कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि। शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाद्यागतं मम
मोठ्या घरात जन्मलेली, धर्म जाणणारी आणि आचरण करणारी जानकी, ऐक, हे सगळं माझ्यावर कसं आलं ते मी सांगतो.
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन वै। कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ
माझे वडील, सत्यप्रतिज्ञ राजा दशरथ, यांनी पूर्वी माझ्या आई कैकेयीला दोन मोठे वर दिले होते.
तयाद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते। प्रचोदितः स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः
आता, माझ्या अभिषेकाची तयारी होत असताना आणि राजा मला राज्य देणार असताना, तिने त्यांना ते वचन मागितले आणि धर्माच्या नात्याने ते पूर्ण केलं जात आहे.
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया। पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः
माझ्या वडिलांच्या आज्ञेने मला चौदा वर्षे दंडकारण्यात राहायचं आहे, आणि भरताला युवराजपद दिलं आहे.
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्। भरतस्य समीपे ते नाहं कथ्यः कदाचन
म्हणून मी तुझी भेट घेण्यासाठी आलो आहे, कारण मी एकाकी वनात जाणार आहे. भरताच्या समोर तू माझ्याबद्दल कधीच काही बोलू नकोस.
ऋद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्। तस्मान्न ते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम
कारण संपन्न माणसं दुसऱ्याचं कौतुक सहन करत नाहीत; म्हणून, भरताच्या समोर माझ्या गुणांची चर्चा करू नकोस.
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्। स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः
राजाने कायमचं युवराजपद भरताला दिलं आहे. म्हणून, सीते, त्याचा आणि विशेषतः राजाचा तू आदर कर.
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोः समनुपालयन्। वनमद्यैव यास्यामि स्थिरीभव मनस्विनि
आणि मी, माझ्या गुरूला दिलेलं वचन पाळत, आजच वनात जाणार आहे. मनाने खंबीर राहा.
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्। व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयानघे
जेव्हा मी या ऋषिमुनींच्या वनात जाईन, तेव्हा, शुभे, तू व्रत आणि उपवास यांना मन लाव.
कल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि। वन्दितव्यो दशरथः पिता मम जनेश्वरः
प्रत्येक सकाळी लवकर उठून, देवांची योग्य रीतीने पूजा करून, माझे वडील, जनांचा राजा दशरथ, यांना वंदन कर.
माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता। धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानमर्हति
माझी आई कौसल्या, वयस्क आणि दुःखाने थकलेली आहे. नेहमी धर्माला पुढे ठेवून, तिला तू विशेष सन्मान दे.
वन्दितव्याश्च ते नित्यं याः शेषा मम मातरः। स्नेहप्रणयसम्भोगैः समा हि मम मातरः
माझ्या इतर सर्व मातांना देखील तू नेहमी वंदन कर. प्रेम, आपुलकी आणि सेवेतून त्या सर्व माझ्यासाठी आईसमान आहेत.
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः। त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम
भरत आणि शत्रुघ्न यांना तू विशेषतः भाऊ आणि पुत्रासारखेच मान, कारण ते माझ्यासाठी प्राणाहूनही प्रिय आहेत.
विप्रियं च न कर्तव्यं भरतस्य कदाचन। स हि राजा च वैदेहि देशस्य च कुलस्य च
भरताला कधीही अप्रिय असं काही करू नकोस, कारण, वैदेही, तोच या देशाचा आणि घराचा राजा आहे.
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः। राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये
राजे चांगल्या वागणुकीने आणि प्रयत्नपूर्वक सेवा केल्याने प्रसन्न होतात, पण उलट केल्यास रागावतात.
औरस्यानपि पुत्रान् हि त्यजन्त्यहितकारिणः। समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः
राजे, आपल्या हिताच्या विरुद्ध वागणाऱ्या मुलांनाही सोडतात, आणि जे योग्य असतात, त्यांना, परके असले तरी, आपले करतात.
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी। भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा
म्हणून, हे कल्याणी, तू इथेच राहा, राजाच्या इच्छेनुसार वाग, भरताच्या धर्मात रममाण हो, आणि सत्यव्रत पाळणारी बन.
अहं गमिष्यामि महावनं प्रिये त्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि। यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्यचित् तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम
मी मोठ्या वनात जाणार आहे, प्रिये. पण, तू इथेच राहा, सुंदरि. जशी तू कधीच कुणाचं वाईट केलं नाहीस, तशीच माझ्या या शब्दाप्रमाणे वाग.
thumb|सप्तविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ॥२-
आता ऐका, श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या अयोध्या कांडातील सत्ताविसावा सर्ग.
एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी। प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत्
अशा प्रकारे सांगितल्यावर, प्रिय बोलणारी आणि प्रेमास पात्र असलेली वैदेही, प्रेमापोटी थोडी रागावली आणि पतीला म्हणाली—
किमिदं भाषसे राम वाक्यं लघुतया ध्रुवम्। त्वया यदपहास्यं मे श्रुत्वा नरवरोत्तम
हे राम, हे काय बोलतोस? नक्कीच हे शब्द हलक्याने बोलले आहेत. हे ऐकून, नरश्रेष्ठा, मला वाटतं तू माझी थट्टा करतो आहेस.
वीराणां राजपुत्राणां शस्त्रास्त्रविदुषां नृप। अनर्हमयशस्यं च न श्रोतव्यं त्वयेरितम्
हे राजपुत्रा, वीरांच्या, राजकुमारांच्या आणि शस्त्रास्त्र जाणणाऱ्यांच्या मध्ये, असे अपमानास्पद आणि न शोभणारे शब्द तुझ्या तोंडून कधीच यायला नकोत.
आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस्तथा स्नुषा। स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यमुपासते
आर्यपुत्रा, वडील, आई, भाऊ, मुलगा आणि सून—हे सर्वजण आपापल्या पुण्याचा आणि नशिबाचा भोग घेतात.
भर्तुर्भाग्यं तु नार्येका प्राप्नोति पुरुषर्षभ। अतश्चैवाहमादिष्टा वने वस्तव्यमित्यपि
पण, स्त्रीला मात्र फक्त आपल्या पतीचं भाग्य मिळतं, हे पुरुषश्रेष्ठा. म्हणूनच मला देखील वनात राहण्याची आज्ञा मिळाली आहे.
न पिता नात्मजो वात्मा न माता न सखीजनः। इह प्रेत्य च नारीणां पतिरेको गतिः सदा
स्त्रियांसाठी, वडील, मुलगा, स्वतः, आई किंवा मैत्रिणी—हे कुणीच या जन्मात किंवा पुढच्या जन्मात आधार नसतात; पतीच एकमेव आधार असतो.
यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनमद्यैव राघव। अग्रतस्ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान्
आजच जर तू, हे राघवा, कठीण अशा वनात जायला निघालास, तर मी तुझ्या पुढे जाईन आणि गवत काटे तुडवत चालत राहीन.
ईर्ष्यां रोषं बहिष्कृत्य भुक्तशेषमिवोदकम्। नय मां वीर विस्रब्धः पापं मयि न विद्यते
मत्सर आणि राग दूर टाक, जसं पाणी प्यायल्यानंतर उरलेलं टाकून देतात, तसंच तू मला निर्धास्तपणे घेऊन चल, माझ्यात काहीही पाप नाही.
प्रासादाग्रे विमानैर्वा वैहायसगतेन वा। सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते
महलाच्या टोकावर असो, विमानात असो किंवा आकाशात फिरत असो, कोणत्याही अवस्थेत, स्त्रीसाठी पतीच्या पायाची छाया हाच सर्वात मोठा आधार असतो.
अनुशिष्टास्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम्। नास्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया
माझ्या आईवडिलांनी मला अनेक प्रकारे शिकवलं आहे; आता मला काहीच सांगायचं राहिलेलं नाही—माझ्या ठरवलेल्या मार्गानेच मी वागणार आहे.
अहं दुर्गं गमिष्यामि वनं पुरुषवर्जितम्। नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलगणसेवितम्
मी त्या कठीण, माणसांविरहित, अनेक हरणांनी भरलेल्या आणि वाघांच्या वावराने गजबजलेल्या वनात जाईन.