकांना दिले.
तत्रासीत् पिङ्गलो गार्ग्यस्त्रिजटो नाम वै द्विजः। क्षतवृत्तिर्वने नित्यं फालकुद्दाललाङ्गली
तिथे गार्ग्य कुळातील पिंगट केसांचा त्रिजटा नावाचा ब्राह्मण होता, जो नेहमी जंगलात नांगर व फावडे वापरून शेती करीत असे.
तं वृद्धं तरुणी भार्या बालानादाय दारकान्। अब्रवीद् ब्राह्मणं वाक्यं स्त्रीणां भर्ता हि देवता
त्याची तरुण पत्नी, मुलांना घेऊन, त्या ब्राह्मणाला म्हणाली, कारण स्त्रियांसाठी पतीच देव असतो.
अपास्य फालं कुद्दालं कुरुष्व वचनं मम। रामं दर्शय धर्मज्ञं यदि किंचिदवाप्स्यसि
नांगर व फावडा बाजूला ठेव, माझे ऐक; धर्मज्ञ रामाला भेट, कदाचित तुला काही मिळेल.